Nieuws/Binnenland
1284655835
Binnenland

Gemeenten willen oplossing voor niet-Oekraïners in opvang

Vluchtelingen komen met de trein vanuit Oekraïne aan op Amsterdam Centraal Station en worden opgevangen door het Rode Kruis.

Vluchtelingen komen met de trein vanuit Oekraïne aan op Amsterdam Centraal Station en worden opgevangen door het Rode Kruis.

Amsterdam - Gemeenten zitten in hun maag met bijna vijfduizend niet-Oekraïners die in de opvang verblijven voor Oekraïense vluchtelingen. Deze groep ’derdelanders’ had lange tijd ook recht op verblijf, scholing en leefgeld in Nederland als ze konden aantonen dat ze voor het uitbreken van de oorlog in Oekraïne verbleven. Het ging bijvoorbeeld om studenten of arbeidsmigranten die tijdens de Russische inval in Oekraïne studeerden of werkten.

Vluchtelingen komen met de trein vanuit Oekraïne aan op Amsterdam Centraal Station en worden opgevangen door het Rode Kruis.

Vluchtelingen komen met de trein vanuit Oekraïne aan op Amsterdam Centraal Station en worden opgevangen door het Rode Kruis.

De regeling leek echter te worden misbruikt. Bij het registratiecentrum voor Oekraïners bij het Centraal Station in Amsterdam kwamen op zeker moment meer derdelanders met een Oekraïens visum dan Oekraïense vluchtelingen. Zo meldden zich in Amsterdam Nigerianen met een Oekraïens studentenvisum terwijl ze geen enkele stad in Oekraïne konden noemen waar ze dan zouden hebben gestudeerd. In de zomer kreeg het kabinet het misbruik in de gaten. Vanaf 19 juli mochten derdelanders niet meer ’meeliften’ met Oekraïense vluchtelingen. Voor de derdelanders die al in Nederland waren, een groep van 4900 mensen, gold de aanscherping niet.

Vanaf 4 maart komt de aanscherping er voor hen alsnog. Vanaf die datum hebben alleen vluchtelingen met een Oekraïens paspoort recht op opvang en leefgeld bij de gemeenten. Wat er met de groep van 4900 derdelanders moet gebeuren, is onduidelijk. De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) dringt al tijden bij het kabinet aan op een oplossing, maar die blijft steeds uit. De VNG heeft nu een brandbrief gestuurd aan het kabinet om aan te dringen op een oplossing.

„Tot nu toe ligt er geen concreet plan en is er geen concrete besluitvorming, wat leidt tot veel onduidelijkheid bij gemeenten en de derdelanders”, meldt de VNG in de brief. „Het betekent dat gemeenten geen voorbereidingen kunnen treffen en dat opties iedere dag steeds minder goed uitvoerbaar worden.” De groep zou eigenlijk asiel moeten aanvragen, een plicht die Oekraïners voor de tijdelijke beschermingsrichtlijn van de EU niet hebben. „Het is ondoenlijk om 4900 mensen tegelijkertijd naar Ter Apel te sturen”, zegt VNG-woordvoerder Ruud Koerts.

De mensen blijven opvangen, is voor gemeenten evenmin uitvoerbaar, vindt de VNG. Ze vallen vanaf 4 maart buiten de opvangregeling voor Oekraïense vluchtelingen en mogen dan bijvoorbeeld niet meer werken. „Daarnaast zijn deze plekken hard nodig om te voldoen aan verhoogde opvangcapaciteit van 90.000 bedden”, stelt de VNG in de brief aan het kabinet.

Vluchtelingenwerk zegt zich ’grote zorgen’ te maken over de groep derdelanders. „We hebben hen voorgelicht over wat hun de komende tijd te wachten staat”, zegt woordvoerder Martijn van der Linden. „Maar op de belangrijkste vraag hebben we ze geen antwoord kunnen geven. Namelijk: waar worden ze na 4 maart opgevangen?” De groep heeft in principe drie keuzes: terugkeer naar het land van herkomst, een asielverzoek doen of een reguliere verblijfsvergunning aanvragen voor werk, studie of gezinshereniging. „We vrezen dat er straks bussen naar Ter Apel worden gestuurd en mensen zonder pardon op straat worden gezet als het Rijk niet thuis geeft.”

Sommige gemeenten hebben overigens van meet af aan geweigerd derdelanders gebruik te laten maken van de opvang voor Oekraïners.

Het kabinet laat in een reactie weten dat de derdelanders zijn aangeschreven met de mededeling dat ze vanaf 4 maart niet langer de bescherming hebben die voor Oekraïners geldt. Aan een oplossing ’wordt gewerkt’, meldt een woordvoerder.