Nieuws/Binnenland
1022699
Binnenland

Hoe vergaat het de sectoren in 2014?

Na twee jaren van krimp ziet het ernaar uit dat de Nederlandse economie in 2014 weer licht groeit. De opleving is vooral te danken aan een toename van de export. In de exporterende sectoren, industrie, groothandel en transport, is de stemming van ondernemers aan de beterende hand. Dit staat in de publicatie ‘Visie op sectoren' van het ING Economisch Bureau.

Hieronder vindt u per sector de belangrijkste verwachtingen voor 2014 uit het rapport.

Zakelijke diensten

Accountancy

  • De omzet van accountantskantoren blijft ook in 2014 licht dalen (-1%).
  • De omzet uit administratief en samenstelwerk kalft in bescheiden tempo af.
  • Partijen zijn nog altijd op zoek naar schaalgrootte door fusies en overnames, ook van adviesorganisaties.

Advocatuur

  • Hoewel er nog groeiende advocatenkantoren zijn, kampen veel grote kantoren met teruglopende omzetten.
  • Meer eigen oplossingen van cliënten en tariefdalingen dragen bij aan omzetdruk.
  • Automatisering maakt sneller werken en meer zelfbediening door klanten mogelijk, waardoor minder advocatenuren nodig zijn.

Notariaat

  • Als de woningmarkt aantrekt kan in 2014 de omzet in het notariaat licht groeien.
  • De prijzen staan nog altijd onder druk. In de eerste helft van 2013 daalde het tarief met 2,5%.
  • Er liggen kansen bij het reduceren van kosten door automatisering en omzetvergroting door meer advisering.

Flexbranche

  • De omzet in de flexbranche groeit in 2014 naar verwachting met 2%.De vraag naar tijdelijk personeel komt voornamelijk vanuit de exporterende sectoren.
  • Het jaar 2013 wordt nog met een min afgesloten.

Assurantietussenpersonen

  • Consolidatie leidt ook in 2014 tot het verdwijnen van (kleinschalige) bedrijven.
  • Hogere vakbekwaamheidseisen verhogen bovendien de toetredingsdrempel.
  • Het marktaandeel van assurantietussenpersonen vertoont een dalende lijn, zowel voor schade als leven.
  • De verzadiging op de verzekeringsmarkt en het provisieverbod hebben de omzetten in 2013 onder druk gezet.

Reisbranche

  • Het aantal vakanties daalt in 2014 naar verwachting nog licht (-1%). Consumentenbestedingen staan door bezuinigingsmaatregelen en werkloosheid onder druk, waardoor ook op vakanties bespaard wordt.
  • Traditionele reisbedrijven hebben het zwaar, maar door het omvallen van enkele partijen ontstaat ruimte voor groei door uitbreiding van marktaandeel.

Industrie

Voeding- en genotmiddelenindustrie

  • Door groei in zowel binnen- als buitenland neemt de productie van de voeding- en genotmiddelenindustrie in 2013 en 2014 toe (+3%, +0,5%).
  • Structurele groei moet vooral vanuit het buitenland komen. De Duitse economie is gezond en Nederlandse voedingsbedrijven kunnen daar marktaandeel winnen.
  • De inkoopprijzen ontwikkelen zich al een jaar of twee vrij stabiel, waardoor inkooprisico’s beperkter zijn geworden.
  • Wel blijft er druk op de verkoopprijzen door de prijsfocus bij retailers.

Chemie

  • 2013 is een duidelijk krimpjaar (verwacht volume -4%).
  • Aantrekken Duitse en Amerikaanse economie moet productie in 2014 doen laten groeien (verwacht volume +2%).
  • Nederlandse chemie heeft sterke positie in Europa, maar lage energie- en grondstofkosten (schaliegas) in de VS en forse investeringen in het Midden-Oosten vormen een concurrentienadeel.
  • Dit betekent relatief weinig investeringen in Nederland (Europa) en druk op winstmarges.

