13421
Binnenland

Aangekondigde belastingverhoging zal werktoerist niet tegenhouden

Backpackers zoeken ’ware’ zelf

— Elk jaar vertrekken duizenden Nederlanders naar Australië om daar te werken tijdens een zoektocht naar hun ’ware zelf’. Die reizigers moeten volgens een wetsvoorstel veel meer belasting gaan betalen. Maar de kans dat ze daarom thuisblijven is klein. Net als de kans dat ze zichzelf vinden tijdens hun reis.

Wie Australië zegt, ziet de berg Uluru voor zich, ook bekend als Ayers Rock. De rotsformatie van zandsteen staat op de Unescolijst.

Wie Australië zegt, ziet de berg Uluru voor zich, ook bekend als Ayers Rock. De rotsformatie van zandsteen staat op de Unescolijst.

Wie Australië zegt, ziet de berg Uluru voor zich, ook bekend als Ayers Rock. De rotsformatie van zandsteen staat op de Unescolijst.

Wie Australië zegt, ziet de berg Uluru voor zich, ook bekend als Ayers Rock. De rotsformatie van zandsteen staat op de Unescolijst.

Eva Gabeler

Elk jaar vertrekken duizenden Nederlanders naar Australië om daar te werken tijdens een zoektocht naar hun ’ware zelf’. Die reizigers moeten volgens een wetsvoorstel veel meer belasting gaan betalen. Maar de kans dat ze daarom thuisblijven is klein. Net als de kans dat ze zichzelf vinden tijdens hun reis.

Isabel van der Maesen (27) is een verschijning. Als freelance producent reisde ze voor Expeditie Robinson naar oorden als de Filipijnen. Eenmaal terug maakte ze alle Amsterdamse kroegen onveilig. Dan heeft ze ook nog een universitair papiertje en lieve vrienden. Toch was ze niet blij met dat leven. Precies een jaar geleden vertrok ze naar Australië om uit te vinden wat haar wél gelukkig maakt. „Ik was zestig tot honderd procent gelukkig in Nederland. De drang om weg te gaan zat diep, ook al voelde het verwend.”

Ze is één van de bijna drieduizend Nederlanders die in 2015 een speciaal visum veroverden om tijdelijk te werken in Australië. Een plek met aantrekkingskracht op mensen tussen de achttien en dertig jaar die het liefst zo ver mogelijk van huis gaan, maar wel zoeken naar westerse waarden en een goede economie: er is werk genoeg in de horeca, landbouw en bouw. Inkomstenbelasting betalen hoeft pas vanaf 12.770 euro.

Maar dat gaat veranderen. Er ligt een wetsvoorstel klaar, dat inhoudt dat werkende vakantiegangers 15 procent inkomstenbelasting moeten afdragen - ongeacht hun inkomen. Ergens heeft Isabel de laatste dagen wel iets opgevangen over de aanscherping van die belastingregels. Maar details kent ze niet, zij en administratie gaan naar eigen zeggen niet goed samen. Ze maakt zich er ook niet druk om. Ze werkt niet in een wijngaard vanwege het gunstige financiële klimaat. Ze werkt om te kunnen leven.

Waar ze wel naar op zoek is? Of wat ze hoopt te bereiken? Dat weet ze zelf niet precies. Ze is even stil, het liefst zou ze misschien wel weer teruggaan naar Nederland. Maar één ding is zeker: een leven thuis opbouwen kan ze niet. Nog niet in elk geval. „Het voelt niet goed, ik moet nog door reizen en zoeken. Ik kan gewoon niet terug.”

Wetenschappelijk gezien is Isabel een schoolvoorbeeld van de ’lifestyle reiziger’. De Britse toerisme-expert Scott Cohen introduceerde die term jaren geleden en doelde daarmee op de groep mensen die overduidelijk geen toerist is, maar te vrijblijvend aanwezig in een land om een inwoner te noemen. Ze zijn zwervende: enerzijds op de vlucht, anderzijds zoekende.

Isabel woont sinds kort in Margaret River, een dorp aan de westkust waar het zand wit is en de temperatuur nu rond de twintig graden ligt. Daar leeft ze zonder al te veel moeite onverzekerd en rijdt ze rond zonder geldig rijbewijs. De losse eindjes in Nederland dringen zich slechts af en toe op. Vorige week kreeg ze een herinnering over haar schulden bij overheidsinstantie DUO. En hoe zit het met haar ABN-rekening? Ze weet het niet en ze denkt er ook liever niet over na.

Reizigers noemen ’vrijheid’, ’afleiding’ en ’leren door uitdagingen aan te gaan’ drie belangrijke thema’s in die zoektocht. Scott Cohen, onderzoeker aan de universiteit van Surrey, ontdekte dat tijdens uitgebreide interviews met mensen die al jaren over de wereld reisden. De meesten een jaar of drie, sommigen al zeventien jaar.

