1145109
Binnenland

Genieten in de ’Grote Ui’

New York staat ook wel bekend als de Big Apple. Waarom dan Amsterdam niet Grote Ui noemen? Want je kunt de stad als het warevan de Dam afpellen. Daar, in het huidige centrum, ontstond onzehoofdstad eeuwen geleden, waarna naar het westen toe de Jordaan, deStaatsliedenbuurt, de Spaarndammerbuurt en de havens ’aangroeiden’.

Al deze buurten kunt u met deze wandeling verkennen. Vertrek vanafhet Centraal Station en sla rechtsaf richting de grachtengordel dieo.a. wordt gevormd door de Singel, Herengracht, Keizersgracht enPrinsengracht. De gordel werd vier eeuwen geleden gebouwd. Niet vanhet voor die tijd nog gebruikelijke hout, maar van steen ombrandgevaar te voorkomen. Al eeuwen een levend museum metprachtige, rijkversierde gevels en nog steeds bewoond door regentenen artiesten.

Westertoren

Op de Prinsengracht, genoemd naar Willem van Oranje,passeert u het Anne Frankhuis met vlak ernaast de beroemde en veelbezongen Westertoren. Daar steekt u naar rechts de brug over, deJordaan in. De straten hebben bloemennamen en daar zou ook de naamJordaan (jardin = Frans voor tuin) vandaan komen.

Hier gingen, toende stad uit zijn voegen begon te barsten, de armere gezinnen enwerklui wonen. Destijds was het allemaal nog polder en de mensenbouwden hun huizen dan ook langs de al bestaande wegen en sloten.Nog altijd veel timmer- en schilderbedrijfjes, evenals gezelligewinkeltjes met allerlei onduidelijke prullaria.

Veemarkten

Op deEgelantiersgracht hier en daar wat nieuwbouw, maar ook hetSint-Andrieshofje (nummer 107-145), één van de oudste vanAmsterdam. De gevelstenen op de Noordermarkt verraden dat hier eensveemarkten werden gehouden. U verlaat de Jordaan via deRotterdammerbrug en wandelt door de Staatsliedenbuurt naar devoormalige Westergasfabriek, waar tot de komst van het aardgasstadsgas werd geproduceerd. De straten zijn genoemd naarstaatslieden uit de 18e en 19e eeuw.

De wijk is begin vorige eeuwontstaan. Voor de snelgroeiende bevolking moesten er betaalbarearbeiderswoningen komen en woningbouwverenigingen als Rochdale enDe Arbeiderswoning lieten daarom huizen bouwen. Men kwam alleen inaanmerking voor een woning als men een vaste baan had die voldoendeinkomen bood om wekelijks de huur te betalen. Daardoor stond debuurt ook wel bekend als de ’koperen knopenbuurt’, omdat vooral degrote groep tramconducteurs, agenten en andere geüniformeerdeberoepen een woning kregen toegewezen.

Openluchttheater

In de jaren negentig kwameen nieuwe uitbreiding tot stand op het Waterleidingterrein, waarvoorheen installaties van het gemeentelijk waterleidingbedrijfwaren gevestigd. Het aangrenzende Westerpark is niet alleen geliefdbij (groot)moeders en kindertjes, maar inmiddels ook alsopenluchttheater. Als u onder de spoorlijn door bent, loopt u deSpaarndammerbuurt in. Vroeger een sloppenwijk, maar begin vorigeeeuw geheel vernieuwd in de stijl van de Amsterdamse School.

Vrouwenhamam

Hetidealisme van die tijd is terug te lezen op diverse gevelstenenboven de poorten die de straten met elkaar verbinden. Op de hoekvan de Zaanstraat een voormalig badhuis, met aparte ingangen voorvrouwen en mannen. Geheel in die traditie nu in gebruik alsvrouwenhamam; mannen mogen maar één dag in de week het Arabischebadhuis in. Vervolgens gaat u een stukje langs het IJ waar u kuntgenieten van de schitterend verbouwde pakhuizen op de WestelijkeEilanden, een gebied met nog altijd veel nautische bedrijvigheid.Het wordt gevormd door het Bickerseiland, Prinseneiland enRealeneiland. Dit gebied bestond tot het einde van de 19e eeuw uitvele scheepswerven, kleine industrieën en pakhuizen.

