Nieuws/Binnenland

Advies om 'nieuwe Otapan' te voorkomen

Is het mogelijk dat ambtenaren van het ministerie van Infrastructuur en Milieu nog eens gezamenlijk de regels overtreden, zoals dat gebeurde rond het asbestschip Otapan? Of zijn er inmiddels voldoende maatregelen genomen om dit te voorkomen? Een onderzoek van een commissie onder leiding van VVD-politicus Pieter Zevenbergen moet maandag antwoord geven op deze vragen.

Het Openbaar Ministerie stelde vorig jaar vast dat ambtenaren collectief fraude hadden gepleegd om het gewraakte schip naar Turkije te krijgen om een dure sanering in Nederland te voorkomen. De ambtenaren werden niet vervolgd, omdat ze niet handelden uit individueel belang maar uit maatschappelijk belang. De Staat kon niet worden vervolgd, omdat deze immuniteit heeft. Toenmalig staatssecretaris Joop Atsma besloot na deze conclusie onderzoek te laten doen om soortgelijke situaties in de toekomst te voorkomen.

De Otapan lag van 1999 tot juli 2006 in de haven van Amsterdam. Toen vertrok het voor ontmanteling naar Turkije, nadat ambtenaren die vielen onder Atsma's voorganger Pieter van Geel daar toestemming voor hadden gegeven. Turkije liet het schip echter niet toe omdat er een grote hoeveelheid asbest aan boord was. Uiteindelijk werd het schip in Nederland ontmanteld - kosten ruim 4,3 miljoen euro - en vertrok het in 2008 alsnog.

De zaak leidde tot veel ophef, onder meer omdat de Tweede Kamer door Van Geel onjuist en onvolledig was geïnformeerd over de gang van zaken rond het schip. Hij stelde dat ambtenaren zich kritisch hadden opgesteld over het plan om de Otapan naar Turkije te sturen. Het onderzoek van het OM bewees vorig jaar echter het tegendeel. Atsma wist daarop ternauwernood een motie van wantrouwen van de PvdA te voorkomen.

De CDA-staatssecretaris nam vervolgens een reeks maatregelen om herhaling te voorkomen. Zo regelde hij dat zijn departement beter gaat samenwerken met de Inspectie Leefomgeving en Transport en met AgentschapNL, dat voor de rijksoverheid de uitvoeringsorganisatie is voor duurzaamheid, innovatie en internationaal ondernemen. Ook is er meer aandacht voor de integriteit en professionaliteit van ambtenaren en moet er voldoende ruimte zijn voor ambtenaren om hun meerderen tegen te spreken.

Het rapport van de commissie-Zevenbergen wordt maandag om 15.00 uur overhandigd aan staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, Wilma Mansveld.