Nieuws/Binnenland
1336700950
Binnenland

Apenpokkenvirus

Apenpokken geen reden tot paniek: ’Wel weer extra inspanning gevraagd van zorg’

Het apenpokkenvirus is een virale ziekte van Afrikaanse oorsprong, gerelateerd aan pokken.

Het apenpokkenvirus is een virale ziekte van Afrikaanse oorsprong, gerelateerd aan pokken.

Het aantal gevallen van apenpokken in Nederland is opgelopen. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) zegt dat er inmiddels „enkele patiënten” zijn gevonden. Het is niet bekend om hoeveel gevallen het gaat. Zo’n bericht doet denken aan ruim twee jaar geleden, toen corona ons land binnendrong. Belanden we hiermee weer in een pandemie waarvoor strenge maatregelen nodig zijn om het te beteugelen? Experts verwachten dat het wel mee gaat vallen. „Dit is makkelijker te stoppen dan corona.”

Het apenpokkenvirus is een virale ziekte van Afrikaanse oorsprong, gerelateerd aan pokken.

Het apenpokkenvirus is een virale ziekte van Afrikaanse oorsprong, gerelateerd aan pokken.

Het RIVM maakte vrijdagavond melding van het eerste apenpokkengeval. Het virus was in de afgelopen weken al vastgesteld in België, Duitsland, Frankrijk, Groot-Brittannië, Spanje, Portugal, Italië, Zweden, de Verenigde Staten, Canada en Australië. Oorspronkelijk komt het vooral in West- en Midden-Afrika voor. Onder de patiënten zijn opvallend veel mannen die seks hebben gehad met andere mannen.

Viroloog Bert Niesters maakt zich geen grote zorgen over de opmars van het virus. „Het gaat om een mildere variant en met de goede Nederlandse gezondheidszorg is het niet te verwachten dat er hier mensen aan overlijden. Dus er is in dat opzicht geen reden tot paniek.”

Minder makkelijk over te dragen

Het virus is bovendien minder makkelijk over te dragen dan corona, stelt hij. „Dat is pas goed mogelijk als de blaasjes op de huid kapotgaan. Daarvoor moet je dus wel echt intensief knuffelen. Bovendien is het een zogeheten dna-virus, dat muteert niet zomaar. Dus de kans dat dit virus veel besmettelijker of ziekmakender blijkt te worden, is ook niet groot. Maatregelen zijn wat dat betreft echt niet nodig.” Het ministerie van VWS benadrukt ook geen ’algemene collectieve maatregelen’ te verwachten om de verspreiding van het virus tegen te gaan, zoals dat bij corona lange tijd wel het geval was.

Ook volgens hoogleraar Chantal Bleeker-Rovers van het Radboudumc is er ’geen reden tot paniek’, zo meldt ze op Twitter. Wel verwacht ze dat de ziekte ’weer veel inspanning gaat vragen’ van het RIVM, de GGD’en ’en de hele zorgketen’. De hoogleraar, die is gespecialiseerd in uitbraken van infectieziekten, schat de kans om deze uitbraak te stoppen groter in dan bij corona.

Symptomen zeer goed zichtbaar

Ze voert aan dat het virus dat apenpokken veroorzaakt vooral door intensief contact overgedragen kan worden en pas nadat mensen symptomen hebben ontwikkeld. De bultjes die de ziekte aan de huid veroorzaakt zijn ’zeer zichtbaar en herkenbaar’.

Het virus kan daarnaast wel binnendringen via je slijmvliezen (bijvoorbeeld mond, neus, ogen) en wondjes. Bovendien kan het zich verspreiden via druppels uit blaasjes of uit de mond- keelholte, maar niet via zwevende druppeltjes in de lucht.

Haar collega Ab Osterhaus stelt wel dat kwetsbare mensen nog een risico lopen op complicaties. Volgens Bleeker-Rovers gaat het daarbij vooral om kinderen, zwangeren en mensen met een verstoord afweersysteem. Ze wijst erop dat de kans op overlijden in Afrika tussen de 1 en 4 procent ligt, maar dat dit bij optimale zorg naar verwachting lager zal zijn. „De meeste mensen herstellen na 2-4 weken vanzelf. Zij blijven besmettelijk totdat de korstjes zijn ingedroogd.”

De eerste symptomen ontstaan na 5 tot 21 dagen. Voordat de blaasjes en bultjes op de huid verschijnen, krijgen mensen last van klachten als koorts, hoofdpijn, rugpijn en gezwollen lymfeklieren. Het ministerie vraagt mensen met symptomen thuis in isolatie te gaan tot een test heeft uitgewezen of zij besmet zijn. Als dat zo is, moeten zij in afzondering blijven totdat zij niet meer besmettelijk zijn voor anderen. Dat is op het moment dat de huid volledig genezen is. Bleeker-Rovers adviseert mensen die contact hebben gehad met een vermoedelijke patiënt die de ziekte heeft, of die ergens zijn geweest waar besmettingen zijn ontstaan, zoals het Darklandsfestival in België, om bij deze symptomen al contact met een arts op te nemen.

Het ministerie heeft inmiddels ook een meldplicht ingesteld voor artsen en GGD-medewerkers bij wie zich een patiënt met apenpokken aandient. Dat vindt Niesters verstandig. Want de viroloog stelt dat het evengoed niet prettig is als je het virus hebt. „Doordat je open wondjes kunt krijgen, loop je het risico om er een bacteriële infectie overheen te krijgen. En je kunt er ook littekens aan overhouden.”

Niesters wijst er wel weer op dat mensen die het pokkenvaccin hebben gekregen al grotendeels beschermd zullen zijn tegen dit virus. En dat geldt voor Nederlanders geboren voor 1974.

Mensen die door contact met een patiënt veel risico lopen, krijgen in Nederland evengoed een pokkenvaccin aangeboden, liet minister Ernst Kuipers (Volksgezondheid) dit weekend al weten. Als de prik binnen vier dagen wordt toegediend, is de kans het grootst dat iemand niet ziek wordt.

Volgens Niesters zou vaccinatie bij het huidige getal echter niet nodig zijn.. „Pas als zou blijken dat het virus veel verder verspreid is, kan ringvaccinatie slim zijn. Dan vaccineer je de persoon die het heeft opgelopen en de nauwe contacten, wat symptomen kan voorkomen en de kans op ernstigere ziekte zou kunnen verlagen.”

ApenpokkenvirusLees meer over dit thema en vind alle verhalen in een overzichtMeer lezen hierover