Nieuws/Binnenland
1226168753
Binnenland

Zoektocht naar volgend kabinet gaat verder

Sylvana Simons van BIJ1 mag donderdagochtend het spits afbijten.

Sylvana Simons van BIJ1 mag donderdagochtend het spits afbijten.

Den Haag - De zoektocht naar het volgende kabinet begint donderdag, na de mislukking en chaos door ‘verkenningsgate’, opnieuw. De nieuwe informateur Herman Tjeenk Willink ontvangt donderdag en vrijdag de leiders van alle 17 partijen in de Tweede Kamer.

Sylvana Simons van BIJ1 mag donderdagochtend het spits afbijten.

Sylvana Simons van BIJ1 mag donderdagochtend het spits afbijten.

Kleine partijen hameren vooral op een andere ’bestuurscultuur’ en het belang van tegenmacht om het kabinet goed te controleren. Er klinkt ook direct al kritiek op Tjeenk Willink als informateur. Tjeenk Willink heeft zelfs een ’slechte start’ gemaakt, vindt JA21-fractieleider Joost Eerdmans. Hij stoort zich aan het feit dat de informateur heeft gezegd formatiegesprekken ’off the record’ niet uit te sluiten.

Eerdmans vindt dat alles tijdens de gesprekken genotuleerd moet worden. „Dat veegt hij in een klap van tafel”, zegt de voorman van JA21 over Tjeenk Willink. „Ik zou juist openheid willen en hij zei: ’ik sta toch open voor mensen die me iets willen toevertrouwen in beslotenheid’.”

Eerdmans sluit nog altijd deelname aan een kabinet met de VVD niet uit. Maar hij noemt in een kabinet met Rutte wel ’een lastige’. Ook hekelt hij ’handjeklap’ tussen VVD en D66 waardoor Vera Bergkamp volgens hem woensdag als voorzitter is gekozen.

SGP-leider Van der Staaij wil een ’controleerakkoord’ om het kabinet beter te kunnen controleren. „Ik denk ook dat er voor het parlement werk aan de winkel is om die tegenmacht te zijn.” De SGP’er trof Tjeenk Willink vaker als informateur en is positief over zijn inbreng. „De wijsheid van de grijsheid was zonder meer aanwezig.”

Volt-fractieleider Dassen hamert net als veel collega’s op ’een nieuwe bestuurscultuur’. „Dan moet je denken aan een regeerakkoord veel meer op hoofdlijnen. Dus dat er ook veel meer ruimte is voor Kamerleden.” Ook CU-leider Segers wil een dun regeerakkoord. „Ik denk dat dat veel vertrouwenwekkender is dan een dichtgetimmerd regeerakkoord.”

Tjeenk Willink begint de gesprekken dit keer met de kleinste partijen, dus schoof Sylvana Simons van BIJ1 donderdagochtend als eerste aan. Zij verwacht dat het er anders aan toe gaat dan bij de gesprekken van twee weken geleden met verkenners Kajsa Ollongren en Annemarie Jorritsma: „Ik denk dat het een heel ander gesprek zal worden: het vertrekpunt is anders, de insteek is anders.”

Simons stelt voor haar gesprek dat ook wat haar betreft VVD-leider Mark Rutte niet langer premier kan zijn: „We moeten afscheid nemen van een paar mensen die symbool zijn geworden voor de cultuur die we nu kennen.” Gevraagd naar wie ze bedoelt, zegt ze: „Ik denk dat jullie dat wel weten.”

Caroline van der Plas (BBB) zegt vooral de kloof tussen burgers en politiek Den Haag te willen bespreken met Tjeenk Willink. „Als je bij burgers geen draagvlak hebt, heb je ook geen bestaansrecht.” Van der Plas zegt het ’verfrissend’ te vinden als de VVD in de oppositie zou belanden.

Denk-fractieleider Azarkan hamert bij zijn bezoek op ’een andere bestuurscultuur en een kabinet zonder Rutte’. „Ik heb de indruk dat steeds meer partijen dat inzien.”

Tjeenk Willink ontvangt donderdag de leiders van de negen kleinste partijen (BIJ1, BBB, 50Plus, Denk, SGP, JA21, Volt, CU en PvdD). Vrijdag volgen de gesprekken met FvD, GL, PvdA, SP, PVV, CDA, D66 en VVD.

Tjeenk Willink heeft de opdracht om binnen drie weken te kijken op welke basis een nieuw kabinet geformeerd zou kunnen worden. Die formatie is in een impasse geraakt nadat Rutte over de positie van CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt zou hebben gepraat tijdens de verkenningsgesprekken.

Luister ook naar de podcast ’Afhameren’ met politiek commentator Wouter de Winther: