1289451
Nieuws

Protectionisme bedreigt Nederlandse economie

De groei van de Nederlandse economie wordt bedreigd door het inperken van vrijhandel en een felle internationale belastingoorlog. Die 'oorlog' zal er toe leiden dat landen hun winstbelastingtarief gaan verlagen tot rond de 10% ( nu veelal 20-30%). Onze economie kan alleen overeind blijven als we meedoen met belastingverlagingen en vele miljarden extra gaan investeren in onderwijs, onderzoek en ontwikkeling en de smart industry.

Spectaculaire verandering

Door de verdere opmars van digitalisering en innovatieve technologie, zoals het internet of things (www.internetot.nl), kunstmatige intelligentie en automatisering, zal de wereldeconomie de komende jaren spectaculair veranderen. Maar niet alleen daardoor. In veel landen zijn de voorstanders van het inperken van vrijhandel aan de winnende hand en dat heeft ingrijpende gevolgen voor de wereldeconomie. Internationale denktanks gaan uit van een lagere groei die vooral handelslanden, zoals Nederland, zal raken. Omdat de aflopen decennia hebben laten zien dat vrijhandel wereldwijd extra banen en welvaart oplevert, is de heersende economische en politieke opvatting dat vrijhandelsverdragen bevorderd moeten worden.

Inmiddels zien we een kentering. Tegenstanders van vrijhandel en open grenzen voor immigranten wijzen op de schaduwkanten , zoals het verlies aan banen in landen die de concurrentieslag verliezen, de toename van inkomensongelijkheid, het verergeren van het veiligheidsprobleem en vergroting van de klimaatproblematiek. Vooral hoger opgeleiden profiteren van vrijhandel en goedkope immigranten, terwijl lager opgeleiden hun baan verliezen. De gevestigde politiek in de VS, maar ook in Europa heeft daar te weinig oog voor gehad.

Donald Trump heeft zijn overwinning mede te danken aan zijn belofte aan de kiezers dat hij vrijhandel en immigratie zal inperken en het Amerikaanse bedrijfsleven gaat beschermen tegen buitenlandse concurrenten. In het VK wonnen de Brexiteers met een soortgelijk programma en de kans is groot dat deze trend ook in andere landen voet aan de grond krijgt. De grote winnaar van deze ontwikkeling is China dat onmiddellijk na de uitslag van de Amerikaanse presidentsverkiezingen een wereldwijd offensief is gestart om met zoveel mogelijk landen vrijhandelsakkoorden af te sluiten. Daardoor zal de politieke en economische machtspositie van China sterk toenemen. De Europese Unie (EU) en het Europese bedrijfsleven zijn op de nieuwe wereldeconomie die straks gedomineerd wordt door China en innovatieve technologie onvoldoende voorbereid.

Belastingoorlog

De gevolgen worden nu al zichtbaar. Landen die geconfronteerd worden met een lagere economische groei proberen met belastingverlagingen voor ondernemingen en burgers de groei in eigen land aan te jagen. Dat leidt wereldwijd tot een “belastingoorlog” en een race to the bottom bij winstbelastingen die waarschijnlijk rond een tarief van 10% de bodem zal bereiken. Ook bij de inkomstenbelastingen zien we een soortgelijke ontwikkeling. Toptarieven worden verlaagd om te voorkomen dat rijke burgers vertrekken. Voorstellen van linkse politieke partijen in de EU voor het invoeren dagobertducktaksen en Piketty-belastingen verdwijnen overal de prullenbak. Trump heeft al aangekondigd dat hij het tarief van de Amerikaanse winstbelasting tot 15% zal verlagen (nu 35%).

