1014707
Binnenland

'Handsfree' spreekklep

Twee- tot drieduizend Nederlanders zijn hun stembanden en daarmee hun vermogen tot spreken kwijt. Om keelkanker te overwinnen, gaven ze hun strottenhoofd op.

Groningse onderzoekers hebben nu, samen met hun patiënten, een goed functionerende ’handsfree’ spreekklep gemaakt.

Bij patiënten bij wie ernstige keelkanker werd vastgesteld, wordt een kunstmatige opening in de hals gemaakt om door te ademen en te spreken.

Tussen luchtpijp en slokdarm wordt een verbinding gemaakt, waarna lucht vanuit de luchtpijp via een ventiel naar slokdarm en mondholte stroomt. De slokdarm gaat door de luchtstroom trillen en maakt geluid. Met dit geluid kunnen patiënten zich weer verstaanbaar maken. Zij doen dit door de opening in de hals voortdurend met de hand af te dichten.

Natuurlijk

Veel natuurlijker is een handsfree spreekklep. „Zeker!” beaamt Tjouwke van Kalkeren, arts-assistent KNO van het Universitair Medisch Centrum Groningen. „Niet alleen omdat het hygiënischer is voor de patiënt – er blijft vooral bij hoesten, slijm uit die opening komen – maar ook omdat het minder inspannend is.”

Zo’n handsfree klep is al sinds 1982 verkrijgbaar. „Alleen wordt hij, wonderlijk genoeg, amper gebruikt door patiënten. De bevestiging aan de huid rond de halsopening van de ’oude’ handsfree spreekklep is het probleem”, zegt Van Kalkeren, die 22 januari op de nieuwste bevindingen promoveert. „De pleisters waarop de spreekklep wordt bevestigd, passen niet goed. Wereldwijd hebben wij bij patiënten de vorm van de opening in hun hals opgemeten. Deze bleek niet vlak, maar trechtervormig.”

De nieuwe inzichten hebben geleid tot beter aansluitende, flexibeler stomapleisters van siliconen, die daardoor minder beschadigend voor de hals zijn. Maar dat niet alleen: „We hebben een nieuw type automatische spreekklep ontwikkeld. Patiënten kunnen er zelfs mee fluisteren.”