Nieuws/Binnenland

Het ratteninstinct van banken

Instinctief voelen ratten het einde van hun transportmiddel naderen. In ons roemruchte verleden ging er nog wel eens een VOC-schip naar de kelder. Als zo’n met buit beladen vliegende Hollander reddeloos leek en kopje onder dreigde te gaan, kropen de ratten uit alle hoeken en gaten om als eerste overboord te springen. Zo probeerden zij het vege lijf zwemmend te redden in plaats van mee onder te worden gezogen om dan te verzuipen in één van hun schuilplaatsen.

In mijn column 'Beurscrash' van eind augustus voorspelde ik als zelfuitgeroepen beleggingsgoeroe een nieuwe beurscrash op korte termijn. Koersdoel voor de AEX: 50 punten. We zijn al aardig op weg. Het zeilschip Europa lijkt zinkende. Is dat een ramp?

Einde tijdperk

Banken vertonen momenteel ratteninstinct. Zij voelen het einde van een tijdperk van onbegrensd lijkende welvaart naderen. De optelsom van de flexwerkexplosie met tijdelijke contracten en naderende massaontslagen maakt banken kopschuw om krediet op de aankoop van woonhuizen te verstrekken.

De hypotheekrente kan straks niet meer worden opgebracht en het onderpand is zinkende. Wat is uw huis, over zeg vijf jaar, nog waard? Verlies financieren is geen taak voor een bank. Dus hen valt niets te verwijten.

“Nederland is vol”, zei Pim Fortuyn ooit. Zijn beschaafde welbespraaktheid (waar Rutte en Wilders nog een voorbeeld aan kunnen nemen) weerhield hem er van om aan 'vol' het voltooid deelwoord 'gevreten' toe te voegen.

Een derde van de reclamegelden wordt besteed aan het promoten van methoden en middelen om kilo’s vet kwijt te raken en hart- en vaatziekten als gevolg van dichtgeslibde aderen zijn volksvijand nummer 1 geworden. Na het tweede en derde huis, auto, TV, koelkast of vakantie lijken we aan onze eigen doelloosheid, welvaart en spilzucht ten onder te gaan.

Ontwakende reuzen

De ontwakende reuzen China en India groeien als kool. Daar zijn ze zich er van bewust, dat de welvaart gebracht wordt door een snel tot honderden miljoenen mensen uitgroeiende middenklasse. Een middenklasse die spaart voor een éérste huis, auto, TV, koelkast of vakantie. Die laat de economie op volle toeren draaien.

VVD-voorman Rutte nam in 2008 “de verheffing van de onderklasse” op in zijn partij-ideologie. Ook hij zag kennelijk het belang van de middenklasse als motor van de welvaart. Vooruitgang maar ook tegenslagen worden nu eenmaal gefinancierd door een welvarende middenklasse. Van een kale kip vallen geen veren te plukken.

Middenklasse

Dat het monsterlijke bezuinigingsprogramma zich nu in hoofdzaak op die middenklasse richt, is dan ook geen verrassing. Een wanklank in dit scenario blijft natuurlijk de vaststelling, dat tijdens en na de eerste grote financiële crisis rond 2008 het vermogen van miljardairs met 16 procent is toegenomen. Dat geeft te denken. De schaamte dwingt Amerikaanse miljardairs al tot een oproep aan Obama, om hun schaamteloze winsten nu eindelijk eens zwaarder te gaan belasten...

Ik ben benieuwd hoe lang de nieuwe economische wereldleider China de grote tekorten in Europa en Amerika uit eigenbelang nog blijft financieren door de aankoop van onze Staatsleningen. China is nu nog voor een groot deel afhankelijk van de Europese en Amerikaanse afzetmarkten voor haar producten en diensten.

Nattigheid

Maar zodra de middenklasse met bestedingskracht de kritische massa heeft bereikt en China autonoom kan groeien door afzet op de binnenlandse en naburige Aziatische regio’s, kan ons schip wat hun betreft waarschijnlijk wel kopje onder gaan.

De banken voelen al nattigheid.