Nieuws
1122550
Nieuws

Tallinn: Werelderfgoed waardig

Op eigen benen

Estland heeft vele overheersers gekend, maar vanaf 1991 is het Baltische land onafhankelijk. Ondanks, of misschien wel door deze buitenlandse overheersing is de middeleeuwse hoofdstad Tallinn goed bewaard gebleven; een Werelderfgoed waardig.

Stadsgids Rita Möhl maakt van haar hart geen moordkuil als we in hartje Tallinn voor een groot gebouw staan, waar hard wordt gewerkt aan de renovatie. „Dit was het hoofdkwartier van de KGB, waar nu luxe appartementen in worden gemaakt. Maar wie wil hier nu nog wonen”, is haar retorische vraag. Niet echt een plek om straks vrolijk te proosten. Toch is er reden voor optimisme, want het inmiddels meer dan twintig jaar onafhankelijke Estland heeft vrijwel nooit vrijheid gekend. Machtige buren als Denemarken, Duitsland, Zweden, Rusland, nazi-Duitsland en de SovjetUnie streden er in het verleden om heerschappij, waarbij de lokale bevolking nooit echt meetelde. Na de herwonnen onafhankelijkheid in 1991 en de aansluiting bij de NAVO en de Europese Unie in 1994 is de rust hopelijk voor lange tijd teruggekeerd in het land en zijn hoofdstad.

 

In de vele musea die Tallinn rijk is, wordt uitgebreid stilgestaan bij de diverse overheersers, die het land heeft gekend. Het meest hilarische is toch wel het KGB-museum in het Sokos Hotel Viru. Als gast van het hotel, in 1972 door de Sovjet-Unie gebouwd om toeristische inkomsten mee te pakken, moest je in de badkamer niet hardop je beklag doen over het gebrek aan toiletpapier, want binnen twee minuten klopte een medewerker van het hotel aan de kamerdeur om het benodigde te brengen. Pas toen de Russen na de onafhankelijkheid van Estland het hazenpad hadden gekozen, bleek hoe dit meer dan klantvriendelijke optreden mogelijk was: het ‘westerse’ hotel zat boordevol met afluisterapparatuur.

„We willen deze afluisterpraktijken aan het publiek tonen, in de hoop om voor eens en altijd deze zwarte bladzijde in onze geschiedenis te kunnen omslaan”, zegt de museumgids. We nemen de lift naar de bovenste verdieping, die niet de bovenste blijkt te zijn. Via verschillende trappen bereiken we namelijk de geheime 23e verdieping, ooit het domein van de KGB. Het is net alsof we in een oude James Bond-film terechtgekomen zijn. De kamer staat volgepropt met afluisterapparatuur. Bijzonder zijn ook de voorpagina’s van de kranten met de overlijdensberichten van de voormalige Sovjetstaatshoofden Andropov en Brezhnev: op de foto en namen na zijn ze exact identiek.

Tallinn bestaat uit vier stadsdelen, maar feitelijk is er maar één dat er toeristisch toe doet: de prachtige oude, middeleeuwse binnenstad, bestaande uit de bovenstad Domberg (Toompea) en de ommuurde benedenstad. Niet voor niets prijken deze op de Unesco-lijst van Werelderfgoederen. Het meest opvallend zijn de stadswallen, waarvan een deel te beklimmen is. De bekendste stadswaltoren is de Kiek in de Kök, waarvan de naam uit het Nederlands komt en verwijst naar het feit dat je vanuit de toren rechtstreeks in de keukens van de mensen kon kijken. Vanuit hier kun je ook de fascinerende tunnels van Tallinn bezoeken, die in de zeventiende eeuw door de Zweden werden gegraven om de stad te beschermen.

 

De benedenstad was oorspronkelijk het domein van koop- en ambachtslieden, met als kloppend hart het Raadhuisplein met het gotische raadhuis (Raekoja), waarvan de achthoekige toren het symbool van de stad is. Verspreid door de binnenstad liggen fraaie gildehuizen, zoals De Drie Gezusters, die een koopman in de vijftiende eeuw voor zijn drie dochters liet bouwen. De benedenstad is ook gezegend met fraaie kerken, zoals de St.-Nicolaaskerk (Niguliste Kirik), Olaikerk (Oleviste Kirik) en Heilige Geestkerk (Pühavaimu Kirik).

Na een flinke klim bereiken we de bovenstad Domberg (Toompea). Hier bevindt zich het Slot, dat in 1770 in opdracht van Catharina de Grote werd gebouwd en tegenwoordig de zetel is van het parlement en de regering van Estland. Vlakbij staat de Domkerk (Toom Kirik), maar het meest tot de verbeelding spreekt toch wel de Russisch-orthodoxe Alexander Newskikathedraal, duidelijk herkenbaar aan zijn uivormige koepels. De kathedraal staat in de steigers en dat is niet toevallig. Er wordt gefluisterd dat dit het prestigeobject van de ‘Russische’ burgemeester is, die werd gekozen door de vele Russen die nog steeds in Tallinn wonen, teruggetrokken in de trieste hoogbouwwijken uit de jaren zestig en zeventig. Is hier sprake van een nieuwe Russische invasie? Als hun invloed beperkt blijft tot het behoud van de fraaie kathedraal en de KGB alleen de hoofdrol in een hilarisch museum speelt, zal het zo’n vaart niet lopen. Gelukkig maar.