Rubber- en kunststofindustrie

  • Ondanks moeilijke marktomstandigheden weet de rubber- en kunststofindustrie haar productie te verhogen in 2013 (0,5%), met name door aantrekkende exportgroei (buitenlandse omzet derde kwartaal +4,9%, binnenland +1,3%)
  • Het aantrekken van de Duitse en Amerikaanse economie moet de productie van de kapitaalgoederenindustrie (machinebouw/transportmiddelen) in 2014 laten groeien, waarvan de rubber- en kunststof toeleveranciers profiteren (volumegroei 2014 +2,0%).
  • Winstgevendheid blijft echter een aandachtspunt, omdat de overcapaciteit ferme concurrentiestrijd teweegbrengt en derhalve druk op de marges.

Metaalbewerking

  • 2013 wordt duidelijk krimpjaar (verwacht volume -2,5%) na krimp van 3% in 2012. 2014 zal naar verwachting productiegroei opleveren omdat belangrijke binnenlandse afnemers (machinebouw, transportmiddelenindustrie) weer groeien. Positieve ontwikkeling is de verdere groei van de buitenlandse afzet.
  • De metaal behaalt ‘slechts’ een derde van de omzet in het buitenland. Daar ligt ruimte voor groei. Winstgevendheid blijft echter een aandachtspunt, omdat de overcapaciteit ferme concurrentiestrijd teweegbrengt en derhalve druk op de marges.

Elektrotechnische industrie

  • De productie is in de loop van 2013 duidelijk aangetrokken.
  • Voor 2014 resulteert dit in een verwachte groei van 2%.
  • Toeleveranciers aan de (internationale) olie- en gasindustrie presteren gemiddeld genomen al langere tijd sterk.  
  • De lichtpuntjes in de Europese economie dragen bij aan het herstel voor de elektrotechnische industrie.
  • Maar ook binnenlands lonkt herstel, zeker voor toeleverende bedrijven aan bijvoorbeeld de machinebouw of transportmiddelenindustrie.
  • De elektrotechnische industrie is sterk gekrompen in de afgelopen vijftien jaar. Innovatieve, doorgaans hoogtechnologische bedrijven zijn overgebleven en kunnen concurrerend produceren in Nederland.

Machinebouw

  • De productie is in de loop van 2013 duidelijk aangetrokken. Voor 2014 resulteert dit in een verwachte groei van 4%.
  • Aantrekkende Duitse en Amerikaanse economie moet machinebouw omhoog helpen. De Nederlandse machinebouw is een structureel sterke branche met onder meer een goede aansluiting op snelgroeiende economieën buiten de EU.
  • Recente opleving van de binnenlandse orders is naar verwachting niet duurzaam. De groei komt in 2014 duidelijk uit het buitenland, wel heeft de binnenlandse afzet haar bodem bereikt.

Transportmiddelenindustrie

  • De productie van transportmiddelen in Nederland daalt al acht kwartalen.
  • Het vierde kwartaal van 2013 kan een plus laten zien, onder meer door een stijgende vrachtwagenproductie.
  • De binnenlandse omzet krimpt al geruime tijd, terwijl de export van transportmiddelen zeer hoge groeicijfers heeft laten zien, met name in 2010-2011.
  • 2014 wordt een jaar van herstel (verwachte productietoename 4%). Een lichte verbetering van de Europese economie en de heropening van NedCar zorgen voor een impuls.

Grafische industrie

  • Productievolumes dalen gedurende het jaar 2013, maar de jaarproductie groeit nog licht t.o.v. 2012.
  • Voor 2014 wordt een beperkte productiestijging verwacht. Probleem zit niet in de productieomvang maar in marge-ontwikkeling.
  • Overcapaciteit leidt tot een afname van het aantal bedrijven, het aantal zzp-ers blijft vrij constant.
  • Schaalgrootte vereiste voor het reguliere drukwerk, backoffices samenvoegen. Daarnaast klantspecifieke oplossingen en flexibiliteit als belangrijkste succesfactoren.

