Nieuws/Binnenland
1061721
Binnenland

Overal herinneringen aan strijd met het water bij Ammerzoden

Zonnende koeien

Natuurlijk zijn we soms best een beetje jaloers op onze oosterburen. Begrotingsoverschotten, de sportsuccessen, enorme verkoopcijfers van fantastische auto's... Maar op in elk geval één ding hoeven we niet jaloers te zijn: het Duitse waterbeheer. Stroomden Passau, Dresden en Maagdenburg vrijwel onder in het late voorjaar, ons land hield de voetjes keurig droog. Gewoon een oude rivierarm of uiterwaard gebruiken! Zoals bij Ammerzoden.

Eeuwenlange ervaring in de strijd tegen het water heeft ons land zo veel expertise gebracht dat ook andere landen inmiddels bij ons komen om overstromingen te leren voorkomen. Onze Koning is er zelfs een expert in geworden. Maar we hebben onze portie de afgelopen eeuwen dan ook wel gehad. Vooral plaatsen langs de kust en de grote rivieren werden keer op keer getroffen door de kracht van het water. Op een enkele uitzondering na, gelukkig bijna verleden tijd.

Prima voorbeeld is Ammerzoden, waar we de (water)stand eens opnemen aan de Maas. We doen dat door over het Baanbrekerpad te wandelen, een nieuw klompenpad dat ons rond het dorp, op de grens van Gelderland en Brabant, leidt. Vooral in de 17e eeuw werd het dorp meerdere keren door watersnoodrampen getroffen. Maar ook later, in 1861, stond Ammerzoden helemaal onder water en brak er door de overstroming ook nog eens een buiktyfusepidemie uit.

 

 

Verleggen

Pas na 1904, toen er rigoureus werd ingegrepen door de Maas te verleggen en voortaan naar het westen te laten stromen, was het gedaan met de overlast. Maar nog altijd zijn overal herinneringen aan de strijd met het water te bespeuren. Zo zien we op de dijk, waar we bij 't Wellse Veerhuis van start zijn gegaan, nog sporen van de vroegere bedding en passeren we iets verder een wiel, een diepe waterplas die is ontstaan na een dijkdoorbraak.

Vanaf de dijk kijken we uit over de uiterwaarden en de Maas aan de ene kant, terwijl we rechts het dorpje Well zien waar de was nog nostalgisch droog waait aan hoge lijnen. Op de voetbalvelden van 'Jan van Arckel' staat een jongeman in zijn eentje een balletje te trappen. Verderop gaan we de drukke dijk af en wandelen verder over het gras aan de onderkant ervan. We gaan langs De Kreek, een flinke sloot vol waterlelies. Om de natte bodem toch te kunnen gebruiken, werden hier in het verleden zogenaamde rabatten gelegd: richels grond met daartussen greppels. Die rabatten zijn hier nog steeds goed zichtbaar.

Welvaart

Bij het gemaal De Baanbreker steken we de dijk over en gaan aan de overkant over een smal pad naast een maïsveld de polder in. Het gemaal zorgde voor ontwatering van de landbouwgronden, zodat nu aardappelen, aardbeien, bloemen en champignons kunnen worden verbouwd. Het bracht welvaart in het in de jaren zestig nog als 'mandenmakersdorp' bekende staande Ammerzoden. Vlak voordat we een groot kassencomplex bereiken, passeren we een 'koeienkruispunt'. De dames steken hier over van het ene naar het andere weiland en we hebben maar te wachten tot de stoet voorbij is...

Bij de Meersloot, een vaart die Slot Well met kasteel Ammersoyen verbindt, slaan we linksaf. Rechtsaf kunt u de route met 3,5 kilometer inkorten. U mist dan wel het in zeer fraaie staat verkerende kasteel dat dateert uit 1026 en dat een van de best bewaarde middeleeuwse waterburchten is in Nederland.

 

 

De renovatie van het kasteel, dat zestien jaar duurde, startte in 1959. Bij het uitgraven van de dichtgegooide gracht kwam een enorme hoeveelheid overblijfselen uit vijf eeuwen tevoorschijn. Voor het grootste deel aardewerk als scherven, maar er zijn ook complete objecten aangetroffen, waarmee op de bovenverdieping van het kasteel een expositie is ingericht.

Rampjaar

Als u voorbij het kasteel afslaat richting Ammerzoden ziet u aan uw rechterhand de Ruïne Kerk. De bouw van de kerk werd in 1547 voltooid door de klok in de toren te hangen. Na het overgaan in hervormde handen, aan het eind van de zestiende eeuw, is de kerk in het rampjaar 1672 volgens overlevering door Franse troepen onder leiding van George Duras, Graaf de Lorge, verwoest.

Maar het zou net zo goed kunnen dat de kleine hervormde gemeente de boel niet meer kon onderhouden, de triomfboog dichtmetselde, waardoor het schip door de tand des tijds tot de huidige ruïne is vervallen. Trouwens toch een wonder dat de kerk er nog staat, want de ruïne kreeg het bij beschietingen van de Britten in de laatste wereldoorlog ook nog eens zwaar te verduren.

Na een stukje Ammerzoden lopen we door de uiterwaarden van de Maas terug naar 't Wellse Veerhuis. Op de rivier talloze pleziervaartuigen, maar ook tank- en containerschepen. Langs het water leuke zandstrandjes waar we niet alleen een paar toeristen, maar ook een kleine kudde limousines zonnend aantreffen. Voor de rivier zijn ook de koeien niet meer bang.

Reacties: jduijs@telegraaf.nl

 

 

Ammersoyen

Kasteel Ammersoyen was door zijn vierkante plattegrond met vier hoektorens, een door Floris V geïntroduceerd kasteeltype, een bijna onneembare vesting. Bij de bouw lag het kasteel in of aan de Maas, maar in 1354 veranderde de loop van de rivier en kreeg het slot een gracht. Het kasteel wordt nu ook gebruikt voor recepties, vergaderingen en (trouw)feesten.

Informatie: www.kasteel-ammersoyen.nl