Nieuws/Binnenland
1174950
Binnenland

Snelle sterren duiden op enorm zwart gat

„Ik dacht eerst: dat kan helemaal niet, dat klopt niet.” De Nederlandse astronoom Remco van den Bosch stond raar te kijken toen hij samen met internationale collega's het allergrootste zwarte gat ooit ontdekte. Maar ook andere apparatuur toonde het aan: er bestaan zwarte gaten die enorm veel groter zijn dan je, gezien de maat van hun zonnestelsel, zou verwachten. Maar hoe ontdek je een zwart gat?

Een zwart gat is een gebied in de ruimte waar de zwaartekracht enorm is. Die is zo sterk dat zelfs licht er niet uitkomt. Sterren cirkelen er daardoor met een bepaalde snelheid omheen, en aan de hand van die snelheid kun je zo'n gebied bestuderen dat miljoenen lichtjaren ver weg ligt. Van den Bosch: „2 jaar geleden besloot ik met de University of Texas te onderzoeken hoe groot zwarte gaten kunnen zijn. We keken eerst naar welke zwarte gaten er waren en berekenden vervolgens hun massa.” Alle tot dan toe bekende zwarte gaten hadden een grootte die afhankelijk was van hun sterrenstelsel. Hoe groter het stelsel, hoe groter het gat en hoe meer invloed die heeft op de sterren.

Van den Bosch richtte zijn vizier - en de metershoge Hobby-Eberly-telescoop in Texas - op in totaal 800 sterrenstelsels. Door sterren goed te bestuderen, kon de computer relatief eenvoudig meten met welke snelheid zij rondvlogen. Aan de hand van dat tempo kon vervolgens de grootte van het zwarte gat uitgerekend worden.

Ongeveer een jaar geleden signaleerde de computer plots een zwart gat dat maar liefst 17 miljard keer zwaarder zou zijn dan dat van de zon. Ontzettend groot, zeker in verhouding tot het zonnestelsel zelf. „Het zwarte gat in de Melkweg beslaat maar 0,1 procent van ons zonnestelsel. In het nieuw gevonden gat gaat het maar liefst om 14 procent”, aldus Van den Bosch.

Herhalingsonderzoek wees hetzelfde uit en inmiddels heeft Bosch zes andere stelsels ontdekt die een abnormaal groot zwart gat lijken te hebben. „Het duurde een paar maanden voordat we zelf overtuigd waren, maar het is een geweldig spannend resultaat. Ook erg leuk om aan andere astronomen te vertellen, om hun reactie te zien.”