Bouw

Woningbouw

  • Ook in 2014 zal de nieuwbouwproductie van woningen blijven dalen.
  • Door de zeer beperkte economische groei in 2014 zal het aantal verkopen van nieuwbouw stabiliseren
  • Het aantal afgegeven vergunningen voor nieuwbouwwoningen is in 2013 verder gedaald.
  • Tot 2020 groeit het aantal huishoudens nog flink.
  • Hierdoor zal op middellange termijn de vraag naar nieuwbouwwoningen weer aantrekken.

Utliliteitsbouw

  • Voor 2014 wordt een daling van de productie in de utiliteitsbouw verwacht.
  • Overcapaciteit in het bedrijfsleven zorgt er voor dat er geen behoefte is aan nieuwe bedrijfsgebouwen.
  • Transformatie zorgt voor een groeiende opdrachtenstroom aan verbouwwerkzaamheden.
  • Utiliteitsbouwers hebben door reorganisaties de capaciteit terug gebracht.

Infrasector

  • Bezuinigingen op infrastructuur laten in 2014 de volumes in de infrasector krimpen.
  •  Investeringen van telecombedrijven zorgden in 2013 voor een omzetstijging bij buizen- en kabellegers.
  • Afnemende nieuwbouw van woonwijken en bedrijfsterreinen laat ook de vraag naar bijbehorende infrastructuur afnemen.

Onderhoudsmarkt

  • Door de verlenging van de verlaagde btw op arbeidskosten bij renovatie bestaat de kans dat consumenten hun geplande verbouwingen en onderhoud uitstellen tot eind 2014.
  • Naar verwachting groeit het volume van de onderhoudssector in 2014 licht.
  • Verduurzaming van de woningvoorraad en transformatie van leegstaande kantoorpanden biedt de komende jaren veel kansen.

Installatiebranche

  • Voor 2014 wordt een stabilisatie van de omzet van de installatiebranche verwacht.
  • Bij installateurs was de omzetkrimp in 2013 kleiner dan bij de gehele bouw.
  • Het belang van installateurs neemt toe door steeds meer technische installaties in gebouwen.
  • Het grote aantal installatiebedrijven zorgt voor overcapaciteit en prijsdruk.
  • Er liggen voor installateurs veel kansen op het gebied van energiezuiniger maken van gebouwen.

Transport en logistiek

Wegtransport

  • Het binnenlandse wegtransport heeft in 2014 nog last van een dalende consumptie en bouwproductie.
  • Het internationale wegtransport groeit, maar het Nederlandse marktaandeel loopt terug.
  • De omzet stijgt in 2014 met 1,5% bij een licht dalend volume (-0,2%).
  • De sector consolideert; meer grote bedrijven en meer eigen rijders blijven over.
  • Verschillen in professionaliteit en rentabiliteit nemen toe.

Binnenvaart

  • Door overcapaciteit blijven vraag en aanbod uit balans in de binnenvaart. Hier is nog weinig in veranderd.
  • Afhankelijk van de waterstand kan de capaciteit 15% variëren; lage waterstanden kunnen voor een tijdelijke opleving zorgen in 2014.
  • Het volume groeit in 2014 met 1,5%, maar de omzet komt naar verwachting nog niet vooruit (-1%).
  • Het kolenvervoer leeft op, maar opkomende groene energie is één van de bedreigingen van de vervoersstromen naar Duitsland.
  • Daarentegen zit het binnenlandse vervoer (over kortere afstand) wel in de lift.

Luchtvervoer

  • Het goederenvervoer door de lucht groeit weer. In 2014 is lichte groei te verwachten. Het passagiersvervoer blijft net als vorig jaar toenemen.
  • Terwijl de omzet weer boven het pre-crisisniveau uitkomt, is de winstgevendheid gekelderd.
  • Het vrachtvervoer door de lucht heeft de sterkste groei achter de rug; verschuiving naar zee ligt op de loer.
  • Luchtvervoer kan profiteren van de mondialisering van hoogwaardige supply chains waarin snel inspelen op klantwensen belangrijk is.

