Nieuws/Binnenland

'Controle watergebruik prima methode: goedkoop en doeltreffend'

Uitslag Stelling: Streng tegen sjoemelaars

Voor de opsporing van uitkeringsfraude zijn alle middelen geoorloofd, vinden de deelnemers aan de Stelling van de Dag. Ook de controle van het watergebruik van bijstandstrekkers, zoals in drie Noord-Brabantse gemeentes is gebeurd. „Ik betaal alles zoals het hoort, dus de overheid moet alles doen om fraude op te sporen.”

Toch vindt ruim een derde deze speuracties veel te ver gaan. „Nederland is geen rechtsstaat meer, maar een controlestaat”, moppert een tegenstander. Een ander noemt de actie „ idioot en onfatsoenlijk”. Verscheidene deelnemers vinden deze fraude ’klein bier’. „ Er wordt te veel aandacht aan burgers geschonken, kijk liever naar overheid en gemeenten die miljarden verspillen”, merken veel stemmers op.

De meerderheid (56 procent) verklaart dat het een goede zaak is dat gemeenten de gegevens van het waterbedrijf mogen gebruiken om burgers te controleren. Hoewel opvallend vaak wordt verwezen naar Big Brother, vindt 58 procent van de stemmers toch dat deze opsporingsmethode geen inbreuk is op de privacy.

Als er weinig water wordt gebruikt, is er grote kans dat je op een ander adres woont, zegt de gemeente. De meeste stemmers kunnen die redenering goed volgen: 57 procent beaamt dat er iets niet pluis is als het watergebruik afwijkt van het gemiddelde.

De meningen liggen verdeeld als het gaat om de vraag of het checken van waterrekeningen een goede methode is om uitkeringsfraude te achterhalen. Dan winnen de tegenstanders het nipt van de voorstanders (47 tegen 46 procent). „Alle middelen toegestaan. Een uitkering is niet bedoeld als ’gratis geld’”, aldus de een. Een ander waarschuwt: „Het idee is leuk. Maar misschien zijn mensen wel erg milieubewust en zuinig met water, dus je moet er toch mee uitkijken.” En tegenstanders verzuchten: „Maak niet van iedereen een verdachte s.v.p.!”

In de toekomst kunnen ook uitkeringsinstantie UWV en de Sociale Verzekeringsbank gebruikmaken van de gegevens van waterbedrijven. Dan kan ook fraude met aow en kinderbijslag op deze manier worden opgespoord. Van de stemmers juicht 60 procent die ontwikkeling toe.

De Noord-Brabantse gemeenten controleerden zo’n vijfhonderd huishoudens. Van de onderzochte gevallen bleken er maar twee te frauderen. De helft van de deelnemers concludeert dat deze oogst de moeite niet waard was. „Het rendement is nihil”, zegt iemand. Deze stemmer vindt het onderzoek „absoluut weggegooid geld”.

Daarentegen vindt 43 procent het geld goed besteed. Voor hen geldt dat álle fraudeurs moeten worden achterhaald, al zijn het er maar twee. „Ik betaal liever een ambtenaar die een oplichter probeert op te sporen, dan de oplichter zelf”, zegt een stemmer. Hoe meer fraudeurs worden ontmaskerd, hoe beter voor de belastingbetaler, daarmee is 80 procent het eens.

Maar toch vindt 57 procent van de deelnemers dat het geld voor dit onderzoek beter besteed had kunnen worden. Aan bestrijding van zware criminaliteit bijvoorbeeld. Gróte fraudeurs, daar zou het over moeten gaan, maar „het lijkt er sterk op dat kleine fraude keihard wordt aangepakt en de grote fraudeurs vrijuit gaan”.