1020979
Nieuws

2014: stoppen met doemdenken

Het einde van dit jaar geeft redenen voor een voorzichtig optimisme over de economische ontwikkelingen in 2014. In de VS is de strijdbijl tussen de democraten en republikeinen voorlopig begraven. Dit heeft geleid tot een akkoord over de begroting en opluchting bij het bedrijfsleven. Daarnaast maakte de Amerikaanse Centrale Bank (Fed) bekend dat er geleidelijk aan minder geld in de economie zal worden gepompt; de bankbiljettenpers gaat langzamer draaien. Het door deskundigen verwachte negatieve effect op beursontwikkelingen bleef uit. Beleggers kijken vooral naar de gunstige vooruitzichten voor de Amerikaanse economie en het feit dat de Fed de rente rond de nul houdt. Ook de geleidelijke manier waarop de geldstimulans wordt afgebouwd, speelt een rol bij de positieve stemming. Het goede nieuws uit de VS pakt goed uit voor de wereldeconomie: de Amerikaanse economie is een belangrijk trekpaard.

In Europa is er ook reden voor een klein feestje. Tegenstanders van de EU zullen daar vast anders over denken, maar het akkoord over een Bankenunie is goed nieuws en is een mooie veer in de hoed van onze minister van financiën Jeroen Dijsselbloem. Dit betekent ruw gezegd dat Europese belastingbetalers niet meer opdraaien voor de kosten die gemoeid zijn met het redden van banken die dreigen om te vallen. Op nationaal niveau kunnen we dit niet zelf regelen, daar hebben we Brussel voor nodig.

Toch was Mario Draghi, de president van de Europese Centrale Bank, niet bepaald positief over de Bankenunie. En was het niet zijn credo ‘do whatever it takes’ dat er voor zorgde dat de paniek op de markten verstomde? Is die Bankenunie zoals Duitsland terecht vreest niet gewoon het naar binnen halen via de achterdeur van een begrotingsunie en is dat in het voordeel van Duitsland (en Nederland)? Leidt al die aandacht voor de nieuwe Bankenunie niet af van de echte taak voor Europa: het hervormen van de economieën om ze op de lange termijn krachtiger te maken?

Het is nodig dat de BankenUnie gecomplementeerd wordt met echte structurele hervormingen. Dat zou gunstig uitpakken voor het Europese investerings- en bedrijfsklimaat in de eurozone. Daar profiteren alle lidstaten van in de vorm van extra werkgelegenheid. Volgens de meest recente prognose zal de eurozone in 2014 gemiddeld met ruim 1% groeien. Daarbij is opvallend dat de zuidelijke lidstaten uit het dal klimmen en economische groei laten zien. In die landen hebben ze hun buik vol van al die experts die de afgelopen jaren met veel bombarie en stelligheid hun ondergang hebben voorspeld. Ook de politici uit andere lidstaten die zich de afgelopen jaren laatdunkend en krenkend over het Zuiden hebben uitgelaten zijn inmiddels stil geworden. Dat geldt ook voor de talloze deskundigen, politici en doemdenkers die met de regelmaat van de klok het einde van de euro en de eurozone voorspellen.

 

Ook in ons land worden we minder somber

 

Volgens de laatste peiling neemt ook in ons land het optimisme toe. Dat hangt samen met lichtpuntjes die duiden op economisch herstel. In politiek Den Haag gaat de coalitie, met dank aan de constructieve oppositie partijen D66, ChristenUnie en SGP opgelucht met kerstreces. Het kabinet Rutte 2, het afgelopen jaar door veel mensen al afgeschreven, zit er nog steeds en is er in geslaagd om op belangrijke beleidsterreinen ingrijpende hervormingen te realiseren (huizenmarkt en pensioenen). Daarnaast sloot het kabinet een polderakkoord en een energieakkoord. Deze hervormingen en akkoorden dragen bij aan politieke rust in den Haag maar de vraag is of ze ook bijdragen aan het herstel van de Nederlandse economie. Zo zal een verhuurdersheffing zonder de opbrengsten te gebruiken om te investeren in woningen niet echt bijdragen aan een krachtiger economie.

Alle prognoses wijzen er inderdaad op dat we met het huidige beleid voorlopig niet mogen rekenen op groeicijfers boven de 1% waarmee ons land vanuit de Europese achterhoede kan opstomen naar de kopgroep. Bovendien kampt ons land met een hoge werkloosheid en ook de toenemende armoede baart zorgen.

Voor de coalitie is dan ook alle reden om 2014 te beginnen met te bezien op welke wijze groei en werkgelegenheid extra kunnen worden aangezwengeld. Daarbij kan Rutte 2 gebruik maken van de internationale (economische) ranglijsten die goed zichtbaar maken waar ons het goed en minder goed doet. Op de meeste lijstjes staan we nog in de top tien, maar die posities hebben we vooral te danken aan het beleid van de afgelopen decennia. Zonder toekomstgericht beleid, waarbij wordt ingespeeld op de smartphone en tableteconomie en nieuwe technologische ontwikkelingen ( 3D-printen, internet of things, big data toepassingen, nanotechnolgie, cloudcomputing) zullen we snel buiten de top tien vallen.

Los daarvan is het nodig meer oog te hebben voor de schadelijke werking van onze hoge belasting- en premiedruk. Deze week bleek uit een OESO-rapport dat vooral de in ons land hoog opgelopen (collectieve)lastendruk op burgers een belangrijk knelpunt is. Lagere lasten zijn nodig om de groei aan te jagen. Daarnaast moet Rutte 2 volgend jaar echt werk gaan maken van een beter bedrijfsklimaat voor het midden- en kleinbedrijf, de motor van onze economie. Inventariseer samen met het mkb de belangrijkste knelpunten, zoals de problemen rond kredietverlening en kom met een plan van aanpak.

In onze eerdere columns schreven we al dat economische voorspellingen veel weg hebben van een glazenbol. Maar we durven wel te voorspelen dat zowel nationaal als internationaal het doemdenken volgend jaar verder terrein zal verliezen. We wensen iedereen mooie feestdagen toe en een gezond en voorspoedig 2014.