Nieuws/Binnenland
1109752
Binnenland

,,Het smaakt je of het smaakt je niet"

Oude wijn in nieuwe zakken

Bij Duitsland en wijn denken de meeste mensen aan onder andere riesling. Maar in de regio Rheinhessen, het grootste wijnbouwgebied van Duitsland, laat een nieuwe generatie wijnboeren zien dat Duitse wijnen nog meer in hun mars hebben. Met een heel andere aanpak dan hun ouders willen deze jonge 'winzers' laten zien dat je hier de beste wijn ter wereld kunt maken en dat Rheinhessen met z'n duizend heuvels de mooiste streek van Duitsland is.

Zover het oog reikt, strekken zich groene heuvels vol druivenranken uit, slechts onderbroken door de rode daken van pittoreske huizen in de dalen. Daartussen kronkelen wandel- en fietspaden, die je van wijngaarden naar wijnmakerijen en wijndorpjes voeren.

Want alles in Rheinhessen draait om wijn. Ieder dorp tussen Mainz aan de Rijn in het noorden en Worms in het zuiden kent een lange wijnbouwtraditie. De Romeinen wisten al dat wijndruiven hier geweldig gedijen. Rheinhessen is de zonnigste streek van Duitsland en het haast mediterrane klimaat lijkt op dat van Italië.

 

 

Roer om

Nu, zo’n tweeduizend jaar later, is het nog altijd wijn wat de klok slaat in Rheinhessen. Het enige dat veranderd is, is de frisse wind die de laatste jaren door de wijnbouw waait. Een jonge generatie wijnboeren heeft het roer volledig omgegooid. Waar Duitsland vroeger niet verder kwam dan een zoete riesling, worden er tegenwoordig tientallen verschillende druivensoorten gekweekt.

Jochen Dreissigacker (31) is een van die jonge, enthousiaste wijnboeren in Rheinhessen die dag en nacht met druiven bezig zijn. Iedere dag is hij op zijn wijngaard te vinden om zijn druiven te inspecteren op grootte, kleur en smaak. Hij beschermt zijn lievelingetjes tegen zonnebrand, regen, ongedierte en wind. Alles met de hand. „Dan ben je veel meer met de natuur bezig”, zegt hij gepassioneerd.

Het is een van de vele dingen die Dreissigacker anders doet dan zijn ouders. „Bij de vorige generaties ging het om de kwantiteit. Hun visie was: hoe meer druiven er aan de ranken groeien, des te meer wijn je kan maken. Mijn generatie is daar vanaf gestapt. Het gaat ons om de kwaliteit en de smaak van de wijnen.”

 

 

Met een 'winzer' – zo heet een wijnboer in het Duits – kun je heel veel praten over wijnen, maar uiteindelijk moet je het hemelse vocht natuurlijk ook proeven. Behendig schenkt Dreissigacker de meegebrachte wijnglazen halfvol. „Je moet een slok wijn nemen en je moet er niet te lang over nadenken of je het lekker vindt of niet.” Terwijl de bladeren aan de ranken zachtjes ruisen, verschijnt er een glimlach op zijn gezicht. „Ja, deze is heel lekker”, glimlacht Dreissigacker trots.

Romeinse Rijk

De belangrijkste steden in Rheinhessen zijn Mainz en Worms. Beide steden hebben een lange geschiedenis, want evenals de wijntraditie zijn ook de steden uit de Romeinse tijd. Het was de grens van het Romeinse Rijk. In Mainz zijn zelfs nog Romeinse restanten te vinden, zoals het Romeinse theater, verstopt achter het station en het aquaduct, wat ooit een imposant bouwwerk van drie verdiepingen was.

Worms is inmiddels vooral bekend door Maarten Luther, de Duitse protestantse theoloog en reformator uit het begin van de zestiende eeuw. Hij had nogal wat kritiek op de kerk van die tijd en daarom timmerde hij in 1517 een groot papier op de deur van de kerk waarop in 95 stellingen geschreven stond hoe hij de kerk wilde veranderen. De paus was furieus en eiste dat hij de stellingen terugnam. Dat deed Luther niet en in 1521 werd in Worms een proces tegen hem gehouden. Tijdens het proces zou hij hebben gezegd: „Hier sta ik, ik kan niet anders. God, help mij, amen.” Minder bekend is dat Worms een lange Joodse geschiedenis heeft. Die is tastbaar aanwezig op het Alte Judenfriedhof, de oudste Joodse begraafplaats van Europa. Nog altijd brengen Joden van over de hele wereld dagelijks een bezoek aan deze begraafplaats met ruim 2000 deels middeleeuwse grafstenen.

