Nieuws/Prinsjesdag
1136982986
Prinsjesdag

’Moord Peter R. de Vries nieuw dieptepunt’

LIVE | Prinsjesdag: volg live van minuut tot minuut

De koning en koningin arriveren voor de troonrede.

De koning en koningin arriveren voor de troonrede.

DEN HAAG - Ook dit jaar is Prinsjesdag vanwege de coronaregels geen uitbundige dag. De gebruikelijke rijtoer van de koning door Den Haag gaat weer niet door. Ook is dit jaar weer minder militair ceremonieel bij de kerk en gaat de afsluitende balkonscène bij Paleis Noordeinde niet door. Rond 13.20 sprak de koning de troonrede uit. Lees hier alles over Prinsjesdag 2021.

De koning en koningin arriveren voor de troonrede.

De koning en koningin arriveren voor de troonrede.

17.42 - Milieuclubs blij met extra miljarden voor klimaatbeleid

De extra miljarden voor het klimaatbeleid zijn „zeer welkom”, reageert de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE) op de miljoenennota. „Nederland heeft de afgelopen jaren grote stappen gezet in de energietransitie maar er zijn sprongen nodig om de klimaatdoelen te halen”, stelt de organisatie.

Volgens de NVDE zijn er dringend structurele keuzes nodig om nog op koers te komen voor de klimaatdoelen van 2030 en verder.

Ook Greenpeace is blij met de miljarden euro’s die beschikbaar komen voor klimaat. „Daarmee kunnen we groene waterstof verder ontwikkelen en ook meer windmolens op zee mogelijk maken”, aldus de organisatie. De milieuclub vindt echter ook dat de demissionaire regering de lat bij de plannen te laag legt. „Voor onze natuur is het een drama dat nieuwe stikstofmaatregelen uitblijven in de begroting.”

17.25 - ActiZ: waar blijft hoger loon voor zorgmedewerkers?

Het salaris van mensen die in de ouderenzorg werken moet snel omhoog, vindt branchevereniging ActiZ. „Al meerdere keren heeft de Tweede Kamer zich uitgesproken voor een stijging van salarissen in de zorg. Hoeveel moties zijn er nodig om de publieke waardering voor zorgmedewerkers ook om te zetten in meer loonruimte?”, vraagt de koepelorganisatie, waarbij ongeveer vierhonderd instellingen voor ouderenzorg zijn aangesloten.

In zijn troonrede zei koning Willem-Alexander dinsdag dat een van de grote vragen voor de toekomst is hoe de zorg toegankelijk, betaalbaar en van hoge kwaliteit kan blijven. ActiZ vindt het „terecht” dat de koning dit zegt, maar dat het „niet bij woorden mag blijven.” De ouderenzorgkoepel vindt het „niet uit te leggen dat alle politieke partijen in hun verkiezingsprogramma voorstander zijn van een betere inkomenspositie van zorgmedewerkers, maar dat dit voor 2022 nog niet is geregeld.”

17.05 - Rechtspraak wil 150 miljoen extra per jaar voor nieuwe rechters

Er is 150 miljoen euro extra per jaar nodig voor meer rechters, vindt de Raad voor de rechtspraak. „Het nieuwe kabinet moet fors investeren in de rechtsstaat, wil Nederland kunnen blijven rekenen op rechtspraak van hoog niveau”, zegt voorzitter Henk Naves van de Raad voor de rechtspraak op Prinsjesdag in reactie op de miljoenennota.

Het extra geld is nodig om extra rechters op te leiden die achterstanden kunnen wegwerken, zodat mensen minder lang hoeven te wachten op de uitkomst van hun rechtszaak. Naves zegt daarnaast te willen investeren op het gebied van digitalisering en innovatie, zoals wijkrechtspraak.

16.25 - Raad van State: pas op onze portemonnee

Politici moeten opletten dat ze de waarde van geld niet uit het oog verliezen. Daarvoor waarschuwt de Raad van State, het hoogste adviescollege van het kabinet. Vanwege de coronacrisis zijn er de afgelopen anderhalf jaar zoveel euro’s uitgegeven, dat het leek alsof de bomen tot in de hemel groeiden.

„Wanneer budgettaire beperkingen niet worden gevoeld of niet in acht worden genomen, ontbreken democratische ankers om afwegingen over het heffen van belastingen en het uitgeven van collectieve middelen te beoordelen”, waarschuwt vicepresident Thom de Graaf in zijn advies aan het kabinet.

Hij vreest dat Den Haag de smaak zo te pakken heeft, dat onvoldoende bekeken wordt of uitgegeven geld ook het effect sorteert dat men beoogt en of bepaalde problemen er door verwaarloosd dreigen te worden.

De Raad lijkt zo te hinten op de politieke spendeerdrift tijdens de coronacrisis, toen Den Haag bijvoorbeeld veel geld uittrok de test-samenleving en voor fieldlabs een miljard euro werd vrijgemaakt.

„Op een nieuw aantredend kabinet rust straks de plicht om met de weelde van relatief gunstige overheidsfinanciën zorgvuldig om te gaan”, aldus De Graaf.

Hij stelt ook dat de zorg de komende jaren een knelpunt blijft, waarbij het tekort aan personeel misschien nog wel belangrijker wordt dan oplopende kosten. Ook zou Nederland nadrukkelijker moeten worden gewezen op het belang van gezonder leven.

16.16 - Rutte: doorbraak in formatie mogelijk op korte termijn

VVD-leider Mark Rutte denkt dat het mogelijk is om snel tot een doorbraak te komen in het vastgelopen formatieproces. Dat zei hij dinsdag in de Prinsjesdag-uitzending van de NOS. Maar hoe hij zo’n doorbraak wilden bereiken, dat bleef onduidelijk.

Rutte wilde verder weinig zeggen, of vragen beantwoorden over de formatie. Het bekende refrein van de afgelopen maanden klonk ook nu weer. Het zou niet „bevorderlijk” voor het proces zijn als hij er dingen in de openbaarheid over zegt, aldus de premier, die wel erkende dat deze opstelling „heel irritant” moet zijn voor mensen. „Ik snap het, dat mensen heel geïrriteerd zijn over het feit dat er nog steeds geen kabinet is.”

