Nieuws/Binnenland

Eerst deflatie, dan inflatie

De vaak gehoorde vraag of we in een wereld leven waarin we te maken hebben met deflatie of inflatie, kun je altijd met ‘ja’ beantwoorden. Het is alleen nog een kwestie van timing. Ofschoon alles om ons heen duurder lijkt te worden, zit ik toch in het kamp van dalende prijzen. Deflatie dus. Het zijn eerder sluipende maatregelen van overheidswege, zoals hogere belastingen en lagere toeslagen, die ervoor zorgen dat we ons huishoudboekje niet sluitend kunnen krijgen en ons het gevoel van inflatie geven.

De overheid heeft de monetaire stok om de burger mee te slaan, en behalve door te emigreren ontkomt niemand aan de fiscale gesel. En het geld dat je extra aan belastingen betaalt, kun je niet meer uitgeven in de supermarkt, zo simpel is het.

Daarnaast raast er momenteel een economische schokgolf door Europa, die ervoor zorgt dat de werkloosheid in rap tempo oploopt en burgers de hand op de knip houden. Voeg daar een hogere belastingdruk aan toe en je belandt vanzelf in een recessie. En recessies werken vrijwel altijd per definitie deflatoir.

Deflatie in aantocht

Wie wil weten hoe het fenomeen deflatie werkt, en hoe je in die situatie moet handelen, die dient het boek ‘Deflatie in aantocht’ van de historicus Eric Mecking te lezen. Het boek, oorspronkelijk al verschenen in 2005, heeft als weinig hoopgevende ondertitel: ‘Waarom huizen- en aandelenmarkten ineen zullen zakken.’ De basisregel is dat in een wereld van deflatie alles met schuld in de problemen komt. De bezittingen dalen immers in waarde, maar de schuld blijft staan. Voor een huizenbezitter ziet het plaatje er als volgt uit: je huis daalt (fors) in waarde maar de hoogte van de aflossingsvrije hypotheek blijft intact.

Tenminste een man is door het boek wakker geschud, zo las ik laatst in een dagblad. De persoon in kwestie had na lezing nog maar één missie: zo snel mogelijk zijn hypotheekschuld aflossen. Het gaf hem een bepaald gevoel van vrijheid. Geen lastige vragen meer van de bank, wel het fundamentele bezit van een schuldenvrij huis. Ik kan de man alleen maar gelijk geven, en het zou een schoolvoorbeeld voor de politiek kunnen zijn, waar druk gediscussieerd wordt over de herziening van de hypotheekrenteaftrek.Bijwerkingen

In een groter verband kunnen we de huidige crisis bij de banken eveneens toeschrijven aan een onverantwoorde opeenstapeling van schuld, schuld waar we weer van af moeten. Dat kan nare bijwerkingen hebben. In Spanje bijvoorbeeld hebben veel spaarders preferente aandelen gekocht van Bankia, de spaarbank die momenteel in grote problemen verkeert. Ze werden aangemoedigd om de preferente aandelen te kopen vanwege de hoge en stabiele uitkeringen. Die uitkeringen zijn stopgezet en er is een procedure gestart om de prefs om te ruilen in gewone aandelen Bankia, waarvan de koers sterk gedaald is. Zie de onderstaande grafiek.

 

Er dreigt voor dertig miljard euro aan spaargelden in rook op te gaan. Nog los van de persoonlijke drama’s van mensen die hun oudedagsvoorziening verloren zien gaan, komt dit geld nooit meer in de economie terecht. Het psychologische neveneffect dat daarnaast optreedt is dat het een gat slaat in het vertrouwen dat de gewone man in de economie heeft.

Gelukkig leven wij in Nederland, waar zo’n scenario als in Spanje zich nooit zal voltrekken. Toch? Graag neem ik u mee terug in de tijd naar 2009. Toen verloren vergelijkbare prefs van Nederlandse financiële instellingen vele tientallen procenten van hun waarde. Inmiddels zijn de koersen weer hersteld, mede dankzij het reddingsplan in de vorm van ongekende geldinjecties in het financiële systeem.

Het is alleen nog maar de vraag hoe de huidige conditie van de patiënt is. Het is net als met antibiotica. Er zijn steeds sterkere hoeveelheden nodig om hetzelfde effect te bereiken, totdat het niet meer werkt. U begrijpt dat ik dat moment niet hoef mee te maken. Ik ben er namelijk niet helemaal zeker van dat wat momenteel in Spanje gaande is, niet in eigen land kan optreden. Dan wordt beleggen weer eenvoudig: zeg mij niet wanneer ik sterf, maar waar, dan ga ik er niet heen.Systeemstoring biedt ook kansen

Ofschoon het deflatiescenario nog wel enige tijd zal voortkabbelen (schuldafbouw kost tijd), is het niet het einde van de wereld. Wel is er sprake van een ernstige verstoring van het financiële systeem. Er zijn veel voorbeelden van landen die dit meegemaakt hebben, en onder andere door hun munt te devalueren zijn ze er weer bovenop gekomen. Rusland, Argentinië, Brazilië, landen waar het leven gewoon is doorgegaan. Een crisis als deze vernietigt geld, geen levens.

Er zullen ook winnaars zijn. Tijdens de Grote Depressie in de vorige eeuw zijn er enorme vermogens vergaard, bijvoorbeeld door de Kennedy familie. Het is dus zaak om jezelf zo te positioneren dat je financieel kan overleven zonder daarbij de opdoemende kansen uit het oog te verliezen. Mijn inschatting is dat die kansen op termijn in aandelen liggen. Een oorlogskas in de vorm van obligaties is de beste uitgangspositie, om van daaruit toe te slaan. Obligaties van het gewone bedrijfsleven, welteverstaan.

Boer & Olij Effectenhuis is een commissionair in effecten met als specialiteit de advisering en handel in obligaties voor institutionele beleggers en particuliere relaties. Meer info op www.effectenhuis.nl . Cliënten van Boer & Olij kunnen een positie hebben in de behandelde fondsen op het moment van publicatie. Mocht u tot koop of verkoop overgaan, overleg vooraf altijd met uw adviseur/beheerder.