Nieuws/Binnenland
1149651687
Binnenland

Merkel in 5 mei-lezing: ’Duitse misdaden verjaren nooit’

De Duitse bondskanselier Angela Merkel verzorgt woensdag de jaarlijkse 5 mei-lezing, die het begin vormt van de nationale viering van Bevrijdingsdag.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel verzorgt woensdag de jaarlijkse 5 mei-lezing, die het begin vormt van de nationale viering van Bevrijdingsdag.

BERLIJN - De Duitse bondskanselier Merkel getuigt vanuit Berlijn van ’deemoed en dankbaarheid’ dat ze de Nederlandse bevrijdingstoespraak mocht houden. „Een bijzonder teken van vriendschap tussen Nederland en Duitsland.”

De Duitse bondskanselier Angela Merkel verzorgt woensdag de jaarlijkse 5 mei-lezing, die het begin vormt van de nationale viering van Bevrijdingsdag.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel verzorgt woensdag de jaarlijkse 5 mei-lezing, die het begin vormt van de nationale viering van Bevrijdingsdag.

Merkel riep via een videoverbinding in herinnering dat driekwart van alle 140.000 Joden in Nederland door nazi-Duitsland in de oorlog vermoord werd, dat er tweehonderdduizend landgenoten stierven en zeshonderdduizend Nederlanders in Hitlers Derde Rijk tot dwangarbeid veroordeeld werden. Verder verwees ze naar het bombardement van Rotterdam in 1940 en de barre Hongerwinter: „De misdaden verjaren niet.”

Premier Rutte erkende dat ook de Nederlandse overheid een rol in de Jodenvervolging had gehad: „Laten we onszelf niet tot held maken. We moeten niet zeggen dat het alleen Duitsland was. Maar ook de vraag stellen wat hadden we meer kunnen doen”, aldus de demissionaire minister-president. En: „We hebben onlangs excuses aan de Joodse Nederlanders aangeboden. We moeten onze herinnering aan de oorlog niet tot ritueel maken waarin wij het slachtoffer zijn. Ook in Nederland zijn dingen op een verschrikkelijke manier fout gegaan.”

Merkel sprak zich uit voor verzoening: „Ik dank u uit het diepst van mijn hart”, zei ze tegen Eva Weyl, die Kamp Westerbork overleefde en al jaren met de kleindochter van de kampcommandant lezingen aan scholieren in Nederland en Duitsland geeft. „Een overwinning op het kwaad”, aldus mevrouw Weyl (85). „We moeten een brug tussen daders en slachtoffers tot stand brengen”, zei haar Duitse collega Anke Winter.

’Wir schaffen das!’

De lessen van de oorlog resulteren volgens Merkel in artikel 1 van de Duitse grondwet, waarin staat dat de ’menselijke waardigheid onaantastbaar is’. Daaruit komt naar haar mening voort dat ook vluchtelingen geholpen moeten worden: „Ik zou mijn zinsnede ’Wir schaffen das!’ niet veranderen. De beslissing was juist.” Met die spreuk uit 2015 beloofde ze de historische asielstroom te kunnen bolwerken.

„Maar we kunnen niet alle mensen uit Syrië en Somalië opnemen”, zo sprak de christendemocrate, die voor haar barmhartige beleid bakken kritiek kreeg: „Ik kreeg indertijd veel haat over me heen.” De regeringsleider uit de Bondsrepubliek sprak zich uit tegen ’slechte woorden’, tegen ’haat en verachting’, die ’geen oplossingen’ bieden. Ze herinnerde aan racistische en recente, extreem-rechtse moordpartijen in de Duitse steden Halle, Hanau en Kassel.

Studenten uit ons land vroegen de afzwaaiende, meest ervaren regeringsleider van Europa na de toespraak het hemd van het lijf. De nationalistische Duitse oppositiepartij AfD bepleit een einde aan de ’schuld-cultuur’. Of daar sprake van is, wilde student Freek Dijkstra weten: „We kunnen niet zeggen dat we er niets meer te maken hebben”, antwoordde Merkel, die zich tegen een ’dikke streep’ onder het verleden keerde.

Tegelijk erkende de Oost-Duitse natuurkundige dat het ’herdenken de komende jaren moeilijker wordt’, als de tijdgenoten uit de oorlog er niet meer zijn. Daarom vroegen de Nederlandse studenten haar ook naar de huidige relevantie van het begrip vrijheid. Of ze zich, als kind van de communistische dictatuur, zorgen maakt dat grote technologiebedrijven onze privé-gegevens beheren? Merkel maakte duidelijk dat in de DDR telefoons zonder toestemming werden afgeluisterd: „Jullie moeten nadenken wie je je data geeft. Want het internet vergeet niets.”