Logistieke dienstverlening

  • In het staartje van de crisis stond ook de logistieke dienstverlening het afgelopen jaar onder druk.
  • De aantrekkende export biedt groeikansen voor de logistieke dienstverlening.
  • Ook op lange termijn is het groeiperspectief goed; De innovatiefocus is vooral op logistiek gericht.
  • De deelsector kan profiteren van een versterkte aandacht voor value added logistics, uitbesteding van warehousing activiteiten en E-fulfilment.

Groothandel

Groothandel agrarische producten

  • De omzet van de agrarische groothandel blijft zich positief ontwikkelen door een toenemende vraag op de wereldmarkt. Prijzen bewegen echter al binnen een relatief hoge range, waardoor het opwaarts potentieel op korte termijn beperkt is.
  • Omzetverwachting 2014: +1%
  • Groothandels in bloemen en planten kunnen in 2014 profiteren van de aantrekkende export binnen Europa.

Groothandel voedingsmiddelen

  • Omzet groothandels in voedingsmiddelen groeit licht in 2013 na goed 2012.
  • Omzet AGF groothandels vertoont sterke groei.
  • Bij groothandel met algemeen foodassortiment loopt omzet terug.
  • In het eerste deel van 2013 groeide vooral de exportwaarde binnen Europa, de waarde van de export van dranken en tabak naar Amerika en Azië daalde
  • Van de totale export van voedingsmiddelen is 20% wederuitvoer.

Groothandel non-food

  • De groothandel in non-food producten heeft veel last van dalende consumentenbestedingen.
  • Mede door de export is de omzet in 2013 nog licht gegroeid (1%). De verwachting voor 2014 is dat de omzetgroei met 2,5% iets meer zal toenemen.
  • Groothandels kunnen kansen benutten met een goede online en E-fulfilment strategie.

Groothandel kapitaalgoederen

  • De omzet van de groothandel in kapitaalgoederen krimpt in 2013, maar het dieptepunt lijkt bereikt.
  • Volgend jaar volgt voorzichtig herstel van de omzet (2%).
  • Aangezien de bedrijfsinvesteringen sterk zijn weggezakt zijn aantrekkende vervangingsinvesteringen aannemelijk.
  • Dit zal als eerste te merken zijn voor machines en installaties.
  • Investeringen in ICT-apparatuur blijven over de jaren heen het best op peil.

Groothandel grondstoffen (en halffabricaten)

  • Terugkeer van industriële productiegroei en aantrekkende export zorgen ervoor dat de omzet van de meeste groothandels in grondstoffen (en halffabricaten) in 2014 weer stijgt.
  • Het effect van de wereldmarktprijzen op de omzet is groot.
  • Grondstoffengroothandels profiteren in een vroeg stadium van economisch herstel. Dit geldt zeker voor groothandels in chemische producten.
  • De groothandel in bouwmaterialen heeft met een nog licht krimpende bouw (-1%) opnieuw een lastig jaar voor de boeg.

Detailhandel

Supermarkten

  • Omzetgroei supermarkten vlakt wat af in 2014
  • Verkoopvolume loopt terug in 2013, prijzen zijn juist sterk opgelopen.
  • Schaalvergroting zorgt nog voor stijging vloerproductiviteit.
  • Bezuinigen op boodschappen staat bij veel consumenten op het lijstje.

Foodspeciaalzaken

  • Omzetdaling speciaalzaken houdt vooralsnog aan.
  • Veranderend koopgedrag en toegenomen concurrentie met supermarkten en warenhuizen zorgen voor verschuiving in omzet.
  • Wel groei in aantal viswinkels, buitenlandse levensmiddelenzaken en koffie- en theewinkels.
  • Dalende koopkracht treft ook de bestedingen aan voeding.