Uit onderzoek waar NRC en de NOS deze week over schreven blijkt dat het vertrouwen van burgers in de politiek is gekelderd. Rutte zegt dat dat „zijn gevoel van verantwoordelijkheid raakt”, maar wil er verder niet al te lang bij stilstaan. „We moeten het oplossen.”

16.07 - Voorzitter politiebond teleurgesteld: bezuinigingen gaan door

Jan Struijs, voorzitter van de Nederlandse Politiebond, reageert teleurgesteld dat de extra investeringen van het kabinet beperkt blijven tot 524 miljoen euro voor de aanpak van ondermijnende criminaliteit. „De bezuinigingen bij de politie gaan door”, concludeert Struijs.

„Het extra geld is bedoeld voor de hele rechtsketen”, zegt de voorzitter. „Voor de politie is een bedrag vrijgemaakt dat direct wordt gelabeld aan het stelsel bewaken en beveiligen, wat ook hard nodig is na de dood van Peter R. de Vries. Van dat extra geld kan de politie geen extra agenten aannemen.” Het budget is gereserveerd voor onder meer de bescherming van bestuurders, rechters en advocaten.

Struijs: „Dit geeft ons geen fundament voor de toekomst. De problemen zijn groot op het gebied van de aanpak van de georganiseerde misdaad. Het is geen goede dag voor de veiligheid en de politie. Zo kunnen we niet verder bouwen, maar moeten we verder bezuinigen op veiligheid.”

15.55 - Eerdmans vindt de balans zoek in de begroting

De balans in de begroting van het kabinet is zoek, vindt Joost Eerdmans van JA21. Volgens hem wordt er veel te veel geld uitgegeven aan de aanpak van klimaatproblemen, terwijl er bijna niets staat over lastenverlichting. „We vinden het totaal niet in verhouding.”

„Het ging volgens mij voor de helft over duurzaamheid, klimaatverandering. En daar gaat dan - als ik het goed bereken - vijftig keer meer naartoe in deze begroting dan naar een punt als lastenverlichting. Terwijl de energierekening duurder wordt, de huren stijgen, de brandstof duurder is geworden en boodschappen duurder zijn geworden”, zei hij tegen de NOS.

15.49 - OM, politie en burgemeesters: meer geld nodig voor rechtsstaat

De regioburgemeesters, het Openbaar Ministerie en de politie roepen het kabinet opnieuw op meer geld uit te trekken voor de organisaties in de strafrechtketen. Ze zijn weliswaar te spreken over de aangekondigde structurele investering in de aanpak van georganiseerde criminaliteit, maar dat is niet genoeg.

Gerrit van der Burg (voorzitter van het College van procureurs-generaal van het OM), Henk van Essen (korpschef van de Nationale Politie) en Femke Halsema (voorzitter van het collectief van regioburgemeesters, de landelijke vertegenwoordigers namens alle burgemeesters) herhalen in een gezamenlijke reactie op de begroting hun eerdere oproep. Ze willen structureel minimaal 1 miljard euro voor het versterken van de politie, het OM en de rechtbanken. „De afgelopen jaren hebben organisaties in de hele veiligheidsketen te weinig middelen gehad voor de uit te voeren taken; het piept en het kraakt daardoor.” Ze zien de investeringen hiervoor „liever vandaag dan morgen.”

15.35 - Ollongren: woningmarkt heeft meer nodig dan het toegezegde geld

De problemen op de woningmarkt worden met het extra geld dat in de nieuwe miljoenennota is uitgetrokken nog niet opgelost, maar dat kan ook niet gezien de demissionaire status van het kabinet. Dat zei de verantwoordelijke minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Kajsa Ollongren in een interview met de NOS. Het kabinet moet nu eenmaal „terughoudendheid betrachten”, merkte ze op.

De woningmarkt „is niet af”, zei Ollongren, en zal dus wat haar betreft ook voor het volgende kabinet hoog op de agenda moeten staan. Het zou wat haar betreft geen slecht idee zijn om die taak niet meer onder te brengen bij de minister van Binnenlandse Zaken, maar bij een nieuwe minister van Volkshuisvesting. Het was voor haar een belangrijk onderdeel van haar portefeuille, maar „ik kan me voorstellen dat er in de nieuwe kabinetsploeg iemand is die daar een hele werkweek aan kan besteden.”

15.25 - SGP ziet te weinig aandacht voor defensie en veiligheid

SGP-leider Kees van der Staaij vindt dat er in de troonrede en de miljoenennota te weinig aandacht was voor zaken als defensie en veiligheid. „Klimaat, ook al is het kabinet demissionair, daar worden miljarden in gestopt”, merkte Van der Staaij dinsdag op in reactie op de troonrede. „Op het terrein van defensie en veiligheid wordt wel wat gedaan, maar het staat niet in verhouding tot wat nodig is.”

„Kijk naar de schamele bedragen die naar de krijgsmacht gaan, of justitie. Daar moet meer gebeuren.”

15.22 - Kabinet: zorgpremie wordt per maand paar euro duurder

Nederlanders zijn volgend jaar waarschijnlijk een paar euro meer kwijt aan hun zorgverzekering. Het demissionaire kabinet verwacht dat de premie voor de basisverzekering in 2022 met een kleine 3 euro per maand stijgt. Daarmee komt de premie uit op iets meer dan 121 euro per maand, aldus het ministerie van Volksgezondheid.

Het gaat nog om een schatting, uiteindelijk zijn het de zorgverzekeraars zelf die de premie in november vaststellen. Vorig jaar schatte het kabinet dat de premie met 5 euro per maand zou stijgen. Uiteindelijk verhoogden de verzekeraars hun premies met 3 tot 10 euro per maand.

