1312898
Nieuws

'Die premieteruggaven zijn eindig'

Zorgkosten stijgen weer

Amsterdam - De economie groeit dit jaar weer, maar de prijzige gezondheidszorg nog harder. De tijdelijke handrem op de zorgkostengroei verdwijnt. Nieuwe maatregelen zijn dus nodig, menen ING en Zilveren Kruis.

De zorg groeit volgens ramingen van ING in 2017 met 2,5%, zodat het zorggebruik voor het eerst in vier jaar weer harder toeneemt dan dat de economie groeit. De economie groeit naar verwachting met 1,6%. Volgens de ING-economen ligt er direct een uitdaging voor de verkiezingen.

Jarenlang stegen zorgkosten harder dan de economische groei, zodat we nu ruim 14% van het bbp uitgeven aan zorg, tegen 12% tien jaar geleden. In de afgelopen vier jaar groeide de sector minder dan de economie. Dat terwijl een groter basispakket, nieuwe medicijnen en technologieën en vergrijzing zorgkosten wel opwaartse druk op de kosten zetten. Het kabinet, zorginstellingen en zorgverzekeraars probeerden in de afgelopen jaren de kostenstijgingen opeens hard af te remmen door akkoorden te sluiten over maximale groei van de productie. Zo mochten ziekenhuizen in 2016 maar 1% groeien in volumes.

Hoewel ziekenhuizen ook in 2017 volgens ING ’slechts’ 1% groei tonen, worden huisartsen duurder (onder meer door enkele ziekenhuisbehandelingen over te nemen) en stijgen kosten voor langdurige zorg voor ouderen en gehandicapten. Daardoor stijgt de zorgproductie met 2,5%, stelt ING.

Dat heeft gevolgen voor uitgaven. In totaal kost de gezondheidszorg ons al ruim €95 miljard per jaar en dat bedrag stijgt dus verder. Deels komt de huidige groei van de zorg juist ook door economische groei, aldus ING. Mensen worden minder zuinig op hun eigen risico en gebruiken dus meer zorg. Ook vanuit Den Haag wordt meer geld uitgetrokken. Donderdag bleek dat staatssecretaris Van Rijn (Volksgezondheid) €100 miljoen extra wil vrijmaken voor ouderenzorg.

Eind 2017 komt een einde aan akkoorden over maximale groei. „Zonder ingrepen zullen in 2018 zorgkosten ook harder groeien dan de economie”, denkt Norbert Hoogers, directievoorzitter van Zilveren Kruis. Hij pleitte eind december in deze krant voor directe koppeling van zorguitgaven en economische groei om onbetaalbaarheid te voorkomen. „Dat zorgkosten harder groeien hoeft niet erg te zijn. Dat is een keuze, maar dat gaat ten koste van defensie of onderwijs.”

Hoogers pleit voor nieuwe akkoorden. Dat doet ook ING-econoom Edse Dantuma. „Het CPB voorspelt zonder ingrepen een kostengroei van 3,5% in 2018. Als je in de buurt wil blijven van de economische groei zijn nieuwe plafonds nodig en ook logisch in dit stelsel.”

Volgens Dantuma zijn er naast het plafond een paar dingen die moeten gebeuren om kostenstijging enigszins te beperken. Zo moeten ziekenhuizen zich meer specialiseren en is het goed meer zorg te verplaatsen naar huisartsen of kleine klinieken. „Die werken goedkoper.” Zilveren Kruis-baas Hoogers vindt efficiency niet genoeg. „We moeten ook keuzes maken. Een mooi voorbeeld vind ik een lijst die specialisten zelf hebben opgesteld van 1300 behandelingen die we niet meer moeten doen omdat ze niet effectief zijn.”

Hogere zorgkosten gaan we de komende jaren allemaal voelen, meent Dantuma. Hij doelt op leger rakende reserves van zorgverzekeraars, die de afgelopen jaren miljarden konden aanspreken om ondanks stijgende kosten premiestijgingen beperkt te houden. „Die premieteruggaven zijn eindig”, bevestigt Hoogers.

ING ziet in de zorg een belangrijk thema voor de verkiezingen, vanwege hogere zorgpremies en de discussie over vervanging van het huidige stelsel voor een ’Nationaal Zorgfonds’ onder overheidsvleugels. „Dat fonds zal geen positief effect hebben op de kostenbeheersing. Concurrentie tussen zorgverzekeraars werkt. Zij hebben prikkels om kosten te beheersen, die raken we bij dat Zorgfonds kwijt.” Hoewel er politiek draagvlak is voor afschaffing, hecht Dantuma ook aan het eigen risico. „Dat kun je best verlagen, maar het enig remmende effect ervan is niet slecht. Anders moeten alle premies flink omhoog.”