Nieuws/Binnenland

Amsterdammers eisen: gedenksteen weg

Enkele struikelstenen.

Enkele struikelstenen.

Wilbert Bijzitter

Amsterdam - Bewoners in het chique Amsterdam-Zuid staan op hun achterste benen door een zogenoemde ‘struikelsteen’, die letterlijk een steen des aanstoots is geworden. Het gedenkplaatje van 10 bij 10 centimeter is een herinnering aan de man die tijdens de Tweede Wereldoorlog in de wijk heeft gewoond en tijdens de Tweede Wereldoorlog om het leven kwam in krijgsgevangenen- en concentratiekamp Bergen-Belsen.

Enkele struikelstenen.

Enkele struikelstenen.

Wilbert Bijzitter

Uit een uitspraak van de rechtbank blijkt dat de bewoners van het nabijgelegen pand vinden dat de plaatsing van het messingen plaatje voor hun privé-leven en dat van hun kinderen een ‘onredelijke’ belasting meebrengt. De bewoners voelen zich aangetast in hun privacy omdat veel voorbijgangers ‘indringend’ naar de woning kijken. Zij gedenken, zo stelt de rechter vast, de voormalige bewoner op hun eigen wijze. Bovendien heeft de plaatsing van de steen de sfeer in de buurt aangetast, zo vertelden ze de rechter. De aanwezigheid van het gedenkteken wordt zo belastend ervaren, dat zij overwegen te verhuizen als die niet op korte termijn wordt verwijderd.

Dat de kwestie gevoelig blijkt bij aankomst in de straat. “Ik ken de discussie, maar houd mij er verre van”, zegt een buurtgenoot. Anderen willen niet reageren, maar kennen de discussie, die al jaren voortduurt. Een buurvrouw die sinds deze week in de straat woont, was het plaatje nog niet opgevallen. “Ik vind het juist een mooi gebaar”, zegt ze terwijl ze bij het naamplaatje voor het eerst bekijkt.

De kwestie speelt al jaren, bevestigt stadsdeelvoorzitter Sebastiaan Capel, die namens Zuid eindverantwoordelijk is. Hij zegt dat het stadsdeel al die tijd naar een passende oplossing zoekt. “We hebben het plaatje al verder verplaatst, meer richting de stoep en we zijn al tijden met de bewoners in gesprek. Het gaat er om dat wij een afweging moeten maken tussen de nabestaanden, aanvragers van het symbool en deze bewoners. Wat ons betreft blijft het messingen plaatje, dat verzonken is in de stoep, op deze plaats liggen. Als een rechter uiteindelijk een andere uitspraak doet, respecteren we die.”

De buurtbewoners die bij de rechter aan de bel trokken hebben vingen in eerste instantie bij de voorzieningenrechter bot, omdat die niet in staat is de belangenafweging goed te maken. De zaak wordt doorverwezen naar de privaatrechter. Alleen al in Amsterdam liggen er vele honderden messingen plaatsjes, die gemaakt worden door de Duitse kunstenaar Gunter Demnig. De kunstenaar heeft ze omgedoopt tot Stolpersteine, omdat je ’er over struikelt met je hoofd en je hart, en je moet buigen om de tekst te kunnen lezen.’