Nieuws
1109682
Nieuws

Einde euro nabij

Door te kijken naar wat de euro teweeg heeft gebracht op economisch en sociaal gebied, krijgt zelfs de meest positief ingestelde mens toch het gevoel dat de euro niet zo zaligmakend is als de eurofielen ons willen doen geloven. Maar zoals het gehele europroject haar oorsprong vond in de politiek, zo ook gaat dit project daar haar einde vinden.

Ik kan de schrikbarende werkeloosheidscijfers van de PIIGS aanhalen, het snel groeiende aantal slechte leningen, de massale protesten, de toename in zelfmoorden, de massale huisuitzettingen, de tegenvallende belastingopbrengsten, of het feit dat de euro totaal niet voldoet aan de criteria van een goed functionerende muntunie, maar het kan ook simpeler.

Politiek

Ik kan namelijk doodsimpel naar de politiek kijken of daar de wind aan het draaien is. Nu zijn de standpunten aangaande de eurozone en de EU redelijk statisch binnen de leidende partijen, dus dat zou geen verandering voorspellen.

 Maar de politiek werkt vaak niet zo recht-toe-recht-aan als men zou denken (of willen). Als politicus wil je zo hoog mogelijk op de kieslijst staan zodat je een betere kans hebt om in het parlement terecht te komen. Hierbij is het dus heel belangrijk om de partijstandpunten (orders) uit te dragen (voeren). Hiervan afwijken, kost een politicus meeste al de kop. Dus binnen de VVD, CDA of PvdA roepen dat de euro waarschijnlijk maar opgedoekt moet worden is geen beste carrièrezet. Toch zijn er genoeg politici binnen deze partijen die de negatieve effecten en onhoudbaarheid van de euro niet langer kunnen/willen ontkennen.

De functie van politieke mastodonten

Het politieke spel kent gelukkig meerdere spelers en de partijmastodonten spelen in dezen een cruciale rol. Als een loper in het schaakspel zorgen zij ervoor dat er een pad geëffend wordt. Zo ook inzake de euro. Een mastodont heeft niets te vrezen van partijpolitiek, want hij/zij is immers al met “pensioen”.

Als er gemor is onder de leden van een politieke partij, worden veel politici nerveus want ze zitten tussen twee vuren (de partijtop en de leden/kiezers). Om zich uit deze spagaat te worstelen, schakelen ze een mastodont in die hun visie op het onderwerp (in dit geval de eurozone en EU) deelt. Zo zijn er de laatste tijd heel wat politieke mastodonten aan bod gekomen. Frits Bolkestein (EMU), Oskar Lafontaine (EMU) en Nigel Lawson (EU) zijn voorbeelden van politieke zwaargewichten die naar voren zijn gekomen om hun steentje bij te dragen in de discussie omtrent de eurozone en de EU.

Het tij keert

Langzaam maar zeker zullen steeds meer (actieve) politici uit de kast durven komen en toegeven dat de euro (helaas) niet werkt en dat er een alternatief gezocht moet worden. Ik ben voor terugkeer naar nationale munten (D-mark, gulden, et cetera), maar dat is nu politiek onhaalbaar. Teveel politici hebben zich ingegraven op dit dossier om zo’n radicale stap  politiek verteerbaar te maken. Een parallelle munt of the Matheo Solution (zie deze column van collega columnist Harry Geels) zijn mijns inziens beide niet het juiste einddoel, maar als tussenfase op weg naar een terugkeer van nationale munten, is het wellicht de meest realistische optie (want politiek verteerbaar).

Het is ook een optie waar Lafontaine en Bolkestein naar hinten. Lawson gaat een stap verder en wil dat de UK uit de EU stapt (dit is indirect aanval op de euro, want door de euro wil/moet de EU zoveel integratiestappen nemen die de VK niet zint). Hoe dan ook, de mastodonten maken ruimte voor actieve politici om een meer euro/EU-sceptische mening te ventileren. Het tij is gekeerd. Vraag is alleen hoe lang het duurt voor de eurosceptici binnen de partijen de macht overnemen.

Dit proces zal er niet een zijn van weken of maanden, maar eerder één jaar of zelfs jaren. Toch is politiektechnisch het omslagpunt nu bereikt. Economisch is dat al lang gebeurt en dat maakt de cirkel weer rond: de euro begon als een politiek project dat economisch tegen de muur is gelopen (reality check) waardoor de politiek, op een gegeven moment, er een (ander) einde aan moet gaan geven. Ik kan niet wachten tot dit utopische verhaal eindelijk sterft. Vraag is dan wel met welk alternatief onze politici dan weer komen.      

Alexander Sassen van Elsloo is oprichter van Sassen Research & Consultancy Company. Voorheen was hij head of research bij Hobart Capital Markets in Londen en deed hij aandelen- en hedgefundsales bij onder andere Kepler, MF Global en Rabo Securities.