Het verplichte eigen risico blijft staan op 385 euro per maand, net als de afgelopen jaren het geval was. De Tweede Kamer had er voor de zomer op aangedrongen het eigen risico opnieuw te bevriezen. Dat betekent dat mensen de eerste 385 euro zelf moeten betalen als ze gebruik maken van zorg uit het basispakket. Boven dat bedrag betaalt de zorgverzekeraar de kosten.

15.03 - Ouwehand (PvdD): niet te vroeg juichen

Partij voor de Dieren-leider Esther Ouwehand vindt het nog te vroeg om te juichen over de miljarden die in het klimaatbeleid worden gestopt. „Nog erger dan bedrijven en regeringen die niets doen, zijn bedrijven en regeringen die doen alsóf ze iets doen”, vatte Ouwehand de troonrede samen in de woorden van klimaatactiviste Greta Thunberg.

„We hebben het kabinet al een voorschot horen nemen over het opslaan van CO2 onder de grond”, zei Ouwehand tegenover de camera’s van de NOS. De burger betaalt dan voor grote vervuilers als Tata Steel en Shell, vreest zij. „Het zijn mooie woorden, maar daden moeten we nog zien.”

Als de uitgaven wél goed terecht komen „kunnen we juichen”, aldus de PvdD-leider. Maar ze denkt dat het „een stapje te vroeg is.” Ouwehand vraagt met haar Prinsjesdag-outfit vaak aandacht voor een bepaald thema. ’Kappen met Kappen’, staat dit jaar op haar hoed, waarmee de politica zich verzet tegen houtkap.

14.55 - Omtzigt: terecht aandacht voor toeslagenslachtoffers in troonrede

Onafhankelijk Kamerlid Pieter Omtzigt hoorde dinsdag een „sobere troontrede” waarin terecht aandacht werd besteed aan de slachtoffers van de gaswinning in Groningen en het toeslagenschandaal. „Zij zijn echter vaker genoemd: het gaat erom dat compensatie ook waargemaakt wordt”, twittert hij.

In de troonrede miste Omtzigt de nieuwe bestuurscultuur waar politiek Den Haag de afgelopen maanden de mond van vol had. „Wat heeft de regering geleerd van deze schandalen? Hoe denkt zij de relatie met de burger, die ernstig geschonden is, te herstellen?”

Kamerlid Pieter Omtzigt op de terugweg van de Grote Kerk op Prinsjesdag.

Kamerlid Pieter Omtzigt op de terugweg van de Grote Kerk op Prinsjesdag.

De ex-CDA’er stipt ook de vastgelopen kabinetsformatie aan. „Bijzonder blijft het wel: dezelfde partijen die een begroting van duizenden pagina’s kunnen indienen, zitten in een zaal daarnaast al 185 dagen te twijfelen of ze wel willen praten met elkaar.”

14.41 - Baudet: schokkend dat koning niks zei over uitsluiting

Forum voor Democratie-voorman Thierry Baudet vindt het schokkend dat koning Willem-Alexander in de troonrede niets heeft gezegd over „de uitsluiting van miljoenen mensen uit het sociaal-maatschappelijk leven.”

Baudet doelde op de invoering van het coronatoegangsbewijs. Vanaf 25 september moeten mensen kunnen aantonen dat ze gevaccineerd zijn, negatief getest of een recente coronabesmetting hebben doorgemaakt als ze toegang willen tot bijvoorbeeld de horeca, de cultuursector of een evenement. „Discriminatie, ongelijkheid, het gebeurt onder onze ogen. Hoe kan je daar niets over zeggen?”

„Ik vermoed dat hij het in zijn hart ook schandelijk vindt”, zei Baudet over de koning. „Ik hoopte dat hij het blaadje zou wegleggen en tot de natie zou zeggen: dit doen we toch niet.”

14.39 - CDA’er Heerma: opdracht om zorgen aan te pakken

CDA-Tweede Kamerlid Pieter Heerma vindt dat de koning in zijn „mooie en ingetogen troonrede terecht de zorgen van de samenleving en het gevaar van polarisatie benoemt. Daar ligt een duidelijke opdracht voor de politiek”, zei Heerma als plaatsvervangend fractievoorzitter.

Heerma vindt dat de demissionaire status van het kabinet niet betekent „dat ons land volledig tot stilstand komt. De uitdagingen van deze tijd zijn te groot om te laten versloffen. We hebben te maken met een gigantische woningcrisis, toenemende klimaatverandering en ondermijnende criminaliteit die onze rechtsstaat aantast.” Volgens de CDA’er is het „daarom verstandig dat er investeringen worden gedaan in volkshuisvesting, veiligheid en klimaat. Het zijn noodzakelijke stappen in de goede richting.”

14.35 - Actievoerders tegengehouden

De politie heeft dinsdag demonstranten tegengehouden die richting het tijdelijke onderkomen van de Tweede Kamer trokken in Den Haag. De actievoerders, die voornamelijk demonstreren tegen het coronabeleid, werden eerder door de politie opgeroepen om van het Plein naar het Malieveld te gaan.

De politie te paard moest voorkomen dat er mensen naar het gebouw aan de Bezuidenhoutseweg liepen en versperde de weg. De actievoerders zijn teruggedrongen en verderop ingesloten in een speciaal ingericht vak. Daar mogen ze demonstreren. Het gaat om zo’n twintig à dertig mensen, die leuzen roepen naar de politie als „machtsmisbruik” en „kapjes af.” Ook zijn er nog demonstranten elders in de buurt. Volgens de politie zijn er geen aanhoudingen verricht.

Een woordvoerder van de Haagse burgemeester Jan van Zanen liet eerder weten dat de menigte naar het Malieveld was verwezen omdat daar meer ruimte is. Ook was de demonstratie niet aangemeld en is er sprake van „een slecht aanspreekbare organisatie”, legt de zegsman uit.

14.33 - ’Kabinet vergeet de mensen’

De troonrede is voor SP-leider Lilian Marijnissen teleurstellend. De economie groeit, maar de burger gaat er volgens haar niet op vooruit. „Goed dat de Koning de mensen bedankt die in de coronatijd moesten blijven werken. Na een applaus en een bedankje is het nu tijd voor het minimumloon omhoog. Maar dit demissionaire kabinet is zo druk met zichzelf dat het de samenleving vergeet. Rutte laat mensen keihard vallen”, aldus Marijnissen.

