1189551
Buitenland

Aanslag Breivik had voorkomen kunnen worden

De bomaanslag in de regeringswijk in Oslo op 22 juli 2011 had voorkomen kunnen worden, als de veiligheidsroutines gewoon waren gevolgd. Dat zei de Noorse 22 julicommissie maandag. Die onderzocht in opdracht van de Noorse regering de gang van zaken rond de aanslagen.

De commissie stelde ook dat de politie eerder in actie had kunnen komen op het eiland Utoya. Aanvankelijk voeren zwaarbewapende agenten zelfs naar het verkeerde eiland. Pas na enkele kilometers op weg naar Geitoya kreeg de politiebevelhebber op de boot door dat ze 3,9 kilometer zuidelijker moesten varen. Door motorpech en overstappen op civiele boten werd de aankomst van het arrestatieteam op het eiland Utoya nog verder vertraagd.

Bij de bomaanslag in de regeringswijk in Oslo kwamen acht mensen om, bij de schietpartij op Utoya lieten nog eens 69 mensen het leven. De Noorse binnenlandse veiligheidsdienst PST had weliswaar op voorhand summiere informatie over de dader Anders Behring Breivik, maar volgens de 22 julicommissie had de PST de aanslagen zelf niet kunnen voorkomen.

Bij de weinige positieve punten in het rapport: de medische reddingsactie na de aanslagen was goed, zo ook de informatievoorziening van de Noorse regering aan de bevolking. Grote delen van het bewijsmateriaal waarop het maandag vrijgegeven rapport is gebaseerd, worden de komende 60 jaar geheimgehouden en opgeborgen in het Noorse rijksarchief. Het gaat onder meer om geluidsopnames van gesprekken met betrokkenen.

„De Noorse veiligheidsdiensten lieten wel tot 45 minuten na de bomaanslag achterwege om een landelijk alarm uit te vaardigen en de grensposten te sluiten”, zei commissievoorzitter Alexandra Bech Gjorv bij de presentatie van het rapport, „terwijl ze wel uitgingen van een terroristische aanslag en rekening hielden met meer”.

Desondanks kwamen snel na de bom in Oslo goede tips binnen. Zo meldde 9 minuten na de aanslag in Oslo een ooggetuige dat hij een man in politie-uniform in een auto met kenteken VH24605 zag wegrijden. Dat was Breivik.

Breivik werd snel na de aanslagen gepakt. Het proces tegen hem is afgerond. Hij is aangeklaagd voor terrorisme en moord en kan maximaal 21 jaar celstraf krijgen. Die straf kan worden verlengd, als hij nog steeds als gevaar voor de samenleving wordt gezien. Als de rechters denken dat hij ontoerekeningsvatbaar is, moet hij voor behandeling naar een psychiatrische kliniek. De uitspraak is 24 augustus.