1293120
Binnenland

’Zwarte Piet was Zwarte Klaas’

Amsterdam - Is Zwarte Piet van oorsprong een Afrikaanse slaaf? Nee, stelt het Sint- en Pietgilde. Er zijn nieuwe historische aanwijzingen gevonden die erop wijzen dat het donkere uiterlijk van Piet oorspronkelijk geen raskenmerk was. Zwarte Piet is van oorsprong een ‘zwarte klaas’, een soort boosaardige tegenhanger van de goede Sint. „Mensen die klagen over racisme hebben vaak gelijk”, zegt Sinterklaasdeskundige en historicus Han van der Horst. „Maar met Zwarte Piet kiezen ze de verkeerde vijand.”

De heersende opvatting is dat Zwarte Piet een schepping is van schoolmeester Jan Schenkman die in 1850 een boekje schreef: Sint Nikolaas en zijn knecht. Voor die tijd ging Sinterklaas alleen op pad, was de theorie. Schenkman heeft Zwarte Piet echter niet verzonnen, stelt het Gilde op basis van onderzoek. In de overlevering was al eerder sprake van een zwarte of gemaskerde Klaas, een sinistere, bijna duivelse tegenhanger van de goede Sint. Er is al een vermelding van een klaas met een ’zwarte bakkes’ in het tijdschrift De Joodsche Wandelaar uit 1792, ver voor het boekje van Schenkman dus. Ene Gijs de Kleermaker vertelt over het heerlijk avondje.

'Mannen, wat hadden wij op Sinterklaas-avond een pret! het was een klucht, om te zien, hoe bang mijne jongens waren, ha! ik moet er nog om lagchen, als ik er om denk; mijn wijf zelve, schoon zij van de vonk wist, zou wel in een hoek gekropen hebben, zoo had ik mij toegetakeld, met lappen en vodden van allerhande kleuren, mijn bakhuis (bakkes, gezicht dus, red.) had ik zwart gemaakt, en ik rammelde zoo verschrikkelijk met de ketting, dat het huis er van daverde; met een holle stem vraagde ik, of er ook stoute jongens waren? dat ik Sinter Klaas was, die nu reed, om naar jongens te zoeken, die niet wilden leeren, maar die, voor zoete kinderen, appelen, noten, kastanjes, en Sinterklaasgoed had. De kinderen kroopen in een hoek,…”

Zwarte Piet is dus in de oervorm geen zwarte mens, stelt het Gilde. ,,Het vast blijven houden aan de bewering dat Zwarte Piet wel een zwarte mens zou moeten verbeelden en niet anders gezien kan worden, getuigt van oppervlakkigheid.’'

Meer in De Telegraaf van zaterdag: 'Onze cultuur onder vuur'