Nieuws/Binnenland
1025369
Binnenland

Link tussen stress en verslaving

Niet iedereen reageert hetzelfde op stress - ook biologisch gezien niet. Hoe je precies reageert heeft gevolgen voor je bloeddruk en voor het krijgen van posttraumatisch stresssyndroom, maar misschien ook voor je gevoeligheid voor verslavingen.

Dr. Nicole Oei en collega’s van het LUMC laten zien dat wie op stress reageert met een flinke stoot van het stresshormoon cortisol, mogelijk makkelijker verslaafd raakt.

Beloning

De conclusie dat mensen die bij stress meer cortisol aanmaken eerder verslaafd raken baseert Oei op experimenten waarin jonge mannen naar beelden keken waartussen erotische afbeeldingen verstopt zaten. Die foto’s werden zó kort getoond – 32 milliseconde – dat de proefpersonen zich er niet van bewust werden. De hersenen reageren echter wel op zo’n korte blootstelling: het beloningscentrum in het brein wordt spontaan actief. "Seks is een primaire beloning, net als voedsel", licht Oei toe. Dat beloningscentrum, dat is toevallig ook nauw betrokken bij verslavingen. Het is de kick die het beloningscentrum voortbrengt die verslaafden ertoe aanzet om telkens opnieuw weer hetgene op te zoeken waaraan ze verslaafd zijn.

Oei keek met behulp van de MRI-scanner naar de hersenen van de gestreste proefpersonen die onbewust erotische beelden te zien krijgen. In eerste instantie leken haar bevindingen de resultaten van anderen te bevestigen: bij meer stress werd het beloningscentrum juist minder actief. Maar er was één uitzondering: wie een hoge cortisolrespons krijgt door stress, heeft wél een sterkere activatie van het beloningscentrum. Waarom andere onderzoekers dat niet gezien hebben? "Misschien omdat ze de stress op een andere manier opwekten", denkt Oei. "De Trier Social Stress Test is een betrouwbare manier om een cortisolrespons te bereiken."

Kwetsbaar

 "Je kunt daar voorzichtig uit concluderen dat mensen die op stress reageren met een hoge cortisolrespons, mogelijk kwetsbaarder zijn voor verslavingen", zegt Oei. "Want meer dopamine in het beloningscentrum leidt tot meer ‘wanting’ - dat wil zeggen dat je harder je best wilt doen om die hamburger, sigaret, of dat cocaïnelijntje te krijgen." Ook in het dagelijks leven lijk je daar al wat van te zien, merkt Oei op. "De een kan geen hap meer door zijn keel krijgen als hij gestrest is, en de ander gaat juist enorm eten – of alcohol drinken, of sigaretten roken. Uit mijn onderzoek blijkt dat de cortisolrespons in reactie op stress daar een goede voorspeller van zou kunnen zijn."