Nieuws/Binnenland
1150441744
Binnenland

VVD, D66 en CDA samen van leer tegen de PVV

Debat over formatie vol verwijten

Sigrid Kaag en Mark Rutte tijdens het debat in de Tweede Kamer.

Sigrid Kaag en Mark Rutte tijdens het debat in de Tweede Kamer.

Den Haag - Het debat over de vastzittende formatie is ontaard in een klaagzang van verwijten. Daarbij valt op dat de VVD en D66 samen optrekken met het CDA.

Sigrid Kaag en Mark Rutte tijdens het debat in de Tweede Kamer.

Sigrid Kaag en Mark Rutte tijdens het debat in de Tweede Kamer.

Informateur Mariëtte Hamer had dinsdag nog wel gepleit voor ’meer vrolijkheid’ in de zoektocht naar een nieuw kabinet. Nog geen 24 uur later vliegen partijleiders elkaar alweer in de haren.

Het is PVV-leider Geert Wilders die schenen opzoekt van Mark Rutte. Dat de formatie vastzit, is de schuld van de VVD-leider, meent hij. „Omdat hij bij voorbaat partijen als de PVV heeft uitgesloten, drijft hij zichzelf in handen van linkse partijen. Daar piept hij nu over, maar het is zijn eigen schuld.” Rutte is ’de trekpop van mevrouw Kaag’, zegt Wilders.

Volgens Rutte is de verkiezingsuitslag nu eenmaal complex en zorgt de PVV in elk geval niet voor een gemakkelijke formatie. „De PVV heeft zichzelf buitenspel gezet vanwege het islamstandpunt.” Bovendien: „De PVV is een linkse partij. Ze is even links als de SP. Het probleem is niet eens het linkse programma, maar het structureel uitsluiten van moslims.” De SP ziet voor zichzelf overigens een rol in de oppositie weggelegd.

Rutte wijst Wilders erop dat hij het al eens heeft geprobeerd om met de PVV samen te werken, in zijn eerste kabinet. Wilders ’rende weg’ uit het Catshuis toen er een akkoord moest komen over een miljardenbezuiniging.

D66-leider Sigrid Kaag herhaalt haar wens om te komen tot een ’breed gedragen’ kabinet dat ’zo progressief mogelijk’ is. „Ik ben bereid om de verantwoordelijkheid op me te nemen om deze impasse te doorbreken.” Net als Rutte is Kaag weinig concreet over de inhoud van het regeerakkoord; al noemde ze de aanpak van klimaatverandering en kansenongelijkheid in het onderwijs. Kaag wil graag ’zo toekomstgericht mogelijk’ zijn.

Geert Wilders tijdens het debat.

Geert Wilders tijdens het debat.

Als Wilders haar herinnert aan een uitspraak dat verder regeren met de CU is als ’doorrijden met een roestende auto’ is, zegt Kaag dat deze vergelijking slaat op het medisch-ethische thema, niet op een partij. Uitsluiten doet ze de huidige coalitiepartner niet voor een volgend kabinet. Toch is het ’niet het gepaste moment’ om te onderhandelen over voortzetten van de huidige regeringscoalitie.

’Vrolijkheid’

Het formatiedebat mondt uit in een debat vol verwijten. Wilders neemt het Rutte en Kaag kwalijk te heulen met ISIS-strijders. Kaag zegt Wilders’ woorden te ’verachten’ en wrijft de PVV-leider onder de neus dat hij nooit zal regeren.

CDA-leider Wopke Hoekstra noemt Wilders ’de leider van een antidemocratische partij’, verwijt hem dat hij de Kamer een ’nepparlement’ heeft genoemd en in de Hongaarse president Orabán een voorbeeld ziet. Hij vraagt Wilders of het klopt dat hij een vertrouwelijke sms van een fractiemedewerkster die seksueel zou zijn geïntimideerd door Kamerlid Graus aan hem had doorgespeeld. Wilders gaat er niet op in, maar verwijt Hoekstra de slechte behandeling van Kamerlid Omtzigt.

PvdA-leider Lilianne Ploumen heeft nog een appeltje te schillen met Hoekstra. Ze meent dat de CDA-leider haar partij en die van Jesse Klaver op dezelfde manier afwijst als PVV en FvD. „We zitten in het verkeerde rijtje”. Hoekstra betwist dat. Volgens hem heeft hij principiële bezwaren tegen PVV en FvD. Daarnáást ziet hij een coalitie met een links blok van zowel PvdA als GL niet zitten. Hij ziet liever dat Ploumen en Klaver dat ’betonnen vest’ van zich af gooien.

Hamer heeft het debat met een zeker ongenoegen gevolgd, blijkt als ze de weinige vragen uit de Kamer aan haar beantwoordt. Ze miste vooral een gesprek over het verslag met een aanzet voor herstel- en transitiebeleid dat ze heeft opgeleverd. „Daar had u vandaag ook over kunnen debatteren”, sneert ze richting de Kamer. „Maar dat is aan u.”

Hoekstra valt op

De opstelling van Hoekstra valt op. Toonde hij zich na de verkiezingen nog huiverig om aan te schuiven, nu lijkt hij zich aan te sluiten bij het ’motorblok’ van VVD en D66. Als Kamerlid Ouwehand (PvdD) het debat op stikstof brengt, roept hij haar op ’zich aan te sluiten’ om er verder over te praten.

Bijna honderd dagen na de verkiezingen moeten VVD en D66 het heft in handen nemen om een nieuw kabinet te vormen. Hamer heeft hen gevraagd een regeerakkoord te schetsen. De twee grootste partijen pakken het met frisse tegenzin op.

De informateur kwam nauwelijks verder met een nieuwe coalitie zoeken. Partijen wierpen de afgelopen weken vooral blokkades op, waarmee Hamers taak om de ’wie-met-wie-vraag’ te beantwoorden feitelijk mislukt is, al wordt haar dat niet aangerekend.

Verschillende partijen zien dat CU zich steeds welwillender opstelt. Daarmee lijkt de kans op een doorstart van het huidige kabinet te groeien. „We zullen ons constructief opstellen”, zei partijleider Gert-Jan Segers tijdens het debat. Het formatiestuk dat Rutte en Kaag gaan opstellen zal CU ’op het resultaat beoordelen’.

VVD-leider Mark Rutte vindt het voorstel van Hamer ’een goed voorstel, gezien alle blokkades die er zijn’. Hij wil dan ook dat zij het vervolg van de formatie leidt.