Kleding

  • Winkels in kleding kenden een zwak 2013. De negatieve trend van de afgelopen jaren heeft doorgezet.
  • Al sinds 2010 is de koopkracht dalende. Consumenten opereren (noodgedwongen) terughoudend.
  • De verwachting is dat de sector ook in 2014 nog rekening moet houden met een terugval in omzet.
  • De markt staat daarnaast onder druk door enerzijds de opkomst van webshops en anderzijds de expansie van fast fashion ketens.

Schoenen

  • De schoenendetailhandel beleefde een zwak 2013.
  • De sector lijdt net als andere winkel categorieën onder de teruglopende bestedingen van consumenten.
  • Het weer zat evenmin mee. De aanhoudende kou verpeste het voorjaar voor schoenenwinkels.
  •  In 2014 zal de omzet naar verwachting verder teruglopen.
  • Consumenten zullen nog voorzichtig opereren in een meer optimistische, maar wel fragiele economische omgeving.
  • Internet heeft in korte tijd de sector sterk veranderd en kent nog steeds een sterke groei. Ook fast fashion ketens lijken zich meer te roeren in de schoenenmarkt.

Woninginrichting

  • De sector woninginrichting kampt nog steeds met de gevolgen van de zwakke woningmarkt in Nederland. Herstel laat lang op zich wachten.
  • Winkels in woninginrichting hebben sinds 2007 een kwart van hun omzet zien verdwijnen.
  • Deze omzet zal niet snel terugkeren. Zelfs wanneer de woningmarkt herstelt, kunnen striktere financieringseisen de mogelijkheden tot verbouwen en inrichten van huizen beperken.
  • Daarnaast lijkt de concurrentie van internet en branchevreemde partijen (bouwmarkten, tuincentra) verder toe te nemen.

Doe-het-zelf

  • Na een moeilijk 2012 kregen doe-het-zelf winkels ook in 2013 een forse krimp in omzet voor de kiezen.
  • Er zijn nog steeds weinig mensen die van woning wisselen. Ook nieuwbouw staat op een laag pitje.
  • Daarnaast lijkt er onder consumenten ook weinig animo om te verbouwen.
  • Doe-het-zelf artikelen worden door steeds meer webshops verkocht. Ook bestaande fysieke ketens richten hun pijlen nu op internet.

Cosumentenelectronica

  • Winkels in consumentenelektronica kenden een moeizaam 2013.
  • Een combinatie van ongunstige factoren heeft de omzet ver teruggeworpen.
  • Het zwakke economische klimaat, gebrek aan innovatieve producten en het ontbreken van belangrijke (sport)evenementen hebben ertoe geleid dat consumenten de winkels links hebben laten liggen.
  • Tegelijkertijd vloeit omzet weg naar internet. Winkels staan hierdoor extra onder druk. Het aantal winkeliers in consumentenelektronica is hierdoor gedaald.

Persoonlijke verzorging

  • Gemiddeld weet de sector persoonlijke verzorging knap overeind te blijven te midden van dalende omzetten in non-food. De groei wordt echter voornamelijk gedreven door (gedwongen) prijsstijgingen.
  • Binnen de sector is ook een tweedeling te zien. Drogisterijen hebben het moeilijk. Steeds meer (branchevreemde) partijen hanteren het prijswapen. Winkels in parfums en cosmetica lijken nog steeds in staat de consument te verleiden.
  • De aandacht voor gezondheid en discussie rondom zorgkosten kan de sector kansen bieden.

Automotive

  • De autobranche beleefde een zwaar 2013 met lagere nieuwverkopen en een dalende werkplaatsomzet.
  • De stijgende kosten van automobiliteit knellen met name bij particuliere autobezitters. Het Akkoord van kabinet en oppositie leidt tot verdere verhogingen.
  • De vraag naar betaalbare mobiliteit in combinatie met toenemende concurrentie en transparantie in aftersales (reparatie en onderhoud) zet de winstgevendheid van de werkplaats, en daarmee ook de totale winstgevendheid van de dealer, onder druk.

