Nieuws/Binnenland

'Protest hangt niet af van wegblijven koning'

Het is logisch dat koning Willem-Alexander, koningin Máxima en premier Mark Rutte naar de Olympische Winterspelen in Rusland gaan. „We hebben een vriendschapsjaar met nogal wat rimpelingen achter de rug. Ondanks de tegenslagen is dat tot een goed einde gebracht. Juist nu moet je benadrukken dat je de relatie belangrijk vindt. Het heeft geen zin irritatie op te wekken”, zegt diplomatiedeskundige Jan Melissen van instituut Clingendael.

Nederland en Rusland hebben een moeizaam jaar gehad, met ophef over de Russische homowetgeving, het oppakken van Greenpeace-activisten, de arrestatie van een Russische diplomaat in Scheveningen, de mishandeling van een Nederlandse diplomaat in Moskou en een tumultueus bezoek van president Vladimir Poetin aan Amsterdam. Dat heeft volgens Melissen zijn sporen nagelaten in beide landen en in beide parlementen. Die irritatie kan oplaaien als Nederland weg zou blijven uit Sotsji.

Eerder hadden landen als Duitsland, de Verenigde Staten en Frankrijk besloten om hun staatshoofden en regeringsleiders niet naar de Spelen te sturen. Dat het koningspaar en de premier wel gaan, betekent volgens Melissen niet „dat Nederland aan morele terugtrekking doet”. Er zijn namelijk meer manieren om Rusland te laten weten hoe Nederland erover denkt.

Melissen: „Je hoeft je principes niet te loochenen. Nederland heeft nooit onder stoelen of banken gestoken dat het de Russische antihomowet afkeurt. Dat blijft onverminderd het geval. Protest is niet afhankelijk van een besluit om het staatshoofd of de premier niet te sturen.”

Melissen denkt dat er andere manieren zijn om te protesteren tegen de Russische wetgeving tegen homoseksualiteit. „Sporters kunnen besluiten tot een symbolisch protest, bijvoorbeeld met een handgebaar. Bovendien kan Nederland via sociale media zijn mening duidelijk maken aan de Russen.”

Van groot belang is dat westerse leiders samen duidelijk maken hoe ze over het beleid van Moskou denken. Melissen: „Rusland heeft het afgelopen jaar gevoeld hoe groot het internationale protest tegen zijn homowetgeving is. Dat is geen kleinigheid. Op een gegeven moment moet Rusland zich afvragen of de schade niet te groot is en, belangrijker, of men wel op het goede spoor zit.”