Nieuws/Binnenland

Ondernemers snakken naar duidelijkheid en visie van kabinet

Zet ons aan het werk!

Ondernemers zijn van nature optimistisch. Maar met een crisis die alweer een jaar of vijf duurt, krijgt zelfs de grootste positivo het wel eens te kwaad. Het land zit vol met vakmensen die willen aanpakken, maar dan moet de politiek wel de voet van het rempedaal halen. STOP DE CRISIS!

Een ondernemer die in een hoekje gaat zitten mokken, komt niet ver. Kansen zien, zit in de standaarduitrusting van elke zelfstandige. De beste innovaties ontstaan in tijden van crisis. In tijden van overvloed doet iedereen gewoon wat ze altijd al hebben gedaan.

De schuurmachine, de schaafpers, enkele onbewerkte delen van boomstammen en olie staan klaar om gebruikt te worden. En niet te vergeten de grote lijmpers, die met een gewicht van tweeduizend kilo houtdelen aan elkaar lijmt tot een tafelblad. De geur van hout vult de ruimte.

Welkom in 'De Havenpoort', een meubelzaak aan de haven van het Gelderse Nijkerk die sinds 1998 bestaat. Op het oog een normale meubelzaak, maar eigenaar Ruud de Klerk hoort tot het uitstervende ras van meubelmaker. Hij maakt tafels en kasten die klanten zelf ontwerpen. Bijvoorbeeld van eiken, grenen of kersen.

Het orderboek is gevuld. "Ik heb klanten uit het hele land. Vergrijzing is niet erg, want ouderen hebben meer te besteden", zegt De Klerk, even nadat een ouder paar de winkel binnenloopt. "Ik heb al twee crises overleefd, deze overleven we ook wel weer."

Hij gelooft in zijn ambacht. Maar dan moet de economische malaise wel stoppen, want sinds 2008 dalen de omzetten flink. Ooit werkten ruim twintig man in zijn zaak, nu zijn dat er nog zeven. De Klerk maakt zelf tachtig uur per week, dat scheelt hem een arbeidskracht. Hij zegt: "Premier Rutte heeft zwaar afgedaan. Hij heeft zich helemaal laten inpalmen door de PvdA en dat is voor ons, ondernemers, ongunstig. Er is gewoon geen duidelijkheid, bijvoorbeeld over de huizenmarkt. Dat maakt iedereen onzeker, ook de banken. De laatste jaren hoef ik daar niet aan te kloppen. Er zijn twee sectoren die als eerste worden genegeerd bij kredietverlening door banken: meubelzaken en seksshops." Hij lacht, als een boer met kiespijn.

"Rutte wil graag het braafste jongetje van de klas zijn in Brussel; koste wat het kost wil hij aan de drieprocentnorm voor het begrotingstekort voldoen. Het leidt tot verschillende maatregelen die de koopkracht bij de consument verminderen en de ondernemer wordt het hardst geraakt door de bezuinigingsdrift. Dit kost letterlijk banen. Doet Rutte dit niet, en kweekt hij een duidelijke visie, dan gaat het spaargeld in ons land echt loskomen!"

Volgens De Klerk zou het voor het grote leger werkloze bouwvakkers aantrekkelijker moeten worden om een specifieke opleiding te volgen, bijvoorbeeld als lasser. "Kleine oplossingen hoeven niet veel geld te kosten."

Uit een oproep van De Telegraaf blijft dat de meeste ondernemers helemaal klaar zijn met de crisis. Ze willen aan de slag, maar het is een veelgehoorde klacht dat het de politiek volledig ontbreekt aan visie. "Het gaat om leiderschap", zegt Barend van Kessel, die een bedrijf in grond-, weg- en waterbouw heeft in Geldermalsen.

"Leiders moeten mensen continu voorhouden waar we met zijn allen naartoe gaan. En ze moeten soms ook dromen verkopen. Nu zie ik vooral boekhouders. Ik heb niks tegen het beroep boekhouder, maar ze kijken altijd achteruit en maken de stand op."

Het komt over als besluiteloosheid, zegt deze ondernemer. "Toen voor de zomer het sociaal akkoord was gesloten, leek het een klein beetje de goede kant op te gaan. Het had een goed signaal kunnen zijn als politici vervolgens niet twee maanden op vakantie waren gegaan maar op hun post waren gebleven. Dan laat je zien: we doen er alles aan om de crisis op te lossen. Als het hier op het bedrijf niet goed gaat, blijft ik ook hier. Misschien is een deel ook wel in Den Haag gebleven, maar daar hebben we dan niets van gezien. Mijn boodschap is: ophouden met abstract denken en gewoon aanpakken. Zet ons aan het werk!"

De bouw weet precies wat onzekerheid onder burgers voor de handel doet. Hoewel Van Kessel niet in de huizenbouw zit, hangt alles natuurlijk wel met elkaar samen. Want als er geen nieuwe huizen komen, hoeven er ook geen nieuwe straten te worden aangelegd. Of riolering.