Veel toeristen voelen zich tijdens hun vakantie erg goed. Bij terugkomst in het thuisland verdwijnt dat gevoel snel, onderschrijft de Nederlandse toerisme-onderzoeker Jeroen Nawijn van NHTV Breda. Op vakantie kunnen mensen nu eenmaal vaker dingen doen die ze leuk vinden dan thuis.

Isabel zit precies een jaar in Australië. Ze zag de oostkust, werkte op boerderijen en vond uiteindelijk een plekje aan de westkust. Nu voelt ze zich continu 90 procent gelukkig. Ze hoopt nog lang op deze manier door te leven. „Na drie maanden in de wijngaard, werk ik nu ook in de wijnkelder. Zo kan ik me ontwikkelen op marketing en sales gebied.”

Het probleem bij de zoektocht naar je ware zelf is dat reizigers daar slechts in bepaalde mate in slagen, beschrijft Scott Cohen. Ook aan de andere kant van de wereld blijkt het moeilijk om de tijd en ruimte te vinden om te leren over jezelf en jezelf uit te dagen.

Antwoorden zijn echter niet beloofd voor wie zichzelf wél zo ver krijgt om ’te zoeken’. Het is een paradox: reizigers proberen ’een zelf’ te vinden, die in de optiek van veel sociologen niet bestaat. Wie je bent, is voor een deel afhankelijk van de omgeving: het weer, de mensen, de werkzaamheden. Het brengt dus ook een ongelofelijke druk mee om van jezelf te verwachten dat je thuis dezelfde persoon bent als op reis. In Nederland is bijvoorbeeld meer haast en sociale controle dan in Australië.

Het kwam in Cohens onderzoek weinig voor dat reizigers uiteindelijk een stevig gevoel van eigenwaarde bereikten tijdens hun reis. Ze beseffen vaak te weinig welke mogelijkheden ze thuis hebben, volgens de onderzoeker. En hoe groter de contrasten zijn tussen de reiziger en de huismus, hoe moeilijker het wordt om jezelf te vinden. Buitenlandse etiquette past soms lastig in Nederlandse pasvormen.

Het is nog niet makkelijk om uit te leggen wat je allemaal meemaakt tijdens zo’n reis, vertelt de Groningse Michel ter Borg. Terugzijn viel hem zwaar de eerste paar maanden. Het leek alsof de tijd in zijn afwezigheid stil had gestaan in Nederland. Bovendien had hij niets meer in Nederland: hij moest bij zijn ouders wonen en werk zoeken. Hoewel hij wat volwassener was geworden, en meer openstond voor vastigheid, wist hij na zijn reizen niet wat hij wilde met zijn leven.

In Australië had hij alles wel meegemaakt. Hij bediende supersterren als Angelina Jolie en popidool Will.i.am door zijn cateringwerk. Aan het eind van de rit zwom hij in het geld: hij verdiende 25 dollar per uur en had eigenlijk geen tijd om het uit te geven. Ook zag hij de donkere kanten van Australië, toen hij op boerderijen werkte en nooit betaald kreeg voor zijn werkzaamheden. „Ik werd uitgebuit.”

Uiteindelijk bleef hij op zijn gevoel afgaan. Dat gevoel was immers ook de leidraad geweest bij vertrek. Na twee jaar Australië wilde hij terug. Eenmaal in Nederland kwam het na een stroeve start met werkzaamheden bij een callcenter uiteindelijk op zijn pootjes terecht: hij kwam het meisje tegen dat hij vlak voor zijn reis naar Australië al eens had gezien. Nu durfde hij wél te settelen.

Het lukte hem zelfs om zijn liefde voor reizen om te zetten in werkzaamheden als medewerker van Kilroy. Tot nu toe merkt hij niet dat de Australische plannen om de inkomstenbelasting te verhogen reizigers tegenhouden om het land te bezoeken.

Reistrendwatcher Tessa aan den Stegge is het met hem eens. Reizen is de nieuwe norm voor millennials.

„Minder dan vroeger zijn mensen bezig met wat ze gaan verdienen en hoe lang het duurt voor ze manager zijn. Liever doen ze het wat rustiger aan en proberen ze zichzelf te ontwikkelen.”

Desondanks zou Isabel best willen weten hoe het leven er uitziet over één, twee, of drie jaar. Dat is immers haar oorspronkelijke doel. Ondertussen doet ze alsof de wijngaard waar ze nu werkt van haar is. „Ik zie mezelf wel zoiets openen in Nederland. Maar dan wel in een rustig gedeelte.”