1013610
Binnenland

IJzeren onderstel

We behoren tot de meest schaatsminnende landen ter wereld en het lijkt erop dat we ook dit jaar weer hoge ogen gaan scoren. Zijn schaatsen een Nederlandse uitvinding? R. van Zanten, Breda

 De oudste schaatsen ooit werden gevonden op de bodem van een Zwitsers meer. Ze stammen uit 3000 voor Christus en waren gemaakt van de botten van grote dieren. De Finnen bedachten 5000 jaar geleden deze efficiënte manier van verplaatsing over het ijs. Soortgelijke glijbotten werden ook in Rusland, Scandinavië en Nederland gevonden. Men gebruikte stokken om zichzelf voort te duwen. Deze schaatsen hadden echter niets van doen met de ijzers die we vandaag de dag kennen. Die werden inderdaad door Nederlanders bedacht. Houten plaatjes voorzien van ijzers die aan de zijkant waren geslepen, waardoor ook zijwaarts afzetten mogelijk werd. Voortbewegen kon nu door een simpele duw- en glijbeweging met de benen te maken. Deze techniek, die uit de 13e of 14e eeuw stamt, wordt nog steeds gebruikt. De eerste noren werden, de naam zegt het al, geïntroduceerd door een Noor. Wedstrijdschaatser Axel Paulsen schroefde een volledig ijzeren schaats onder zijn laars, waarmee hij een onwrikbare verbinding creëerde en schaatsen sneller werden dan ooit tevoren. Opmerkelijk genoeg kennen we Paulsens naam uit het kunstschaatsen. Zijn 'Axel', die hij op zijn Noren maakte, is nog altijd een van de belangrijkste sprongen in die sport. Hij liet de draai in de lucht voor het eerst zien tijdens het WK schaatsen van 1882 in Wenen, waar hij zowel wereldkampioen langebaanschaatsen als kunstschaatsen werd. De grootste revolutie na de Noren was de klapschaats. Deze werd al in 1980 ontworpen, maar deed pas in 1996 zijn intrede bij de wereldtop. Opnieuw een Nederlandse vinding die de schaatswereld op zijn kop zette. Het ene na het andere wereldrecord werd aan flarden gereden met deze schaats.