1243871
Binnenland

Verzekerden straks afgescheept met pensioenfooi

Woekerpensioen blinde vlek

Financieel deskundigen luiden in maart 2008 de noodklok over de hoge kosten van collectieve pensioenen bij verzekeraars. Meer dan 700.000 Nederlanders hebben een zogenaamd woekerpensioen.

Pensioenadviseurs troffen regelingen aan waarbij gemiddeld 20 maar oplopend tot 50 procent van de premie niet voor het pensioen werd belegd, maar vooral opging aan kosten. Toezichthouder AFM en het MKB gelastten een onderzoek.

Vooral werknemers van kleinere bedrijven zonder eigen pensioenfonds zitten in de gevarenzone. Collectieve pensioencontracten die bij een verzekeraar lopen, blijken een soortgelijke kostenstructuur te kennen als de woekerpolissen. Dat is uitermate slecht nieuws voor werknemers en werkgevers uit het midden- en kleinbedrijf die hun pensioen zo geregeld hebben.

De pensioensector is het trotse vlaggenschip in de vloot van de Nederlandse financiële sector. Met een pensioenpot van ruim € 900 miljard kan Nederland tegen een stootje, internationaal gezien zijn we zelfs koploper. Het deel dat is ondergebracht bij verzekeraars - € 300 miljard - vertoont echter flinke barsten. Individuele pensioenregelingen (lijfrenteverzekeringen) kregen al een tik mee van de woekerpolisaffaire, maar nu blijkt ook het collectieve pensioen, dat werkgevers bij verzekeraars hebben ondergebracht, allesbehalve goudgerand.

"Veel pensioencontracten die werkgevers voor hun werknemers sluiten of hebben gesloten, kennen dezelfde abnormale kostenstructuur als die bij de woekerpolis", stelde financieel adviseur Ab Flipse in De Telegraaf. Flipse, een criticus van hoge verzekeringsprovisies, verwacht dat de woekerpolisaffaire in het niet valt bij wat er nog uit de kast zal komen rollen bij pensioenverzekeringen. "Dit zijn eigenlijk woekerpolissen in een pensioenjasje", bevestigt financieel planner Kapé Breukelaar. " En het gaat inderdaad direct om veel grotere bedragen, je hebt het immers over pensioen." De financieel adviseur vermoedt daarom dat de verzekeraars hier niet wegkomen met € 2 miljard aan vergoedingen, die ze voor de woekerpolissen willen ophoesten. Breukelaar stelt dat vooral kleinere bedrijven slachtoffer van woekerpensioenen kunnen zijn. Grotere bedrijven hebben meer onderhandelingskracht richting verzekeraars en kunnen de kosten omlaag praten.

Onderhandelen

Maurik Donokarijo, directeur van adviesbureau Kendall Mason, bevestigt het bestaan van woekerpensioenen. Voor enkele tientallen werkgevers opende hij al de onderhandelingen met verzekeraars en wist de kosten stevig te verlagen. Het ging daarbij per bedrijf om tonnen aan te veel betaalde kosten, voor een klein bedrijf een substantieel bedrag. Donokarijo stelt dat de pijn vooral ligt bij wat oudere pensioencontracten, ouder dan vier tot vijf jaar. De laatste jaren zouden verzekeraars zich wat hebben aangetrokken van scherpere regelgeving én kritiek van consumenten. Niettemin zijn er regelrechte drama's. "Waar bij woekerpolissen 40% van de inleg niet daadwerkelijk wordt belegd, loopt dat bij pensioenpolissen op tot wel 50%. Dat zijn schrikbarend hoge kosten." Vooral werknemers die enkele jaren pensioen opbouwen, van baan wisselen en hun pensioen willen meenemen, komen zo van een wel heel koude kermis thuis.

Hoewel gedupeerden voor een diepgravend wachten op de AFM, wijzen de ervaringen van Kendall Mason op een gemiddelde kostenlast van grofweg 20%, vergelijkbaar met woekerpolissen. Zo'n 12% van de premie gaat op aan kosten van de adviseur: veel mkb-bedrijven sluiten hun collectieve pensioenregeling via een tussenpersoon. Donokarijo: "De kosten van de verzekeraar, de beheerkosten, liggen op 4 tot 6%." Voor het nabestaandenpensioen wordt nog eens 11% ingehouden. "Dat blijkt overigens doorgaans 30% te duur, we weten dit vrijwel altijd te verlagen."

Een bijkomend probleem bij de genoemde pensioencontracten is het ontbreken van een onafhankelijke klachteninstantie waar ontevreden consumenten aan de bel kunnen trekken. Het ontbreken van een klachtenloket voor deze groep wordt bevestigd door ombudsman Financiële Dienstverlening Jan Wolter Wabeke. "Dat is inderdaad een raar gat in de regelgeving. Ik mag mij niet met pensioenen bemoeien en de pensioen-ombudsman gaat weer niet over contracten die door verzekeraars worden uitgevoerd."

Wabeke is desondanks van mening dat zijn recente aanbeveling ter compensatie van de extreem dure woekerpolissen eveneens toegepast kan worden op pensioencontracten met beleggingscomponenten.

Ondertussen is het oorverdovend stil op het front van de woekerpensioenen, en zijn veel gedupeerden zich niet van hun precaire situatie bewust, laat staan wat ze eraan moeten doen.

Meer dan 700.000 Nederlanders hebben een zogenaamd woekerpensioen. Wat betekent de kredietcrisis voor hun vooruitzichten? Kunnen zij nog genieten van een onbezorgd pensioen? En hoeveel aandacht is er vanuit de vakbonden en verzekeraars voor deze mensen?

RADAR duikt maandag 23 februari in de grootste blinde vlek van de samenleving en toont met concrete voorbeelden de verwoestende uitwerking van de kredietcrisis op de pensioenen van honderdduizenden Nederlanders.

Uitzending maandag 23 februari

Nederland 1 - 20.30 uur