Droge witte wijn

Eva Pauser-Brand (29) probeert op haar manier een nieuwe traditie te starten. „Van oudsher worden er in Rheinhessen vooral witte wijnen gemaakt”, legt de charmante Duitse uit. „En die waren zo zoet mogelijk. Mijn generatie probeert nu vooral droge witte wijn te maken. En ook experimenteren we met rode wijnen.” Samen met haar ouders en oma van 99 jaar runt zij wijnmakerij Pauser. Ook zoiets nieuws: twintig jaar geleden was het hoogst ongebruikelijk dat een vrouw aan het roer stond van een wijnmakerij. „Het was not done”, beaamt Eva Pauser lachend. Ze schenkt een fles riesling van eigen merk in de lege glazen.

 

 

Met een prettige, fruitige smaak in de mond vertrekken we naar Dittelsheim, een van de vele idyllische dorpjes in Rheinhessen vol pittoreske huizen, stallen, wijnhuizen en familierestaurants. Daar ontmoeten we Michael Wiederstein en zijn vrouw. Niet in een wijngaard of wijnkelder, maar in zijn restaurant dat naast de kerk van Dittelheim staat. De kerk wordt ook wel Heidentoren genoemd vanwege de heidense, oosterse vorm van de toren. De kruisvaarders namen die stijl ooit mee uit het Heilige Land.

Terwijl Wiederstein zich terugtrekt in zijn keuken om de lunch te bereiden, vertelt zijn vrouw, een voormalig politieagente die het roer omgooide, ons alles over welke wijn het beste bij welk gerecht past. Het wordt een riesling uit 2010. Dittelsheim is net zoals vele andere dorpen in Rheinhessen een prachtig dorpje vol pittoreske huizen, stallen, wijnhuizen en familierestaurants, zoals die van Wiederstein.

Punklichkeit

Voor leken zoals wij lijken alle druivensoorten op elkaar. Maar een silvaner van een riesling van een grauburgunder onderscheiden, daar heb je een professional voor nodig. Daarom hebben we afgesproken in de wijngaard van Stefan Braunewell (29). Een half uur te laat, maar hier in Rheinhessen lijken ze het niet zo nauw te nemen met Duitse punktlichkeit. Of het die zuidelijke invloed of het zonnige klimaat is weten we niet, maar de inwoners van Rheinhessen lijken totaal niet op typische Duitsers. Op zijn gemak leidt Braunewell ons naar zijn velden, vertelt over de druivensoorten en schenkt de daarbij behorende wijn. Braunewell gebaart vol enthousiasme naar de heuvels en vertelt dat er kilometerslange wijn-wandelroutes tussen de wijngaarden en de dorpen kronkelen. „Een prachtige route is de Hiwwel(heuvel)-route, die loopt over aan afstand van 160 kilometer van Worms via Alzey, Mainz en Ingelheim naar Bingen.”

De tocht loopt dwars door het heuvellandschap van Rheinhessen. In de dorpen onderweg is altijd een proeflokaal en restaurant te vinden, waar de wijnen onder het genot van een culinaire lunch geproefd kunnen worden. „En je kunt er zeker van zijn dat er altijd wel iemand op het land is die zich van zijn werk losrukt om een praatje met je te maken en te laten zien hoe 'zijn' druiven erbij staan”, vult Braunewell aan terwijl hij nog maar eens bijschenkt.

 

 

Dat er op wijngebied veel is veranderd de afgelopen jaren, is duidelijk. De wijnen hebben een ware metamorfose ondergaan. Maar nog altijd zijn er eigenlijk maar twee soorten wijn, drukt Braunewell ons op het hart. En je hoeft niets van wijn te weten om dat onderscheid te kunnen maken: het smaakt je of het smaakt je niet.

Reiswijzer

Rheinhessen ligt in de Rijnbocht tussen Bingen, Mainz, Worms en Alzey. Het ligt op 4,5 uur rijden van Utrecht. Gemakkelijk te bereiken met eigen vervoer.

ETEN

Familierestaurant M Landhaus am Heidenturm in Dittelsheim. www.landhaus-heidenturm.de

Restaurant Andante im Atrium Hotel Mainz. www.atrium-mainz.de

 

Slapen

In veel kleine dorpen vind je familierestaurants en wijnmakerijen. Sommige wijnmakerijen verhuren kamers. Op deze manier zit je middenin de actie. Kijk voor adressen op www.rheinhessen.de

Een andere tip is het Atriumhotel in Mainz. Het hotel ligt centraal en is daardoor een goede uitvalsbasis voor een bezoek aan Rheinhessen, of je nou met de auto of de fiets gaat rondtoeren, of wandelingen gaat maken. www.atrium-mainz.de

Tips

Bezoek de beroemde kerstmarkt in Mainz. Van 29 november tot 23 december.

Gedurende het hele jaar is er ieder weekend wel ergens een wijnfeest, met eetstandjes en wijnproeverijen. De grootste is de Kellerwegfesten in Guntersblum. De Kellerweg dankt zijn naam aan de wijnkelders die hier al eeuwen zijn gevestigd.

Rheinhessen telt zo’n 500 kilometer aan goed aangegeven wandel- en fietspaden.