Het demissionaire kabinet maakt er een „puinhoop” van, meent de SP-voorvrouw. Haar partij zal de komende dagen bij het debat over de begroting met voorstellen komen. De SP wil onder andere meer betaalbare woningen en extra geld voor zorgmedewerkers. „Als partijen dit nu nog steeds blokkeren of weigeren uit te voeren, dan spelen ze een politiek spel over de ruggen van mensen die juist nu oplossingen verwachten van de politiek. De SP pleit dan voor nieuwe verkiezingen.”

14.24 - ’Gotspe’ en ’grove schande’

De Algemene Onderwijsbond (AOb) reageert woest op de plannen die het demissionaire kabinet op Prinsjesdag heeft bekendgemaakt. „Een gotspe” noemt voorzitter Tamar van Gelder de overheidsbegroting voor het komende jaar. „Doen alsof je niet kiest en wel geld voor veiligheid en wonen reserveren en geen nieuw geld voor onderwijs, is een grove schande”, is haar eerste reactie. „Ik kan het de collega’s niet uitleggen en ik wil het ook niet meer uitleggen.”

Van Gelder benadrukt nog eens dat klassen te vol zijn en leerkrachten te weinig tijd hebben voor hun leerlingen en studenten. „Iedereen weet dit en toch wordt het onderwijs weer overgeslagen.” Dat noemt ze „een domme keuze.”

14.23 - ’Nieuwe verkiezingen nodig voor inspirerende Prinsjesdag’

Nieuwe verkiezingen zijn nodig om volgend jaar weer een inspirerend verhaal te hebben op Prinsjesdag, zei PVV-leider Geert Wilders dinsdag na de Troonrede.

„Nederland hunkert naar verkiezingen”, aldus Wilders. „Ministers hebben moeten aftreden na leugens, of gaan ergens hun zakken vullen als adviseur.” Hij merkte op dat er afgelopen weekeinde weer geen vooruitgang is geboekt in de formatie, toen de leiders van VVD, D66 en CDA met elkaar spraken op landgoed de Zwaluwenberg in Hilversum.

„Nederland heeft grote problemen. Woningnood, de zorg waarin hevig moet worden geïnvesteerd, migratie. Er zijn heel veel problemen. Dat vraagt om een missionair kabinet.”

14.22 - Van Haga na troonrede: ramp

De kabinetsplannen voor volgend jaar zijn „een ramp voor Nederland”, vindt Wybren van Haga, fractievoorzitter van de Groep-Van Haga in de Tweede Kamer. „Met activistisch corona-, klimaat-, en migratiebeleid waait er een gure wind door Nederland”, concludeert hij naar aanleiding van de troonrede.

Het bedrag van 1 miljard euro dat het demissionaire kabinet uittrekt voor versnelling van de woningbouw is „echt een lachertje”, zegt Van Haga. Hij vindt dat een veelvoud daarvan moet worden besteed aan de bouw van minstens een miljoen woningen. „Wonen is een recht”, aldus de ex-FVD’er.

14.19 - Klaver: grote keuzes worden overgelaten aan volgend kabinet

GL-leider Jesse Klaver vindt dat de troonrede die koning Willem-Alexander uitsprak „duidelijk maakt dat de grote keuzes worden overgelaten aan een nieuw kabinet. Daarom heeft ons land snel een daadkrachtig kabinet nodig. De stikstofcrisis, de klimaatcrisis, de wooncrisis, de groeiende ongelijkheid: deze problemen kunnen we niet langer laten liggen”, twittert hij na de plechtigheid in de Grote Kerk.

14.16 - Demonstranten op Haags Plein moeten naar Malieveld

De circa 150 demonstranten op het Plein in Den Haag moeten zich verplaatsen naar het Malieveld. Daartoe roept de politie op. Enige tijd daarvoor werd het Plein afgezet en moesten de actievoerders, die voornamelijk lijken te demonstreren tegen het coronabeleid, daar blijven, zei een politiewoordvoerder.

De politie riep om dat het Malieveld de aangewezen plaats is voor de actievoerders om te demonstreren. Volgens een woordvoerder was de protestactie niet aangemeld. Vrijwel alle actievoerders hadden rond 14.00 uur het Plein verlaten. Ook de politie, die alle uitgangen bewaakte, vertrekt.

Demonstranten protesteren op Prinsjesdag op het Plein in het centrum van Den Haag tegen de coronaregels en het regeringsbeleid.

Demonstranten protesteren op Prinsjesdag op het Plein in het centrum van Den Haag tegen de coronaregels en het regeringsbeleid.

Rond het middaguur probeerden de actievoerders het Plein te verlaten, maar werden ze tegengehouden door de politie.

14.11 - ’Gepensioneerden onderaan koopkrachtlijstjes’

Nog steeds bungelen gepensioneerden onderaan de koopkrachtlijstjes. Al jaren leveren ze aan koopkracht in en ook volgend jaar zit er geen verbetering in, reageren ouderenorganisaties op de miljoenennota.

De ANBO, KBO-PCOB, Koepel Gepensioneerden en NOOM vinden dit onaanvaardbaar. „Het Centraal Planbureau verwacht voor volgend jaar een economische groei van 3,5 procent, maar gepensioneerden met alleen AOW of met een klein pensioen hebben waarschijnlijk geen cent meer te besteden. De groep met een groter aanvullend pensioen zal zelfs aan koopkracht inleveren, omdat er opnieuw niet wordt geïndexeerd”, stellen de seniorenorganisaties.

14.04 - Ploumen: belangrijke woorden van koning over grote problemen

PvdA-leider Lilianne Ploumen vindt dat koning Willem-Alexander „belangrijke woorden over de grote problemen in Nederland” heeft gesproken. Hij benoemde in de troonrede problemen zoals de woningcrisis, de stikstofcrisis, de aardbevingen in Groningen en de toeslagenaffaire.