Op de eilandenen in de nabije omgeving waren ook zoutketen, bokkingrokerijen enteer- en taankokerijen gevestigd, waar scheepswanden, zeilen envisnetten werden geconserveerd. De Grote Ui is zo mooi dat je ertranen van in je ogen krijgt!

ROUTEBESCHRIJVING:

± 10 km, honden beter niet. Vertrek vanuit Centraal Station (aan stadskant). Ga RA, links over brug, RD oversteken naar rechtertrottoir (Martelaarsgracht). Schuin rechts aanhouden (Hekelveld), 1e straat RA (Kattengat). Vervolgens L en rechts aanhouden (Koggestraat). LA (Singel). 2e brug RA, linkerkant Blauwburgwal. Over brug RD (Herenstraat) en voor volgende brug LA (Keizersgracht). 1e straat R (Leliegracht). Voor de brug links (Prinsengracht), 1e L (Westermarkt). Helemaal om Westerkerk heenloen, over brug R (Prinsengracht). 2e L, voor de brug (Bloemgracht). 2e R (Derde Leliedwarsstraat), 2e rechts (Egelantiersgracht). Aan het eind L (Prinsengracht), 1e L (Egelangtiersstraat). 1e R (Eerste Egelantiersdwarsstraat), 3e R (Westerstraat). Op eind L (Prinsengracht). Voorbij kerk L (Noordermarkt). 1e R (Noorderkerkstraat), 1e links (Lindengracht). 1e L (Eerste Linderdwarsstraat). 2e R (Boomstraat). Aan eind rechts en meteen links (Karthuizerstraat). 2e R (Tichelstraat). Op eind R (Lijnbaansgracht). 1e brug L (Nieuwe Willemstraat). Aan eind R (Marnixstraat). Links langs plantsoen, over Rotterdamse brug en RA (Nassaukade). Meteen links tramrails volgen (Tweede Nassaustraat) dan V. Limburg Stirumstraat, -plein, -straat. Haarlemmerweg oversteken. Na brug over vaart RA langs water. In Westerpark links om vijver heen en aan overzijde links onder spoor door. Meteen links (Zaanstraat). Schuin naar R (Wormerveerstraat). Aan eind L (Spaarndammerplantsoen). Voor spoor R (Zaanstraat). 1e R (Hembrugstraat), gelijk links onder poort door (Zaanhof). Links langs huizen rondlopen en huisnr. 134 LA. Aan eind L (Oostzaanstraat), 1e R (Spaarndammerdijk). 1e R (Uitgeeststraat), 1e L (Houtrijkstraat), 2e L (Knollendamstraat). Na kruising Nova Zemblastr. Op eind L (Houtmankade ). Rechts brug over (V. Diemenstraat) linkertrottoir. Meteen L (V. Diemenkade). Aan eind R, L (V. Diemenstraat). 2e R (W. Barentszplein). Aan eind L en meteen R (Bokkinghangen), na brug Zandhoek. Voor volgende brug RA (Realengracht). Op eind links over brug dan rechts (Prinseneiland). 1e R over brug, meteen L (Nieuwe Teertuinen). Onder spoor door, RD (Kleine Houtstraat). 1e L (Haarlemmerdijk), 2e R (Binnen Dommerstraat). Over brug R ( Brouwersgracht), 1e links (Driehoekstraat). Op 3-sprong links (Driehoekstraat), 1e links (Palmgracht). Aan eind R. (Brouwersgracht), aan einde LA, na 20 m RA over de brug (Singel), gelijk LA en terug naar CS. BRON: ANWB