"In de politiek wordt nu vaak gezegd dat de bouw het probleem is waardoor onze economie achterblijft. Draai dat eens om: de bouw is de oplossing. Als je dan toch een euro gaat investeren, zet 'm dan in waar die euro het best rendeert. Ik hoef niemand uit te leggen dat een huis bouwen extra handel oplevert. Meubels, vloerbedekking, de plaatselijke bakker, noem maar op. Het is dus zaak te investeren in het duurzamer maken van woningen. Dat is goed voor consumentenbestedingen, voor het milieu en voor behoud van werkgelegenheid. Werk is de kern."

Van Kessel ziet mogelijkheden. Bijvoorbeeld in het vernieuwen van riolering, die vaak niet meer berekend is op hevige regenval. De Betuwse ondernemer heeft zelf ook geïnvesteerd in nieuwe machines voor rioolaanleg. "Dat is een markt die groeit. Ik heb de mensen klaarstaan. Kom dan als overheid met een programma om de riolen aan te pakken. Houd de bouwvakkers aan het werk en zet daar ook leerlingen bij. Want we hebben ze keihard nodig." Van Kessel is sinds dit jaar ook gestopt met onder de kostprijs werken. "Ik doe het niet meer, ik heb inmiddels wel genoeg familiekapitaal in het bedrijf gestopt. Dat betekent overigens wel dat ik tot nu toe 70 tot 75 procent van de orders heb gemist. Maar het bedrijf is ook schuldenvrij, en dat wil ik graag zo houden."

Transportondernemer Henk Brink draait naar omstandigheden redelijk en weet nog altijd financiering los te krijgen van banken. Met zestig trucks en honderd opleggers vervoert hij vanuit de Overijsselse plaatsen Hardenberg en Goor onder meer materialen voor de bouwsector en grondstoffen voor de kunststofindustrie. "Nu het crisis is, moeten we allemaal een stapje extra zetten. Werkweken van zeventig tot tachtig uur zijn voor mij meer regel dan uitzondering", benadrukt Brink.

Sterke bedrijven overleven de crisis wel, stelt hij. Ondernemers smachten echter naar meer begrip uit Den Haag. "Wij zijn een dienstverlenende sector. Als wij innovatiesubsidie van de overheid willen - waarvoor je sowieso al door de hele bureaucratische molen moet - is dat heel erg moeilijk. Het gaat vaak niet om productinnovaties, maar om procesinnovaties, zaken anders en efficiënter organiseren. Voor een nieuwe machine krijg je makkelijker subsidie los dan voor een procesinnovatie, terwijl dat laatste natuurlijk ook gewoon geld kost."

Brink stroopt de mouwen op om de crisis te bestrijden en innoveert ook. Hij biedt onder meer de mogelijkheid om lengtegoederen in groepage voor meerdere opdrachtgevers te vervoeren. "Er is in Nederland genoeg ondernemingszin aanwezig", stelt hij.

Alleen moet die nog wel meer aangewakkerd worden. "Er zijn ook veel werkzoekenden hier die onvoldoende geprikkeld worden om te werken. De overheid kan geld besparen door slechts 50% van het laatstverdiende loon als uitkering te laten uitkeren, als een werkzoekende die andere 50% zelf verdient, bijvoorbeeld door een baan in een kas aan te nemen. Velen willen nu geen enkele baan aannemen omdat de prikkel tot werken nu onvoldoende aanwezig is. De werklust wordt zo dus uit werknemers getrokken."

Paul Haarman, eigenaar van een internetmarketingbedrijf uit Breda, stelt dat het kabinet zich nog veel duidelijker achter een aantal belangrijke sectoren moet opstellen. "Kies er een paar uit en ga daar écht achter staan. Laat zien waar je heen wilt, via welke wegen we uit de crisis moeten komen. In bijvoorbeeld Thailand of de Scandinavische landen gebeurt dit beter", stelt Haarman. Hij helpt bedrijven onder meer om beter gevonden te worden op internet. "Dit is een groeisector, ook in tijden van crisis."

Als iets duidelijk blijkt uit de reacties, is het wel de vechtlust die ondernemers aan de dag leggen om deze crisis aan te pakken. Dat geldt voor ondernemers vanuit verschillende takken van sport en in verschillende stadia van succes.

Kritiek is er ook. "Mijn omzet is in zestien maanden met zestig procent gedaald door vraaguitval, terwijl mijn btw-afdracht is toegenomen", zegt een exploitant van een aantal erotisch getinte datingwebsites. "Vaak wordt niet belicht dat zzp'ers als ik helemaal geen recht op bijstand hebben. Meer dan zestig procent van mijn inkomen gaat direct of indirect naar de fiscus."

We hoeven overigens geen medelijden met hem te hebben, want hij harkt jaarlijks ongeveer een ton binnen. Er zit blijkbaar genoeg erotiek in de crisis.