1349685
Nieuws

Column: doemscenario's

De EU telt weer mee!

Vermeend en Van der Ploeg

Vermeend en Van der Ploeg

De afgelopen jaren zijn er in ons land, maar ook in andere EU-landen talloze beschouwingen verschenen over het einde van de EU en de val van de euro. Als sinds de invoering van deze munt is er onder economen sprake van een verdeeld huis.

Vermeend en Van der Ploeg

Vermeend en Van der Ploeg

Zo zijn er boekenkasten volgeschreven met ‘geleerde’ voorspellingen over het einde van de Europese munt die nog steeds springlevend is, maar ook terechte waarschuwingen van economen voor een eurozone die onder druk staat door de economische verschillen tussen Noord en Zuid binnen de EU.

Daarnaast koesterden tegenstanders van de EU de verwachting dat boze Europese burgers massaal op protestpartijen zouden gaan stemmen om zo een einde te maken aan de Europese samenwerking. En in het internationale bedrijfsleven werd gesomberd over de economische slagkracht van de gezamenlijke lidstaten en de toekomst van de EU.

Solide basis

Tot op heden zijn de doemscenario’s niet uitgekomen en de kans op de ontbinding van de EU en het afschaffen van de Europese munt is kleiner dan ooit.

Dat heeft alles te maken met het feit dat de EU en de euro politieke projecten zijn met een bewogen langjarige geschiedenis en een stevige en solide basis in de lidstaten, vooral bij de gevestigde politieke partijen en het Europese bedrijfsleven. Ook de opleving van de Europese economie helpt.

Met uitzondering van het VK zijn er op dit moment in de EU-landen geen politieke meerderheden die aansturen op een vertrek van hun land uit de EU.

Pro Europa

Sterker nog, in de meeste landen zien we dat de publieke opinie is opgeschoven naar pro Europa. Daarbij spelen verschillende factoren een rol.

Veel burgers vinden dat je de EU nodig hebt om het terrorisme aan te pakken, een vuist te kunnen maken tegen oorlogsdreigingen en het oplossen van de vluchtelingenproblematiek. Maar ook voor economische samenwerking en als economisch machtsblok dat kan opboksen tegen giganten als China en de VS.

Zwakke Europese landen

Mede als gevolg van globalisering en digitalisering stellen individuele Europese landen in de wereldeconomie weinig meer voor en dat geldt zelfs voor Duitsland.

Deze positie wordt bovendien verder verzwakt door de snelle opmars van opkomende economieën. Met de voordelen die de EU biedt, zijn lidstaten economisch beter bestand tegen de drie machtsblokken China, de VS en de groeilanden.

De belangrijkste economische voordelen voor EU-landen zijn de vrije Europese interne markt en de EU zelf die het grootste en machtigste handelsblok van de wereld is.

Dankzij deze machtspositie is de EU in staat wereldwijd voordelige handels- en investeringsverdragen af te sluiten waarvan alle lidstaten de vruchten kunnen plukken.

Lidstaten die de EU verlaten, zoals het VK, merken al gauw dat het moeilijk is om het verlies van deze voordelen op te vangen. Dat is de reden dat de Britse regering alles in het werk stelt om na de Brexit toegang te houden tot de interne markt en het verdragennetwerk van de EU.

Opleving EU-economie

Voor de tegenstanders van de EU was het deze week even slikken. Volgens de gezaghebbende Ifo-index is het economische klimaat in de eurozone in geen tien jaar zo goed geweest.

Bovendien konden de Europese regeringsleiders goede sier maken met de jongste economische groeicijfers. In het eerste kwartaal van 2017 groeide de economie van de Eurozone harder dan de Britse en Amerikaanse economie en het ziet er naar uit dat deze groei nog verder aantrekt.

Voor de aanhangers van de EU was er ook ander goed nieuws. Alle lidstaten gaven eensgezind hun fiat aan de onderhandelingsstrategie met het VK over de Brexit en dan was er ook nog Marine Le Pen van het Franse Front National die de aandacht trok.

Geen haast met Frexit

Zij geldt in Europa als de aanvoerder van protestpartijen die de EU willen opblazen en maakte tijdens haar campagne voor de Franse presidentsverkiezingen bekend dat ze geen haast meer heeft met een Frexit.

Volgens de Franse pers heeft ze gemerkt dat burgers niet houden van onzekerheid en gevaarlijke avonturen waarbij hun werk en inkomen in de waagschaal worden gesteld door politieke partijen die gouden bergen beloven.

Ze klagen wel over de bureaucratie en bemoeienis van Brussel, maar daarnaast zien ze ook de voordelen van de EU en dat protestpartijen louter kritiek uiten en zelf niet met werkbare voorstellen komen. Ruim 70% van de Franse kiezers wil in de EU blijven.

Haast maken

Voor de Europese regeringsleiders is dit het ideale klimaat om haast te maken met een hervorming van de EU die het draagvlak onder de burgers verder kan versterken.

Uit Europese opiniepeilingen blijkt dat burgers immigratie als het meest zorgwekkende probleem zien en eisen dat Brussel adequate maatregelen neemt. Op de tweede plaats komt terrorisme. De EU moet de buitengrenzen beter bewaken en binnen de EU de veiligheid waarborgen.

Verlanglijstje

Daarnaast staat op het verlanglijstje van de burgers in de meeste EU-landen het aanpakken van de werkloosheid. Kiezers in de lidstaten wijzen meer politieke macht van Brussel af en vinden dat er meer ruimte moet komen voor eigen nationaal beleid.

Aan de andere kant mag Brussel meer zeggenschap krijgen op het terrein van veiligheid en economische samenwerking. Een meerderheid (behalve in het VK) wil dat hun land in de EU blijft. Maar de EU kan alleen overleven als er voldoende rekening wordt gehouden met de opvattingen van de burgers.

Minder Brussel

Voor de vernieuwde EU geldt: minder Bussel en meer ruimte voor nationaal beleid. Daarnaast kan de EU, mede in belang van de lidstaten, zijn machtspositie in de wereld versterken door zich vooral te richten op handelspolitiek, veiligheidsbeleid, de migratie- en vluchtelingenproblematiek en de eigen defensie.

Daarnaast is het nodig dat Europa internationaal voorop gaat lopen op het terrein van digitalisering, nieuwe technologie en klimaatbeleid. Brussel moet op dit vlak snel met een enthousiasmerend programma komen, dat tevens een impuls geeft aan de Europese economie en banen schept.

Een nieuw kabinet kan met deze duidelijke opvattingen aan de slag en in Brussel het voortouw nemen voor een hervorming van de EU met een breder draagvlak in de samenleving.

Lees hier mee columns van Vermeend en Van der Ploeg