Nieuws/Binnenland
1082763524
Binnenland

’Zeespiegel Nederlandse kust zal sneller stijgen dan verwacht’

Alarmistisch KNMI-rapport zeespiegel Noordzee, maar kritiek is er ook: ’Uiterst merkwaardig’

Zware regen- en onweersbuien vormen zich boven de Noordzee bij Zoutelande. Beeld ter illustratie.

Zware regen- en onweersbuien vormen zich boven de Noordzee bij Zoutelande. Beeld ter illustratie.

DE BILT - Ook voor Nederland zijn de risico’s die klimaatverandering met zich meebrengt groter geworden, waarschuwt het KNMI in een onderzoeksrapport. Zo kan de zeespiegel aan de Nederlandse kust sneller stijgen dan eerder werd verwacht en stijgt het risico op hevige buien in de zomer. Ook kan ons land vaker met droogte te maken krijgen dan volgens eerdere berekeningen.

Zware regen- en onweersbuien vormen zich boven de Noordzee bij Zoutelande. Beeld ter illustratie.

Zware regen- en onweersbuien vormen zich boven de Noordzee bij Zoutelande. Beeld ter illustratie.

In lijn met het IPCC, het VN-panel van klimaatwetenschappers, stelt het KNMI vast dat het klimaat ook in Nederland steeds sneller verandert. „Met dit rapport wordt de urgentie van de zich snel voltrekkende klimaatverandering duidelijk”, aldus het instituut, dat de inzichten van het IPCC heeft gecombineerd met eigen onderzoeksresultaten.

Maar het KNMI krijgt kritiek dat het zich heeft gebaseerd op amper realistische klimaatscenario’s.

Zeespiegel

Als de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen onverminderd voortzet, zal de zeespiegel voor de Nederlandse kust tussen 2090 en 2140 een meter hoger liggen dan begin deze eeuw, aldus het maandag gepubliceerde rapport Klimaatsignaal’21. Als ook Antarctica instabiel wordt, zou die zeespiegelstijging zelfs nog kunnen verdubbelen.

Het KNMI maakt voor haar voorspelling gebruik van het meest extreme klimaatscenario RCP8.5 uit het laatste klimaatrapport van het IPCC. Dat scenario gaat uit van amper klimaatbeleid en nog een hele eeuw volop kolenverbranding als energiebron. „We kunnen ons als Nederland niets veroorloven, en daarom is het belangrijk te weten wat mogelijke bovengrenzen zijn”, stelt professor Sybren Drijfhout, hoofdauteur van het zeespiegelhoofdstuk.

Extreem scenario

Al jaren klinkt echter kritiek op het gebruik van het meest extreme klimaatscenario als waarschijnlijke toekomst, juist omdat er wereldwijd allang wordt ingezet op verlaging van de CO2-uitstoot. „Niemand gelooft nog in RCP8.5”, sneert de Amerikaanse extreemweer-deskundige Roger Pielke jr. maandag op sociale media, in reactie op het KNMI. Ook de fysisch geograaf en klimaatblogger Rob de Vos vindt de keuze ’uiterst merkwaardig’. „Het wordt een beetje vermoeiend.”

Deltares stelde in haar zeespiegelmonitor uit 2018 dat de zeespiegelstijging voor de Nederlandse kust vooralsnog geen verandering laat zien. Ook het meteorologisch instituut in De Bilt erkent dit nu.

Verklaring KNMI

Het KNMI geeft wel een verklaring voor het feit dat haar eigen prognoses voor de zeespiegel voor de Nederlandse kust in 2020 te hoog zijn geweest. Drijfhout: „Omdat de Noordzee een ondiepe zee is, waarbij de opstuwing door stormen heel groot is, varieert de zeespiegel sterk van jaar op jaar. Dan is het moeilijk een trend waar te nemen.” Een langdurige schommeling van de zeespiegel van de Noordzee en een minder snelle opwarming van de noordoostelijke Atlantische Oceaan hebben de zeespiegelstijging voor de Nederlandse kust afgeremd, aldus het KNMI. „Maar die versnelling zien we straks waarschijnlijk wel.”

Kennisinstituut Deltares begrijpt het gebruik van de meest extreme scenario’s. „Het IPCC heeft, naast de waarschijnlijke bandbreedte, aangegeven dat een zeespiegelstijging van 2 meter niet is uitgesloten”, aldus Marjolijn Haasnoot, onderzoeker water en klimaat. „Het is belangrijk ook naar scenario’s te kijken die een kleine kans hebben om voor te komen, maar wel grote gevolgen hebben.”

Twee optimistischer scenario’s houden rekening met een wereldwijde zeespiegelstijging in 2100 tussen de 30 en 94 centimeter. Professor Drijfhout acht het uitstootscenario van RCP8.5 ook minder vanzelfsprekend: „Het is onwaarschijnlijk dat we zulke hoge emissies zullen blijven houden.”

Buien

Het KNMI voorziet verder dat de zwaarste zomerse buien „extremer worden”, met een hogere kans op valwinden, die zich kunnen voordoen tijdens zware onweersbuien. Het Utrechtse Leersum kreeg op 18 juni zulke winden te verduren en merkte hoe verwoestend ze kunnen zijn. Door een valwind raakten daar negen mensen gewond en ontstond voor miljoenen euro’s schade.

Droogte is ook een steeds bekender probleem in het voorjaar en de zomer. Ook dat kan vaker gaan voorkomen door de stijgende temperaturen. Periodes van droogte en hitte kunnen bovendien langer gaan duren. Dat heeft ermee te maken dat de straalstroom mogelijk zwakker kan worden door klimaatverandering. De straalstroom is een zeer sterke wind op 9 tot 10 kilometer hoogte. Naarmate de temperatuurverschillen tussen de polen en de tropen afnemen, kan de straalstroom ook in kracht verminderen. Daardoor kan hetzelfde weertype langer blijven hangen.

Orkanen

Ook in het Caribische deel van Nederland (Bonaire, Sint Eustatius en Saba) kunnen de inwoners te maken krijgen met meer extreem weer. Zo verwacht het KNMI daar krachtiger orkanen, met gemiddeld meer neerslag. Restanten van tropische orkanen kunnen overigens ook de Noordzee bereiken en dan in ons gebied veel wind en neerslag veroorzaken.

Het Klimaatsignaal is een tussentijdse stand van zaken. Het KNMI herhaalt bij de publicatie dat het IPCC heeft vastgesteld dat de opwarming van de aarde door de mens is veroorzaakt en dat de grens van 1,5 graad opwarming ten opzichte van de pre-industriële tijd heel dichtbij is. Met de huidige uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen kan de 1,5 graad al binnen tien jaar een feit zijn. In het Klimaatakkoord van Parijs spraken wereldleiders nog af zich ervoor te zullen inspannen om het niet zover te laten komen. In datzelfde akkoord staat overigens ook dat 2 graden het absolute maximum is dat kan worden toegestaan.

Eind deze maand begint in Glasgow een belangrijke klimaattop, de COP26. Premier Mark Rutte en leiders uit andere landen komen daar bijeen om oplossingen te bespreken.

Veilig betalen
14 dagen bedenktijd
webshop logo
Meer van De Telegraaf Webshop
Veilig betalen
14 dagen bedenktijd
webshop logo
Meer van De Telegraaf Webshop