Slapen

Er zijn in Tallinn diverse overnachtingsmogelijkheden, variërend van budgethotels tot luxe accommodaties. Per nacht zijn maar liefst 7800 kamers beschikbaar. Uiteraard zijn er de moderne ketenhotels, maar in hartje Tallinn slaap je bij voorkeur in een authentiek hotel. Het Meriton Old Town Garden Hotel (www.meritonhotels.com) is daarvan een goed voorbeeld: de charme van het verleden en de luxe en comfort van het heden gaan hier hand in hand. Voor liefhebbers van de spa is er ook goed nieuws, want in Tallinn vind je drie spahotels: Kalev (www.kalevspa.ee), Meriton Grand (www.meritonhotels.ee) en Tallink (www.hotels.tallink.com).

Eten en uitgaan

Tallinn is een toeristenmagneet, met als gevolg dat de stad beschikt over veel, gevarieerde en uitstekende eet- en uitgaansgelegenheden. Ben je een liefhebber van sushi? Of heb je meer trek in Aziatisch, Latijns-Amerikaans, mediterraan of Russisch? Het is er allemaal! In het Bordoo-restaurant van hotel De Drie Gezusters (www.threesistershotel.com) wordt haute cuisine geserveerd, met de prijswinnende chef Tônis Siigur aan het hoofd. In huiskamerrestaurant Nano (www.nanohouse.ee) is er geen menukaart, maar wordt de tafel vol met lekkernijen gezet. Maar uiteraard ga je een keertje middeleeuws eten, in een ambiance van middeleeuwse muziek en bediening bij Olde Hansa (www.oldehansa.ee) en Peppersack (www.peppersack.ee). Al dat lekkers spoel je het beste weg met de lokale likeur Vana Tallinn. Het vertier in de avonduren is vrijwel onbeperkt. Hoe dan ook, vergeet niet een pintje te pakken bij Café Hell Hunt (www.hellhunt.ee), ondanks de naam een topper.

Reiswijzer

 

Tallinn is de hoofdstad van Estland, de meest noordelijke van de drie Baltische staten. Op Tallinn wordt door Estonian Air (www.estonian-air.com) dagelijks en rechtstreeks vanaf Amsterdam gevlogen. Ook wordt Tallinn door diverse cruiseschepen aangedaan. Estland heeft een gematigd zeeklimaat met milde, aangename zomers. In de wintermaanden is het vaak erg koud. Tallinn staat ook bekend om zijn kerstmarkt. De meeste bezienswaardigheden bevinden zich op loopafstand. Een tip: schaf een Tallinn Card aan, waarmee je toegang krijgt tot vrijwel alle musea en bezienswaardigheden, gebruik kunt maken van het openbaar vervoer en korting krijgt bij verschillende restaurants en winkels. Voor gedetailleerde informatie zie: www.tourism.tallinn.ee. Voor de rondleiding door het KGB-museum check je: www.sokoshotels.fi/en/hotels/tallinn/

Tips

In Tallinn draait het vooral om de oude, middeleeuwse binnenstad. En toch is er in de directe omgeving nog voldoende te zien. De wijk Kadriorg is bekend vanwege het slot, dat Peter de Grote in 1718 voor zijn vrouw Catharina als zomerresidentie liet bouwen. In het slot bevindt zich ook het Estse Kunstmuseum. In Pirita – ten oosten van het centrum – werden in 1980 de zeilwedstrijden gehouden voor de Olympische Spelen van Moskou. De Sovjets spaarden kosten nog moeite om deze wijk tot een paradepaardje om te toveren. Naast maritieme activiteiten vind je in Pirita ook de ruïne van het in 1407 gesticht nonnenklooster, dat is gewijd aan de Heilige Brigitta. Ook de fraaie botanische tuin is hier te vinden.

Zingende revolutie

 

Een laatste stukje DNA van Tallinn vind je iets ten oosten van Kadriorg. Daar ligt het stadion waar de nationale zangfestivals (laulupidu) worden gehouden. Al sinds 1869 zingen de Esten op deze plek met duizenden tegelijk hun nationale liederen. Collectief zingen is een historisch en cultureel erfgoed voor de Esten en heeft soms een politieke lading. Het was door de eeuwen heen dé manier om de altijddurende vreemde overheersing als een soort nationale therapie van je af te zingen. Toen eind jaren tachtig het Sovjetimperium uiteen begon te vallen, reageerden de Esten daar dan ook op geheel eigen wijze op. Met duizenden tegelijk kwamen ze bijeen in het stadion om zich al zingend los te maken van de Sovjet-Unie. Die 'zingende revolutie', zoals het fenomeen later genoemd werd, kreeg in 1989 een nog indrukwekkender vervolg. Samen met de Baltische broederstaten Letland en Litouwen vormden ongeveer 2,5 miljoen burgers een menselijke keten van ongeveer 600 kilometer van Tallinn naar Vilnius. Het symboliseerde een menselijke muur tussen de Baltische staten en de Sovjet-Unie. Het signaal ging de hele wereld over en uiteindelijk zouden de drie landen in 1991 zelfstandig worden. Tallinn was na al die jaren weer van de Esten en was twintig jaar na dato zelfs de trotse culturele hoofdstad van Europa.