Agrarische sector

Akkerbouw

  • Ook eerste halfjaar 2014 lijkt voor export aardappelen en uien veelbelovend.
  • Agrarische grondprijzen blijven hoog.
  • Prima toekomstperspectief voor Nederlandse kwaliteitsproducten.
  • Kwantiteit nog te vaak belangrijker geacht dan kwaliteit.

Sierteelt

  • Na een moeilijk jaar voor de sierteelt met tegenvallende exporten lijkt het perspectief voor 2014 beter.
  • De eurozone toont voorzichtig weer enige groei en export naar Oost-Europa en Turkije stijgt snel.
  • De daling van het aantal kwekers verliep de laatste jaren in razendsnel tempo en zal - in een lager tempo - aanhouden.
  • Telers moeten hun producten beter promoten.

Groente en fruit

  • 2013 was een jaar met een goede prijsontwikkeling, maar teruglopende exporten.
  • De tomatenexport groeide dankzij een hoger areaal en lage prijzen wel sterk.
  • De perenoogst was goed, die van appels viel tegen. De prijzen van peren herstellen zich goed en die van appels zijn prima. De export verloopt goed.
  • Toename internationale vraag, innovatiedrang en aanpassing telers door areaalkeuze zijn goede basis voor groeiperspectief op lange termijn.

Zuivel

  • Na het prima melkjaar 2013 blijft er optimisme over het niveau van prijzen en saldi voor 2014.
  • De voerkosten bewegen omlaag en voor het begin van 2014 lijkt dat een stimulans voor de rendementen.
  • Na afschaffing van de melkquota wordt 20% stijging van de melkproductie tot 2018 verwacht.
  • Schaalvergroting zal toenemen, maar bedrijfsovernames lijken moeilijker te realiseren.

Intensieve veehouderij

  • Neerwaartse trend voerprijzen lijkt door te zetten, ook al blijft niveau hoog. Voor de rendementen van veehouders is de tendens gunstig.
  • Legpluimveehouders komen in 2014 uit rode cijfers.
  • Schaalvergroting en intensivering blijven noodzaak.
  • Veehouders worden steeds nieuwe regels opgezegd.
  • Kansen liggen vooral op het gebied van verdere internationalisering en duurzaamheid.

Horeca

Hotels

  • Geleidelijke toename van de afzet in de hotellerie.
  • Duidelijke stijging in overnachtingen in 2013.
  • Vooral Amsterdamse hotelmarkt heeft grote aantrekkingskracht door onder andere opening musea.
  • Belang van buitenlandse gasten licht toegenomen in 2013, vooral meer Europeanen en Aziaten.
  • Belang van hotelkamers zonder sterrenkwalificatie is verder gestegen.

Restaurants

  • Lichte toename van de omzetvolumes voorzien in 2014.
  • Prijsstijging voor uit eten gaan lager dan de inflatie.
  • Duidelijk lagere bestedingen per restaurantbezoek.
  • Ondanks economische tegenwind is het aantal restaurants de afgelopen jaren gegroeid.

Cafés

  • Cafés kampen in 2013 met een forse krimp van hun verkopen en 2014 laat naar verwachting een verdere daling zien.
  • De accijnsverhoging en leeftijdsgrensverhoging voor alcoholverkoop raken de bedrijfsvoering.
  • Ondanks economische tegenwind is het aantal cafés licht toegenomen.
  • Aantal faillissementen en opheffingen op hoog niveau.

Cafetaria

  • In 2014 is er naar verwachting weer een lichte verbetering van de afzet in de cafetariabranche.
  • 2013 begon slecht voor cafetaria’s, maar het omslagpunt lijkt inmiddels bereikt.
  • Gemiddelde besteding is redelijk stabiel, het aantal mensen dat een cafetaria, fastfoodrestaurant of lunchroom bezoekt is duidelijk gestegen in 2013.
  • Aantal faillissementen en opheffingen op hoog niveau.