Op Twitter schrijft Ploumen dat „het demissionaire kabinet Rutte/Hoekstra” mensen „in de kou” laat staan. Ze pleit voor „een eerlijker, duurzamer en socialer Nederland” en zegt dat haar partij met voorstellen komt voor „het bouwen van meer betaalbare woningen, lagere huren, meer koopkracht en de aanpak van klimaatverandering.”

13.44 - Koning: rechtsstaat onder druk, moord Peter R. nieuw dieptepunt

De moord op misdaadjournalist Peter R. de Vries was een nieuw dieptepunt in de strijd tegen de georganiseerde misdaad in Nederland. Dat zei koning Willem-Alexander in de troonrede. Mensen die zich voor de rechtstaat inzetten, moeten worden beschermd, aldus de koning.

Na het uitspreken van de troonrede door de koning mochten de aanwezigen dit jaar weer 'hoera' roepen. De traditionele drie 'hoera's' werden vorig jaar nog als spreekkoor gezien, iets wat vanwege de coronacrisis niet was toegestaan.

Na het uitspreken van de troonrede door de koning mochten de aanwezigen dit jaar weer 'hoera' roepen. De traditionele drie 'hoera's' werden vorig jaar nog als spreekkoor gezien, iets wat vanwege de coronacrisis niet was toegestaan.

13.42 - Regering in troonrede door het stof om Groningen en toeslagen

De regering heeft de „hand in eigen boezem” gestoken in de troonrede, uitgesproken door koning Willem-Alexander. De afhandeling van de aardbevingsschade in Groningen „is te lang te stroperig geweest.” En slachtoffers van de toeslagenaffaire is onrecht aangedaan.

13.35 - Koning benadrukt belang klimaatmaatregelen in troonrede

De zware overstromingen van afgelopen zomer onderstrepen het gevaar van klimaatverandering. Dat zei koning Willem-Alexander in de troonrede. Alle maatregelen die al zijn gepland om klimaatverandering tegen te gaan, moeten opnieuw tegen het licht worden gehouden en waar nodig moeten ze worden versneld, zei de vorst.

Willem-Alexander noemde de watersnood die Limburg dit jaar trof „een harde waarschuwing.”

13.22 - Koning in troonrede: komende periode in teken van herstel zorgpersoneel

De komende tijd staat in het teken van het herstel van mensen die tijdens de coronacrisis in de zorg werken, zowel in de ziekenhuizen als in de verpleegzorg. Daar is een buitengewone prestatie geleverd, benadrukte koning Willem-Alexander in de troonrede. Hij dankte verder alle mensen die een grote bijdrage hebben geleverd tijdens de coronacrisis, zoals de politie, boa’s en militairen die bijsprongen.

„Achter ons ligt een periode die voor een belangrijk deel in het teken stond van corona. Volgend jaar ontstaat ruimte om vooruit te kijken en terug te blikken. Velen rouwen na deze periode om verlies van een geliefde, anderen worstelen met lichamelijke en geestelijke gevolgen van corona. En weer anderen, oud en jong, kregen te maken met eenzaamheid en depressie”, zei de koning.

Hij prees de vele initiatieven in het land om te helpen en mensen uit hun isolement te halen. Belangrijk is ook dat dit blijft bestaan in de komende fase, aldus de vorst. „Het is positief hoeveel mensen doorwerkten, vaak in moeilijke omstandigheden. Nederland is u dankbaar.”

13.15 - Koning Willem-Alexander spreekt troonrede uit

Koning Willem-Alexander en koningin Máxima zijn dinsdag bij de Grote Kerk aangekomen. De koning leest daar de troonrede voor. Hij opent daarmee het nieuwe werkjaar van de Eerste Kamer en de Tweede Kamer. De koning, koningin, prins Constantijn en prinses Laurentien kwamen net als vorig jaar met de auto.

Vanwege de coronacrisis reisden de koning en koningin vorig jaar ook al niet met de koets. Net als vorig jaar ging de gebruikelijke rijtoer door Den Haag van de koning en de koningin en prins Constantijn en prinses Laurentien niet door.

Oranjefan Johan Vlemmix bij Paleis Noordeinde vanwege Prinsjesdag.

Oranjefan Johan Vlemmix bij Paleis Noordeinde vanwege Prinsjesdag.

Tweede Kamervoorzitter Vera Bergkamp ontving het koningspaar bij de ingang van de Grote Kerk. Bij de kerk is dit jaar minder militair ceremonieel dan anders.

Normaal gesproken spreekt de koning de troonrede uit in de Ridderzaal. Maar net als vorig jaar kon dat door de coronasituatie niet. Omdat de Grote of Sint-Jacobskerk groter is kunnen er meer mensen bij het voordragen van de troonrede zijn.

Later op de dag gaat de minister van Financiën, Wopke Hoekstra, met het koffertje naar de Tweede Kamer. Daar biedt hij, rond 15.00 uur, de Miljoenennota en de Rijksbegroting aan.

13.10 - Tientallen mensen samengekomen bij Paleis Noordeinde

Tientallen mensen zijn samengekomen bij Paleis Noordeinde in Den Haag. Zij zijn in afwachting van het vertrek van het koninklijk paar naar de Grote Kerk. Daar zal de koning later zijn troonrede uitspreken.

Volgens de planning zal de koning rond 13.15 uur vertrekken vanaf zijn werkpaleis.

Net als vorig jaar gaat het koninklijk gezelschap, de koning en koningin in gezelschap van prins Constantijn en prinses Laurentien, weer met de auto. Vanwege de coronacrisis reisden de koning en koningin vorig jaar ook niet met de koets.

Net als vorig jaar spreekt de koning de troonrede in verband met de coronamaatregelen niet uit in de Ridderzaal op het Binnenhof maar in de Grote Kerk. Ook de afsluitende balkonscène is er dit jaar weer niet. De gemeente heeft mensen opgeroepen niet naar Den Haag te komen.

