1058172
Nieuws

Rutte 2: Europees kampioen lastendruk

Het kabinet Rutte 2 zal de geschiedenis in gaan als het kabinet van de oplopende lastendruk. De cijfers uit de Prinsjesdagstukken maken duidelijk dat de regeringscoalitie van VVD en PvdA een lastendruk kabinet is.

Deze coalitie probeert het begrotingstekort en de staatsschuld op de korte termijn vooral te verminderen met belasting- en premieverhogingen voor burgers en bedrijven. Zo zullen in 2014 de lasten met ruim € 8 miljard stijgen. Het gaat hier om de optelsom van verhogingen die zijn opgenomen in het ombuigingspakket van de Miljoenennota 2014 en lasten die voortvloeien uit al eerder geaccordeerde ombuigingsmaatregelen.

Hogere belastingdruk

Uit de Prinsjesdagstukken blijkt dat in de periode 2014-2017 de belastingdruk voor de meeste inkomens omhoog gaat. Deze stijging wordt veroorzaakt door de afbouw van de algemene heffingskorting en de verlaging van de arbeidskorting, maar ook door het niet verhogen van de belastingschijven met de inflatie. Vooral voor de inkomens met twee tot drie keer modaal zal de belastingdruk toenemen. Bij hogere inkomens stijgt  de effectieve belastingdruk over de top van hun inkomen in drie jaar tijd van 52% naar bijna 60%. Europees gezien wordt ons land daarmee recordhouder; een koppositie die tot negatieve effecten leidt voor werkgelegenheid en economische groei. De praktijk leert bovendien dat bij een dergelijk hoge lastendruk deze inkomensgroepen zullen gaan zoeken naar mazen in de fiscale wetgeving en vormen van belastingontwijking die de schatkist per saldo geld kosten.

Minder uitgeven, daar gaat het om

Volgens internationaal economisch onderzoek zijn lastenverzwaringen de verkeerde weg; ze werken remmend op de economische groei en vernietigen banen. Overheidstekorten en overheidsschulden moet je vooral terugdringen met lagere overheidsuitgaven. Omdat bezuinigingen op deze uitgaven ook de groei kunnen afremmen, moet de keuze vallen op overheidsbestedingen die minder productief zijn. Bovendien is het in een economische crisis verstandig bezuinigen zoveel mogelijk over meerdere jaren uit te smeren. Kijken we naar de periode 2011-2017 dan wordt het herstel van onze economie door politiek Den Haag op twee manieren gefrustreerd; door de bezuinigen te snel door te voeren en te veel lastenverzwaringen. Voor 2011-2017 zijn ombuigingsmaatregelen genomen of aangekondigd die in totaal optellen tot €54 miljard. Het overgrote deel van dit pakket komt voor rekening van Rutte 2 en bestaat grotendeels uit belasting- en premieverhogingen. Deze vluchtweg wordt bewandeld omdat de Haagse politiek er nauwelijks in slaagt de overheidsuitgaven terug te dringen. Volgens de Miljoenennota bedragen de collectieve uitgaven volgend jaar ruim €300 miljard, ofwel de helft van het bruto binnenlandse product (BBP).

De oplopende collectieve uitgaven voor zorg en sociale zekerheid zijn de belangrijkste oorzaak van deze stijging. Beide kostenposten nemen samen bijna 50% van de totale collectieve uitgaven voor hun rekening. Ze leveren ook de grootste bijdrage aan stijging van de collectieve lasten: van 38,6% BBP in 2011 tot 40,8% BBP in 2014. De toegenomen uitgaven voor zorg en sociale zekerheid gaan ten koste van andere uitgaven, zoals voor onderwijs, innovatie en lastenverlichting waarmee we onze economie zouden kunnen oppeppen.

Dat dit beleid funest uitpakt blijkt ook uit andere cijfers. In de periode 2011-2014 is er sprake van een stijging van de werkloosheid van 389.000 personen tot 685.000. De consumptie van huishoudens vertoont een negatief beeld: -1,1% (2011), -1,6% (2012), -2,25% (2013), -1% (2014). Ook de koopkracht van huishoudens daalt tot aan 2014 vier jaar achter elkaar. Bovendien zien we een economie die slecht presteert en een record aan bedrijfsfaillissementen. De economische groeicijfers versterken dit negatieve beeld: 0,9% (2011), -1,2% (2012), -1,25% (2013), 0,5% (2014).

De economische waarde van onze economie (BBP) zal in 2014 op ongeveer hetzelfde niveau liggen als in 2007; zeven jaar economische stilstand.

De cijfers spreken voor zich

De vraag rijst of de hierboven geschetste gigantische maatschappelijke en economische schade een bijdrage heeft geleverd aan het gezond maken van onze overheidsfinanciën, één van de hoofddoelstellingen van Rutte 2. Ook daar geven de Prinsjesdagstukken een antwoord op. In de periode 2011-2014 daalt het begrotingstekort (EMU-saldo) met slechts 1% ( van -4,3 tot -3,3%). Voor de staatschuld (EMU-schuld) is het resultaat dramatisch: de schuld loopt op van 65,7% BBP in 2011 tot 76,3% in 2014.

Een verbod op lastenverzwaringen

Gezien de politieke tegenstellingen in de coalitie en de verschillen van opvatting binnen de oppositie in de Tweede Kamer zou het naïef zijn te menen dat het roer om gaat en dat het beleid wordt gericht op hervormingen, bezuinigingen op niet productieve overheidsuitgaven en stimulering van de groei van onze economie. Nee, dat valt niet te verwachten. Wel is er een zeer ruime Kamermeerderheid, zowel in de Tweede als Eerste Kamer te vinden voor een meerjaren verbod op lastenverzwaringen. Alleen al met een dergelijk verbod zou onze economie kunnen worden aangejaagd.