Public sector en non-profit

Public sector

  • Public en non-profit instellingen moeten over de gehele linie bezuinigen.
  • Woningcorporaties hebben weer zicht op een beter financieel resultaat door besparingen en verkoop van woningen.
  • Gemeenten krijgen meer taken, maar zitten steeds krapper bij kas. Onderwijsinstellingen kunnen daarentegen vanaf 2014 meer investeren in kwaliteit.
  • De economische stagnatie zet de charitas onder druk. Overheidsbezuinigingen maken de strijd om de goede doelen-euro nog heviger.

Woningcorporaties

  • Het belangrijkste thema voor corporaties in 2014 is kostenbesparing.
  • Het financiële resultaat van corporaties verbetert.
  • Corporaties zetten meer in op verkoop van woningen.
  • De relatief oude woningvoorraad van corporaties biedt ruimte voor energie efficiency.

Goede doelen

  • Economische stagnatie en overheidsbezuinigingen zetten de inkomsten van goede doelen onder druk.
  • Leden, donateurs en vrijwilligers zijn steeds lastiger aan de organisatie te binden.
  • Uitdagingen zijn: het ontwikkelen van aansprekende, vernieuwende acties, het aanboren van nieuwe doelgroepen, het beter meten en communiceren van de maatschappelijke impact en het opzetten van partnerships met bedrijven.

Decentrale overheden

  • De toegevoegde waarde van openbaar bestuur en overheidsdiensten daalt in 2014 voor het vijfde jaar op rij.
  • Gemeenten komen steeds krapper bij kas te zitten, terwijl hun verantwoordelijkheden blijven toenemen.
  • Schaalvergroting, samenwerking en slimmer.aanbesteden vormen de sleutel tot het waarborgen van een goed en betaalbaar voorzieningenniveau.

Onderwijs

  • De overheid steekt vanaf 2014 meer geld in het onderwijs om tot betere onderwijsprestaties te komen.
  • Scholen staan voor groeiende financiële uitdagingen door ontgroening, vergrijzing en hogere eisen vanuit de overheid en ouders.
  • Voor PO en VO liggen de uitdagingen in meer maatwerk en een heldere positionering, voor MBO en HO in de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt en verhoging van studierendement.

Gezondheidszorg

Eerstelijnszorg

  • De eerste lijn krijgt binnen het zorgstelsel steeds meer de regie over de laagcomplexe zorg, met de huisarts als regisseur.
  • Dit leidt tot meer vernieuwing en samenwerking binnen grotere zorggroepen. Er ontstaan zorgbedrijven. De huisarts ontwikkelt zich tot zorgmanager die zich meer zal richten op preventie en het aansturen van het zorgproces.

Geestelijke gezondheidszorg

  • In het zorgakkoord is afgesproken de bovengemiddelde GGZ-groei te beperken tot 1% vanaf 2015.
  • De ontwikkeling naar minder intramurale en meer eerstelijns zorg wordt stevig gestimuleerd door invoering van de basis-GGZ met ingang van 2014.
  • Traditionele instellingen zullen zich moeten aanpassen op de nieuwe krimprealiteit.
  • Bedrijfsmatig georganiseerde GGZ-formules zijn in opkomst.

Langdurige zorg

  • Een nieuw stelsel moet de langdurige zorg efficiënter en kwalitatief beter maken. Het aandeel collectief gefinancierde langdurige zorg wordt fors kleiner.
  • Ouderen zijn steeds welvarender geworden, krijgen andere voorkeuren, waardoor maatwerk vereist is en de concurrentie toeneemt.
  • Samen met het scheiden van wonen en zorg maakt dit een strategische heroriëntatie voor veel instellingen noodzakelijk ziekenhuis.
  • Ziekenhuizen staan voor flinke uitdagingen: prestatiebekostiging, herintroductie macrokostenbeheersing, convenanten, kritische verzekeraars en verzekerden en een krimpende productie.
  • Er vindt een consolidatie van ziekenhuisorganisaties plaats, ziekenhuislocaties blijven tot nu toe overeind.
  • Om tot een onderscheidend en toekomstbestendig zorgaanbod te komen, kunnen scherpere portfoliokeuzes niet uitblijven.