13.01 - Genodigden komen aan bij Grote Kerk voor troonrede

De eerste genodigden zijn dinsdag rond 12.45 uur aangekomen bij de Grote Kerk in Den Haag, onder hen veel politici, waaronder de ministers Ferd Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) en Hugo de Jonge (Volksgezondheid). Zij mogen aanwezig zijn bij het uitspreken van de troonrede door koning Willem-Alexander. In verband met de beperkende coronamaatregelen gebeurt dit voor het tweede achtereenvolgende jaar niet in de Ridderzaal op het Binnenhof. Bovendien begint daar een grootscheepse renovatie.

In de kerk worden ongeveer 270 mensen verwacht. Naast de leden van de Staten-Generaal - de Eerste en Tweede Kamer tellen 225 leden - zijn dat onder meer de ministers van het demissionaire kabinet. Ook enkele vertegenwoordigers van de Hoge Colleges van Staat zijn erbij. Veel andere gebruikelijke gasten voor deze plechtigheid mogen er niet bij zijn, en partners evenmin. Sommigen komen per busje, anderen komen lopend door de binnenstad.

Tot en met maandag hadden vijf parlementariërs zich afgemeld voor de Verenigde Vergadering. Maar in verband met mogelijk opkomende coronaklachten kan dit tot op het laatste moment nog veranderen.

12.52 - Demonstranten voeren actie tegen coronabeleid op Haags Plein

Op het Plein in Den Haag wordt rond het middaguur gedemonstreerd. Het lijkt voornamelijk om tegenstanders van de coronamaatregelen te gaan. De demonstranten probeerden rond 12.30 uur het Plein af te gaan, mogelijk richting de Grote Kerk waar koning Willem-Alexander de troonrede zal uitspreken, maar ze werden tegengehouden door de politie.

Meerdere mensen hebben protestborden bij zich of dragen een t-shirt met een actieleus tegen het coronabeleid van de regering. Het plein staat redelijk vol. ’Facts not fear’, en ’Tegen de QR-code’ staat op twee actieborden. ’Ik strijd voor vrijheid’ leest een andere. Ook Viruswaarheid-voorman Willem Engel is aanwezig. Hij zegt niet betrokken te zijn bij het opzetten van de protestactie op Prinsjesdag.

12.45 - Drukte in Haagse straten neemt toe, kort voor troonrede

Nadat er in de eerste uren van Prinsjesdag nauwelijks Oranjefans waren te zien, wordt het in het begin van de middag steeds drukker in de straten van Den Haag. Zo staan er veel mensen in het zonnetje bij de Passage, dat is op 200 meter van de Grote Kerk, waar koning Willem-Alexander de Troonrede zal uitspreken. Onder de mensen op straat zijn veel mensen met kinderen.

Ook zijn er veel politieagenten. Die manen het publiek door te lopen en niet te blijven staan. Vrijwel iedereen geeft daar gehoor aan, een enkele activiste uitgezonderd.

Net als vorig jaar spreekt de koning de troonrede in verband met de coronamaatregelen voor het tweede achtereenvolgende jaar niet uit in de Ridderzaal op het Binnenhof maar in de Grote Kerk. De gemeente heeft mensen opgeroepen niet naar Den Haag te komen.

12.37 - Máxima dinsdag na Prinsjesdag naar New York voor VN-werk

Koningin Máxima gaat dinsdag na haar verplichtingen voor Prinsjesdag naar New York voor een bliksembezoek in het kader van haar VN-werk. Bronnen in Den Haag bevestigen dat.

De koningin heeft in haar functie als speciaal pleitbezorger van de VN-secretaris-generaal op het gebied van inclusieve financiering een reeks ontmoetingen met ministers en beleidsmakers op de agenda staan. Ook hoopt ze aan secretaris-generaal António Guterres haar jaarverslag te kunnen aanbieden. Deze week is de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, waar demissionair minister-president Mark Rutte vrijdag het woord voert. De traditionele bijeenkomsten in New York zijn deels fysiek en deels online.

12.13 - Prinsjesdag is sober, maar de hoedjes fleuren de boel op

Partij voor de Dieren-fractieleider Esther Ouwehand draagt een hoed in de vorm van een boomstam. „Kappen met kappen”, is het thema van de outfit dit jaar. De partij wil hiermee een statement maken tegen biomassasubsidies. Dat meldt de partij op Twitter.

VVD-Kamerlid Ockje Tellegen vertrekt naar de Grote Kerk met een blauw hoofddeksel op. Partijgenoot Queeny Rajkowski draagt een roze haarband. Ook demissionair minister Barbara Visser van Infrastructuur en Waterstaat (VVD) koos voor een diadeem.

VVD Kamerleden Bente Becker (L) en Thierry Aartsen vertrekken naar de Grote Kerk. Becker is volledig in het zwart.

VVD Kamerleden Bente Becker (L) en Thierry Aartsen vertrekken naar de Grote Kerk op Prinsjesdag om het voorlezen van de Troonrede bij te wonen.

VVD Kamerleden Bente Becker (L) en Thierry Aartsen vertrekken naar de Grote Kerk op Prinsjesdag om het voorlezen van de Troonrede bij te wonen.

PvdA-Kamerlid Lilianne Ploumen draagt een rode baret van een onderwerper die ook hoeden voor artiest Lady Gaga maakt.

Sylvana Simons, partijleider van BIJ1, draagt een kleurrijke ’headwrap’.

12.03 - Kamerleden op weg naar Grote Kerk om naar troonrede te luisteren

Kamerleden zijn dinsdag even voor 12.00 uur op weg naar de Grote Kerk in Den Haag om daar naar de troonrede van de koning te luisteren. Ze gaan met busjes, met mondkapje, of op eigen gelegenheid erheen. In verband met de coronamaatregelen zijn namens het demissionaire kabinet alleen de ministers aanwezig. Net als vorig jaar zijn de staatssecretarissen niet bij de plechtigheid en heeft niemand een partner bij zich.

