Nieuws/Binnenland
1122116303
Binnenland

Blok over sancties Rusland: ’We hebben bevroren wat we konden’

Stef Blok

Stef Blok

Den Haag - De teller van ruim 630 miljoen euro aan bevroren Russische tegoeden in Nederland zal waarschijnlijk niet veel verder oplopen, verwacht afzwaaiend sanctiecoördinator Stef Blok. Hij vindt wel dat de ’coördinatie en de communicatie’ rond de naleving van de sancties een stuk beter moet.

Stef Blok

Stef Blok

Dat heeft Blok woensdag gezegd bij een technische briefing in de Tweede Kamer. Komende vrijdag presenteert de oud-minister en VVD-coryfee zijn eindverslag. Zes weken geleden werd Blok door minister Wopke Hoekstra (Buitenlandse Zaken) aangesteld als nationaal sanctiecoördinator. Dat gebeurde nadat Hoekstra in de Kamer niet goed kon uitleggen wat Nederland precies doet om de sancties tegen Rusland uit te voeren.

Volgens Blok valt er waarschijnlijk niet veel meer te bevriezen dan de huidige 632 miljoen euro aan Russische tegoeden. Toch komt hij vrijdag met achttien aanbevelingen voor het kabinet. „Maar ook als al mijn aanbevelingen worden overgenomen, zou het bedrag nauwelijks hoger zijn”, zegt Blok nu. „Het is heel plausibel dat we hebben bevroren wat we konden bevriezen.”

’Hoop werk te doen’

Maar er moeten wél dingen beter. „Nederland heeft wel degelijk een hoop werk te doen bij sancties van deze omvang”, zegt Blok, die vindt dat de Nederlandse sanctiewet uit 1977 verouderd is. Hij stelt dat er ’verbeterslagen nodig zijn bij de coördinatie en communicatie’. Dat in de media lang het beeld bestond dat er voor maar liefst 45 miljard euro aan Russisch geld in Nederland zou zijn, vindt Blok kwalijk.

„Van die 45 miljard euro zit heel veel in holdings”, legt Blok uit. Hij noemt twee grote Russische concerns – telecombedrijf VEON en supermarktconcern X5 – met hun hoofdkantoor in Nederland. Die twee holdings zijn samen goed voor zo’n 30 miljard euro. „Maar de bezittingen van die bedrijven bevinden zich grotendeels in Rusland en andere landen. Wat je in Nederland kunt bevriezen, is zeer beperkt.”

’Niet nul’

Ook is er nauwelijks Russisch vastgoed in Nederland, concludeert Blok. „Het is niet nul, maar ook internationale makelaars zeggen tegen mij dat ze nauwelijks Russische eigenaren tegenkomen. Russen kopen liever huizen in Londen, Berlijn of aan de Côte d’Azur. Of andere aantrekkelijke oorden voor het privéleven.”

Blok zegt dat Nederland het niet veel beter of slechter doet dan andere Europese landen. Hoewel een EU-ranglijst tot nu toe niet openbaar is gemaakt, stelt Blok op basis van openbare bronnen dat Nederland in de middenmoot zit. Dat Frankrijk en België veel meer geld hebben bevroren, komt volgens Blok doordat in die landen veel meer Russisch geld was gestald.

Katvanger

Blok adviseert het kabinet om de regels aan te passen waardoor overheidsdiensten meer gegevens met elkaar mogen delen, zodat er sneller zicht komt op Russische tegoeden. Ook wil hij dat het mogelijk wordt dat diensten terug in de tijd kunnen kijken, om te controleren of iemand op een sanctielijst zijn of haar bezit eerder heeft overgedragen aan een katvanger.

Verder is een van de aanbevelingen van Blok dat iemand anders zijn klus overneemt. „Ik adviseer om mijn functie, die tijdelijk is, permanent te beleggen bij het ministerie van Buitenlandse Zaken, met een team.” Blok begint binnenkort als Nederlands lid van de Europese Rekenkamer. Hij volgt Alex Brenninkmeijer op, die vorige maand overleed.