Nieuws/Binnenland
11522
Binnenland

Rainbow-oprichter Maarten Muntinga zwaait af

’Er is altijd een tweede leven voor een boek’

Maarten Muntinga (Uitgeverij Rainbow) bij afscheid: „Ik heb dik tweeduizend boeken uitgegeven”.

Maarten Muntinga (Uitgeverij Rainbow) bij afscheid: „Ik heb dik tweeduizend boeken uitgegeven”.

Wie heeft ze niet in de boekenkast staan? De scherp geprijsde Rainbowpockets met de voorheen zonnig gele, tegenwoordig witte kaft. Literatuur tegen een aantrekkelijke prijs. Maarten Muntinga – oprichter van het merk – was 33 jaar de drijvende kracht achter Uitgeverij Rainbow. Nu zwaait hij af. „Ik heb dik 2000 boeken uitgegeven.”

Maarten Muntinga (Uitgeverij Rainbow) bij afscheid: „Ik heb dik tweeduizend boeken uitgegeven”.

Maarten Muntinga (Uitgeverij Rainbow) bij afscheid: „Ik heb dik tweeduizend boeken uitgegeven”.

Hij is er de man niet naar om erover op te scheppen. „Maar er zijn veel schrijvers die hun bekendheid mede aan Rainbow te danken hebben”, zegt zijn opvolgster Danielle Vermeulen. „Maarten is vaak te bescheiden, terwijl de positie van zijn bedrijf in de jaren ’80 en ’90 heel belangrijk was.”

Muntinga lacht. „Ach, financieel gezien heeft mijn uitgeverij steeds een klein marktaandeel gehad. Maar onze naamsbekendheid is altijd groot geweest. Dat heeft veel schrijvers vooruit geholpen, ja. Leon de Winter bijvoorbeeld met Zoeken naar Eileen hebben wij indertijd met onze pockets onder de aandacht van het grote publiek gebracht. Voor Astrid Roemer, dit voorjaar nog bekroond met de P.C. Hooftprijs, geldt hetzelfde. Of neem Heleen van Royen met haar debuutroman De gelukkige huisvrouw. Hoeveel exemplaren hebben we daarvan niet verkocht? Ontelbaar.”

„Dat was echt een megasucces”, verzucht hij. „En dan te bedenken dat ik het aanvankelijk moeilijk had met dat toch wat rauwe boek over postnatale depressie. Dat kwam omdat mijn vrouw destijds zwanger was. Ach, bestsellers zijn altijd onverwacht. Maar toen ik het later herlas, zag ik wel de grote kracht van dit uiterst persoonlijke verhaal.”

Opgeleid als bedrijfskundige begon hij – zoon van de uitgever van Hollandia met wie hij kort daarvoor tweeënhalf jaar had samengewerkt – in 1983 met zijn eigen uitgeverij. „Mijn vader had me de laan uitgestuurd. Dat was – achteraf gezien – het beste wat mij kon overkomen. Ik had een ander uitgeefconcept voor ogen. Ik wilde een stevig merk neerzetten, dat staat voor kwaliteit tegen een schappelijke prijs.”

Zijn eerste uitgave, het boek Mijn moeder en ik van de Amerikaanse Nancy Friday was onmiddellijk een enorm succes. „Het kwam direct binnen op nummer zes van de bestsellerlijst van Vrij Nederland. Een oudere uitgever zei tegen mij: jongen, dat is niet goed voor je. Als je meteen succes hebt, word je overmoedig. Tja, met als resultaat dat ik mijn hele leven overmoedig ben geweest.”

Is het vak veel veranderd? Ja en nee, zegt Muntinga. „Het aantal uren dat mensen lezen, is gehalveerd. Dat zie bijvoorbeeld goed als je met de trein reist. Wie leest daar nog een boek? Een enkeling bladert in de krant. De rest kijkt op zijn smartphone, checkt zijn mail of doet een spelletje. Ook het aantal boekhandels is – zeker in ons segment – met de helft afgenomen. Maar de aard van het uitgeversvak is niet veranderd.”

„Een goed boek heeft nog altijd meer kans om te verkocht te worden dan een slecht boek. En wij contracteren goede boeken – romans maar ook non-fictie – die al eerder zijn verschenen in een duurdere editie. Dat concept heb ik destijds afgekeken van Penguin. Er is altijd een tweede of derde leven voor een boek. Wij pikken daarbij de krenten uit de pap.”

„Klassieke titels – van Jane Austen tot Tolstoj en Emile Zola – brengen wij in een pocketuitgave, maar even zo goed ook boeken die bij eerdere publicatie mislukt zijn, of beter gezegd niet het publiek hebben gekregen dat ze eigenlijk verdienen. Ook deinen we soms mee op hypes en stellen bloemlezingen van poëzie samen”, legt hij uit.

In 2012 moest Muntinga tot zijn grote verdriet een faillissement aanvragen voor Rainbow. „De boekenmarkt was toen al flink aan het dalen en de pocketmarkt daalde nog eens twee keer zo hard. Daar was niet tegen op te bezuinigen”, zegt hij. Gelukkig kon er vrijwel direct een doorstart gemaakt worden dankzij een overname van Uitgeverij De Harmonie. Hij is er trots op dat zijn merk nog steeds bestaat.

Toch gaat hij het boekenvak nu verlaten. Het pensioen lonkt. Maar stilzitten zal hij zeker niet. „Met de ervaring en kennis die ik heb wil ik vluchtelingen die terug willen naar hun vaderland helpen een toekomst op te bouwen in het uitgeversvak. Ik wil een stichting opzetten, die opleidingen kan verzorgen, samen met een digitale uitgever en krantenuitgever. Dat lijkt me ontzettend leuk.”