De Kamerleden vertrekken niet vanaf het Binnenhof maar vanaf hun tijdelijke onderkomens, omdat de gebouwen aan het Binnenhof worden gerenoveerd. De Tweede Kamer is de komende jaren gehuisvest op de Bezuidenhoutseweg en de Eerste Kamer in de Kazernestraat.

Traditioneel vindt deze zogeheten Verenigde Vergadering van de Staten-Generaal op de derde dinsdag van september plaats in de Ridderzaal, maar in de Grote Kerk is meer ruimte om 1,5 meter afstand te houden. Toch kunnen er maar 270 mensen bij zijn, ongeveer een kwart van de kleine duizend die normaal gesproken in de Ridderzaal uitgenodigd worden.

Vooralsnog zijn er vijf afmeldingen onder de 225 Tweede en Eerste Kamerleden, meldt een woordvoerder. Een van hen is Caroline van der Plas van de BoerBurgerBeweging, die liet weten dat ze daarmee wil protesteren tegen het kabinet. Ook is het de sterfdag van haar man.

Verder is er ’beknibbeld’ op de aanwezigheid van lokale bestuurders. Alleen burgemeester Jan van Zanen van Den Haag en Commissaris van de Koning Jaap Smit van Zuid-Holland zijn aanwezig. Namens het korps van diplomaten is alleen de deken er.

Wel zijn er tien burgers onder de genodigden, die soms al jarenlang op de wachtlijst staan, evenals de rijksministers van het Caribische deel van Nederland en vertegenwoordigers van een aantal Hoge Colleges van Staat, zoals de vice-president van de Raad van State, de president van de Hoge Raad en de Nationale ombudsman.

Verder is er minder militair ceremonieel bij de Grote Kerk en is de afsluitende balkonscène bij Paleis Noordeinde weer afgeblazen in verband met de coronamaatregelen.

10.17 - Grote Kerk in Den Haag ommuurd met zwarte schermen

De Grote Kerk in Den Haag, waar de koning later deze dinsdag op Prinsjesdag de troonrede uitspreekt, lijkt een onneembare vesting. Met hekken en zwarte schermen wordt iedereen door beveiligers en politie op grote afstand gehouden.

Hagenaars, het nog schaarse winkelend publiek, ambtenaren, mensen van buiten de stad: allemaal proberen ze moeizaam hun weg te vinden langs de paar met hekken afgezette doorgangen om de kerk heen. „We hadden allemaal mensen met stoeltjes verwacht. Maar er is niemand. We zien alleen zwarte hekken rond de Grote Kerk en daardoor zien we bijna niets”, aldus een voorbijganger.

In de Haagse straten zijn dinsdag weinig tot geen Oranjefans te zien. Simone Versteeg uit Capelle aan den IJssel is wel met haar moeder Jeanny voor het eerst naar Den Haag gekomen voor Prinsjesdag. „We waren om half zeven al onderweg”, zegt Jeanny die rond middernacht uit de avonddienst kwam en er dus een kort nachtje op heeft zitten. Ze is door haar dochter „meegesleept”, ook in haar enthousiasme. Maar het valt een beetje tegen.

„Er is vooral veel politie overal. En nu proberen we van alle plekken met slecht zicht de beste slechte plek te vinden”, zegt Jeanny. „We gaan pas terug naar huis als we alle ministers, staatssecretarissen én de koning en koningin hebben gezien”, vult Simone strijdbaar aan. Ondertussen strandden steeds meer voetgangers en fietsers in de smalle corridors rond het kerkgebouw. Sommige daarvan lopen gewoonweg dood.

09.42 - Rutte arriveert met een lach bij het ministerie van Algemene Zaken

Demissionair premier Mark Rutte arriveert op Prinsjesdag bij het ministerie van Algemene Zaken. Op de derde dinsdag van september begint het nieuwe werkjaar van de regering.

09.38 - Geen Oranjefans, wel veel politie op straat in Den Haag

Oranjefans zijn dinsdagochtend even na 09.00 uur niet of nauwelijks te zien op straat in Den Haag op deze Prinsjesdag. Daarmee lijkt gehoor gegeven te worden aan de oproep van de gemeente en de politie om ook dit jaar weer niet naar de stad te komen. Prinsjesdag is vanwege corona versoberd en de koning en koningin doen geen rijtoer door de stad.

Wel rijden er door de straten veel onopvallende en gewone politie- en surveillancewagens. „Kom vooral niet naar Den Haag, er is hier niets te zien”, riep de gemeente Den Haag al op.

Grote zwarte schermen onttrekken de Grote Kerk aan het zicht. Daar spreekt koning Willem-Alexander dinsdagmiddag de Troonrede uit. Voor het tweede, opeenvolgende jaar gebeurt dat daar. Vanwege de strenge coronamaatregelen - want de kerk biedt veel meer ruimte - , en omdat De Ridderzaal en de Tweede Kamer worden verbouwd. Er is nagenoeg geen publiek nog, er zijn alleen voorbijgangers op weg naar werk of winkels. Er zijn al helemaal geen feestelijk uitgedoste Oranjefans.

Politieagenten in de deels afgezette omgeving van de Grote Kerk op Prinsjesdag.

Politieagenten in de deels afgezette omgeving van de Grote Kerk op Prinsjesdag.

09.03 - Jongeren protesteren bij tijdelijk Tweede Kamergebouw

De eerste jongeren zijn dinsdagochtend aangekomen bij het tijdelijke gebouw van de Tweede Kamer in Den Haag aan de Bezuidenhoutseweg. Ze protesteren op Prinsjesdag tegen het leenstelsel en dragen een bord mee met de tekst ”#overhethoofdgezien.”

De demonstranten willen dat er een nieuw stelsel komt om studenten financieel te helpen bij hun studie. „In het document of hoofdlijnen staat niets over de afschaffing van het leenstelsel en ook de miljoenennota lijkt weer onderwijsarm te zijn. Wij roepen de partijen op om, los van de formatie, vóór Prinsjesdag 2022 met een nieuw stelsel te komen”, staat er ook op het bord.

