1011299
Nieuws

Financiën en DNB faalden rond SNS Reaal

Zowel het Ministerie van Financiën als De Nederlandsche Bank heeft in de jaren voorafgaand aan de nationalisatie van SNS Reaal gefaald in het uitoefenen van hun verantwoordelijkheden ten aanzien van het toezicht op de bankverzekeraar. Dat is de snoeiharde conclusie van de Evaluatiecommissie Nationalisatie SNS Reaal door oud-staatsraad Rein Jan Hoekstra en hoogleraar Jean Frijns. Bekijk ook DFT Opinie:Columnist Martin Visser vertelt welke les we kunnen trekken uit het onderzoek.

De commissie concludeert dat Financiën en DNB niet "tijdig en effectief" hebben gereageerd op steeds groter wordende problemen bij SNS Reaal. Kijk hier het moment terug waarop minister Dijsselbloem de nationalisatie bekendmaakte.

Onvoldoende

DNB heeft als toezichthouder "onvoldoende oog gehad voor de risico's van de op uitbreiding en overnames gerichte strategie van SNS Reaal tussen 2006 en 2009".  ,,Deze expansie heeft de buffers van SNS Reaal verzwakt en het risicoprofiel van de bankverzekeraar juist verhoogd", aldus de commissie." De banktoezichthouder heeft volgens Hoekstra en Frijns ,,de samenhang van een aantal op de top van de markt verworven aanwinsten door SNS Reaal en de hiermee gepaard gaande risico's niet voldoende onderkend".

Ook het Ministerie van Financiën heeft zijn taken met name na de eerste steunronde in 2008, bepaald niet goed uitgevoerd, zo blijkt. ,,Het ministerie van Financiën heeft nagelaten zijn verantwoordelijkheden te nemen voor het schoon schip maken bij SNS Reaal dat door de financiële crisis in zwaar weer was terechtgekomen en bij de Staat moest aankloppen voor steun.

Staatssteun

Eind 2008 moest SNS Reaal bij het ministerie van Financiën aankloppen voor staatssteun. ,,De staatssteun van in totaal 750 miljoen euro is niet de start geweest voor ingrijpende herstructurering van SNS Reaal, zoals het oplossen van knelpunten in de onderlinge financiering tussen moedermaatschappij van SNS Bank en Reaal Verzekeringen", stelt de commissie. ,,Tegelijkertijd raakte SNS Reaal verstrikt in problemen bij Property Finance, de zwaar op de balans van SNS Bank drukkende leningenportefeuille in vastgoed."

In plaats van zelf aan het stuur te gaan zitten om de rommel bij SNS op te lossen heeft Financiën van eind 2008 tot eind 2011 de verantwoordelijkheid voor een ingrijpende en nodige herstructurering in de eerste plaats bij de raad van bestuur en de raad van commissarissen van de bankverzekeraar neergelegd.

Te laat

Toen eind 2011 bij DNB duidelijk was dat SNS Reaal in lastig op te lossen problemen was terechtgekomen hebben de toezichthouder en het ministerie van Financiën gekozen voor een actievere opstelling, maar duurde het nog ruim een jaar voor de uiteindelijke nationalisatie. Verkoop van delen van SNS Reaal waren wellicht vanaf 2009 mogelijk geweest, maar bleken in 2012 geen haalbare kaart meer te zijn, zo stelt de commissie vast.

Pas in de tweede helft van 2012 nam het ministerie gaandeweg - maar te laat - de regie over. Het ministerie zocht informeel contact met de Europese Commissie. ,,Te laat", vindt de Evaluatiecommissie.

Duidelijker

Frijns en Hoekstra doen ook een aantal aanbevelingen. Zo moet de minister van Financiën duidelijker eisen stellen en een trustee aanstellen, zodat op die manier scherper wordt toegezien op de naleving van de aan de staatssteun te stellen eisen. Deze constructie moet in de plaats komen van de overheidscommissarissen die ,,een onmogelijke positie hebben en ineffectief zijn gebleken het publieke belang te waarborgen". 

DNB moet een duidelijker bestuursvorm worden gekozen waarbij de president eindverantwoordelijk is en ook extern aanspreekpunt is voor het toezicht op financiële instellingen, naast zijn andere taken.

Stevig

Een woordvoerder van DNB bevestigt dat het rapport stevig is aangekomen. "Wij gaan het eerst bestuderen en zullen dan een inhoudelijke reactie naar het ministerie van Financiën sturen." Wat betreft de voorgestelde verbetering van de 'governance', die in feite inhoudt dat DNB-president Klaas Knot toch weer de eindverantwoordelijke moet worden wat betreft het toezicht en niet DNB-directeur Jan Sijbrand, komt aan de orde bij de invoering van de bankenunie, waarbij het toezicht op de banken per november van dit jaar naar de ECB in Frankfurt gaat.

Lees hier het hele rapport van de commissie