Daardoor zullen Amerikaanse ondernemingen niet meer verhuizen naar landen met een lage winstbelasting en gaan meer buitenlandse bedrijven zich in de VS vestigen. De Britse premier Theresa May heeft de afgelopen week al gereageerd met een snelle tegenzet en een nog lager winstbelastingtarief aangekondigd richting de 10%. De belastingvoorstellen van Trump en May betekenen voor veel EU-landen, waaronder Nederland, die veel hogere winstbelastingtarieven hanteren (veelal tussen 20-30%) een economische mokerslag. Internationale bedrijven zullen in hun land minder gaan investeren of zelfs vertrekken. En de aanwas van nieuwe bedrijven, waaronder start-ups, en bedrijven uit andere lande neemt af. Door deze ontwikkeling en minder vrijhandel dreigen in de EU honderdduizenden banen verloren te gaan.

Brussel slaapt

In Brussel is de geweldige impact nog niet doorgedrongen. Zo zit EU-commissaris Margrethe Vestager nog na te genieten van de 13 miljard boete die ze aan Apple heeft opgelegd. Volgens het internationale bedrijfsleven jaagt ze met haar omstreden optreden ondernemers de EU uit. Met deze boete heeft ze vooral gescoord bij de Brexiteers in het VK die deze week niet alleen de belastingverlaging van premier May toejuichten, maar ook vierden dat Google en Apple aanzienlijke bedragen in het VK gaan investeren, waardoor deze internetgiganten als Brexit een feit is, daar geen last meer hebben van Vestager. Brussel kreeg deze week ook nog een forse tik van EU-landen die elke bemoeienis van de EU met hun belastingstelsels keihard afwezen. Het viel op dat Rutte 2 in zijn nadagen een van de eerste EU-landen was die de voorstellen van EU-commissaris Pierre Moscovici om Brussel zeggenschap te geven over de winstbelastingen van de lidstaten naar de prullenbak verwees.

Kan de EU overleven?

Ja, maar alleen als tegemoet wordt gekomen aan de wensen van de meeste lidstaten; meer eigen soevereiniteit, veel minder Brussel, zoals meer eigen zeggenschap over immigratie en het vrije verkeer van werknemers. We schreven al eerder dat EU-landen de mogelijkheid moeten krijgen om maatregelen te treffen waarmee de vrije immigratie kan worden ingeperkt en werknemers uit andere EU-landen niet automatisch zonder voorwaarden worden toegelaten.

Deze vrijheid verstoort in lidstaten de arbeidsmarkt , zet sociale stelsels onder druk en maakt een optimaal veiligheidsbeleid onmogelijk. In het verleden zijn al verschillende opties aangedragen, zoals het recht op sociale zekerheid pas geven na een bepaalde periode van werken. Daarnaast is ook geopperd om landen de mogelijkheid te geven een jaarlijkse lijst te publiceren van beroepen/functies waarvoor geen werkvergunning wordt afgegeven, maar ook een lijst met beroepen/functies waar landen wel behoeften hebben en waarvoor een werkvergunning niet geldt. Ook andere opties zijn denkbaar, maar vast staat wel dat landen op dit terrein meer vrijheid moeten krijgen anders zal de EU niet overleven.

De bemoeienis van Brussel met de belastingstelsels van de lidstaten moet stoppen. De afgelopen jaren hebben laten zien dat EU-voorstellen voor het inperken van belastingconcurrentie om zo een race to the bottom te voorkomen hebben gefaald en ruzies met lidstaten hebben opgeleverd. De VS en het VK maken bovendien duidelijk dat het een naïeve gedachte is dat deze race door de EU gestopt kan worden. EU-landen zullen zelf op dit vlak hun eigen beleid moeten bepalen.

Daarbij staat in ieder geval wel vast dat voor de meeste landen, waaronder Nederland, het verlagen van belastingtarieven noodzakelijk is en dat verhogingen tot rampzalige effecten leiden, zoals minder groei, minder banen en minder welvaart. Nederland moet naar een Vpb-tarief van rond de 15% en moet vele miljarden extra investeren in onderwijs, onderzoek en ontwikkeling en de smart industry stimuleren.