Het Interstedelijk Studentenoverleg (ISO) en de Landelijke Studentenvakbond (LSVb) organiseerden de actie met de vakbond FNV Young & United, de politieke jongerenbewegingen van GroenLinks (DWARS), D66 (Jonge Democraten), CDA (CDJA) en PvdA (Jonge Socialisten).

Lisanne de Roos, ISO-voorzitter, stelt dat de demonstranten hier vooral zijn om „ons zichtbaar te maken. Als het vandaag lukt om dat bij de politici onder de aandacht te brengen dan ben ik heel erg tevreden. We gebruiken als statement ’over het hoofd gezien’. Als wij vergeten worden dan nodigen we ze zelf wel uit om het gesprek aan te gaan.”

De jongeren stonden in eerste instantie vlakbij het gebouw maar moesten verderop gaan staan. Dat wordt gezien als „jammer.” „Zo zie je maar dat de slogan wel klopt: #overhethoofdgezien”, aldus een van de aanwezigen.

Studenten vragen in Den Haag op Prinsjesdag aandacht voor het leenstelsel.

Studenten vragen in Den Haag op Prinsjesdag aandacht voor het leenstelsel.

08.06 - Prinsjesdag begint zonder pracht en praal bij Paleis Noordeinde

Het is dinsdagochtend vroeg nog leeg in de straten van Den Haag op deze Prinsjesdag. De binnenstad wordt langzaam wakker en het is een stuk rustiger dan anders op deze dag.

Ook dit jaar is de dag aangepast vanwege corona. De gebruikelijke rijtoer van de koning door Den Haag gaat weer niet door. De koning spreekt de troonrede in verband met de beperkende coronamaatregelen voor het tweede achtereenvolgende jaar niet uit in de Ridderzaal op het Binnenhof maar in de Grote Kerk. De gemeente heeft mensen opgeroepen niet naar Den Haag te komen.

Langs de Hofvijver staan dinsdag lage maar duidelijke hekken om het publiek op afstand te houden, dat overigens nog in geen velden of wegen te bekennen is. Het is nog vrijwel donker als even na 07.00 uur de banier van Paleis Noordeinde omhoog gaat: koning Willem-Alexander is aangekomen op zijn werkpaleis.

Politieagenten in de deels afgezette omgeving van de Grote Kerk op Prinsjesdag.

Politieagenten in de deels afgezette omgeving van de Grote Kerk op Prinsjesdag.

Voor het paleis zit welgeteld een vaste klant, Nico Mourits, die al zo’n 30 jaar in alle vroegte bij het paleis is op de derde dinsdag van september. „Geen publiek, geen in oranje uitgedoste mensen en zelfs geen Johan Vlemmix van de Feestpartij. Je mist wel de pracht en praal hoor. Dit jaar zelfs geen regiewagens van de NOS-tv”, aldus Mourits.

07.17 - Namens kabinet alleen ministers welkom

Of alle Kamerleden zullen komen, is nog niet duidelijk. Wel is zeker dat gasten niet mogen komen en dat namens het kabinet alleen de ministers komen. Tweede Kamerlid Caroline van der Plas van de BoerBurgerBeweging (BBB) heeft al eerder gezegd Prinsjesdag niet bij te wonen uit protest tegen het demissionaire kabinet. Ze hekelde dat de pers eerder plannen krijgt te zien dan de Tweede Kamer.

Als de rijtoer wel was doorgegaan, zouden de koning en de koningin in de Glazen Koets hebben gezeten. De Gouden Koets, waarmee de koning en zijn voorgangers jarenlang op Prinsjesdag van het paleis naar het Binnenhof reden, staat al een tijdje na een renovatie in het Amsterdam Museum. Vanaf dinsdag trouwens met een geopende deur, waardoor bezoekers het met borduurwerk bedekte interieur beter kunnen zien.

Of het dinsdag zichtbaar zal zijn, is nog de vraag; maar onlangs werd bekend dat koningin Máxima een breukje heeft opgelopen in haar rechterhand. Donderdag was te zien dat de hand gespalkt was, toen ze bij de opening van de nationale supercomputer Snellius in Amsterdam was.

07.07 - Zo ziet het programma van Prinsjesdag eruit

Het programma van Prinsjesdag ziet er volgens de Rijksvoorlichtingsdienst dinsdag ongeveer zo uit:

  • Om 12.00 uur vertrekken de Kamerleden vanaf de tijdelijke locaties van de Eerste Kamer en de Tweede Kamer naar de Grote Kerk.
  • Om 12.45 uur zullen ze daar dan plaatsnemen.
  • Om 13.15 uur, zo is de bedoeling, vertrekt de koning met het koninklijk gezelschap per auto vanaf zijn werkpaleis Paleis Noordeinde naar de kerk.
  • Daar zullen ze rond 13.20 uur aankomen en aansluitend zal de koning de troonrede uitspreken.
  • Om 13.45 uur keren de Kamerleden terug naar hun eigen gebouwen en om 15.00 uur gaat de minister van Financiën, Wopke Hoekstra, met het traditionele koffertje naar de Tweede Kamer om de miljoenennota aan te bieden.
Bij de Grote Kerk wordt op Prinsjesdag de laatste hand gelegd aan de rode loper voor de ingang.

Bij de Grote Kerk wordt op Prinsjesdag de laatste hand gelegd aan de rode loper voor de ingang.

06.59 - Demonstraties gepland voor meer diversiteit in de politiek

Twee groepen hebben aan de gemeente Den Haag doorgegeven dat ze daar willen gaan demonstreren. Op het Plein, naast het Binnenhof, staat een protest gepland voor meer vrouwen en meer diversiteit in de politiek. Bij het tijdelijke onderkomen van de Tweede Kamer willen vertegenwoordigers van jongerenclubs demonstreren tegen het leenstelsel.

Luister ook naar de podcast Kwestie van Centen met Martin Visser over Prinsjesdag, bijvoorbeeld via Apple Podcasts, Google Podcasts en Spotify: