1013559
Binnenland

Van gloeilamp en tv tot casettebandje en cd

Reisje nostalgie

Iedereen heeft waarschijnlijk veel meer herinneringen aan Philips dan hijzelf weet of beseft. Wie kent niet het gepruts met een pen aan een van de wieltjes van een uitgelopen cassettebandje? Van mixers tot haarfönes, van lamp tot scheerapparaat; waren ze niet allemaal van Philips? In het Eindhovense Philips Museum komen flarden uit je leven terug. Een nostalgische trip langs uitvindingen die het aanzien van de wereld veranderden. En tegelijkertijd een eerbetoon aan de vindingrijkheid van de mens.

Het Philips Museum in de Eindhovense binnenstad is nog geen jaar oud. En dat is eigenlijk best gek voor een concern dat al vanaf de negentiende eeuw de wereld ’verlicht’ en zo’n beetje verantwoordelijk is voor het bestaan van de stad Eindhoven. Vóór de toevoeging van de randgemeenten in 1920 was Eindhoven een dorp met slechts een paar duizend inwoners. Maar hoe groter Philips werd, hoe sneller de stad groeide. Het museum brengt dat mooi in beeld. Met gevoel voor historie staat het museum exact op de plek waar het eerste Philipsfabriekje werd opgericht. De plek waar de gloeilamp het licht zag en vervolgens de wereld veroverde. Een historische, maar relatief kleine plek voor een museum.

 

Evoluon

 

„Dat was een afweging. Er gingen ook stemmen op om het museum in het congrescentrum Evoluon te vestigen”, vertelt medewerker bij het museum Mark Grispen. Dat is een typische Philipsplek, en ook veel groter. Maar historisch gezien is dit toch de meest logische locatie; hier is het allemaal begonnen. Het Evoluon was overigens een geschenk aan de stad en haar bevolking bij het 75-jarig bestaan van Philips.Toen waren ze dus wel al even bezig.”

 

Wie het museum binnenkomt, krijgt eerst een kort chronologisch overzicht van de Philipsgeschiedenis. Daarna loopt de bezoeker tegen een replica van het schilderij De Aardappeleters van Vincent van Gogh aan. Niet toevallig; we zien arme Brabantse boeren die eten onder het licht van een petroleumlamp. Ofwel: het leven vóór de gloeilamp, vóór Philips in Brabant.

Daarna passeren alle vroege ontwikkelingen van de gloeilamp, te beginnen met een van de oudste exemplaren uit 1897. Een wonder van techniek, maar ook een klein wonder dat een dergelijk kwetsbaar glazen voorwerp nog bestaat. Het blijft nog lang de gloeilamp die we in al zijn varianten zien, want dat is het product waarmee het bedrijf aanvankelijk de wereld veroverde.

Maar Philips stond en staat voor vernieuwing. Radio’s, televisies, medische apparatuur; alles komt vervolgens voorbij. Wie het leuk vindt, kan bij alle ontwerpen en ontwikkelingen een persoonlijke toelichting krijgen, want er lopen gepensioneerde werknemers van het bedrijf rond, die maar al te graag vertellen over de technische details evenals over hun persoonlijke herinneringen. Grispen: „Deze mensen weten natuurlijk veel van het bedrijf in het algemeen, maar hebben allemaal hun eigen specialisme.”

Behalve de successen, komen ook de mislukkingen van Philips aan bod. Wat te denken van de vcc-videorecorder? Technisch superieur aan het vhs-systeem dat niettemin de wereldstandaard werd. Dit tot wanhoop van het Eindhovense concern, dat een van zijn betere uitvindingen verloren zag gaan. Maar de lessen die daaruit geleerd werden, maakten het bedrijf een wereldspeler.

 

Compact disc

 

De compact disc, alweer een Philips-uitvinding, werd wél een enorm succes, vooral door de verkoop van cd-spelers. Maar al ruim voor die jaren 80 was het bedrijf erin geslaagd tot alle westerse huishoudens door te dringen, en niet alleen met de gloeilamp. De muziekcassette werd, tot verbazing van de uitvinder, een wereldwijd succes. „Dat er miljarden van die cassettes gemaakt zouden worden, daar had de uitvinder Lou Ottens geen flauw idee van.

In het museum wordt duidelijk hoe groot en veelzijdig Philips was op de consumentenmarkt. Of het nou een citruspers, een televisie, een bandrecorder, een koffiemolen of een scheerapparaat was, Philips was de afgelopen eeuw overal.

 

De expositie eindigt natuurlijk in het heden. In de consumentenmarkt lijkt Philips niet meer zo dominant als vroeger. Uitvindingen worden nog volop gedaan, maar dan vooral bij medische apparatuur en daarnaast natuurlijk nog bij licht. De rondreis door het museum begon met licht en eindigt dan ook met licht. We zien gewassen die onder kunstmatig Philipslicht groeien en wereldberoemde gebouwen als het Empire State building met kleurrijke Philipsverlichting. Zo wordt de bezoeker nog even duidelijk gemaakt dat Philips weliswaar in een museum staat, maar dat zijn geschiedenis nog lang niet voorbij is.

 

www.philips-museum.com