Nieuws/Binnenland
1355879306
Binnenland

’Gevaar op escalatie en geweld bij tussenkomst’

Halsema: demonstranten namen bewust risico voor zichzelf en anderen

Burgemeester Femke Halsema in gesprek met een politieagente tijdens het drukke protest op de Dam.

Burgemeester Femke Halsema in gesprek met een politieagente tijdens het drukke protest op de Dam.

Amsterdam - Burgemeester Femke Halsema van Amsterdam betreurt het „ten zeerste” dat de Dam maandagmiddag onverwacht en snel volliep met demonstranten „die daarmee bewust een gezondheidsrisico namen. Voor zichzelf en anderen.” Dat schrijft ze in een brief aan de gemeenteraad waarin ze reageert op felle kritiek uit zowel de Tweede Kamer, het kabinet alsook de gemeenteraad.

Burgemeester Femke Halsema in gesprek met een politieagente tijdens het drukke protest op de Dam.

Burgemeester Femke Halsema in gesprek met een politieagente tijdens het drukke protest op de Dam.

Halsema is achteraf tot de conclusie gekomen dat de informatiepositie van de Amsterdamse driehoek, waar Halsema de voorzitter van is, niet goed was. „De driehoek beschikte niet over realistische aantallen. Dat moet in de toekomst beter. Het plein liep onverwacht en snel vol met demonstranten”, aldus de Amsterdamse burgemeester. In de brief van Halsema blijft overigens de rol van haar eigen afdeling OOV (Openbare Orde en Veiligheid) die haar adviseert bij dergelijke kwesties, volledig buiten beschouwing. Ze wijst vooral naar de aanwijzingen die ze kreeg van de politie.

Volgens Halsema waren de beelden van de drukte maandag op de Dam „pijnlijk” om te zien voor mensen die zich de afgelopen weken wél aan de coronamaatregelen hebben gehouden. „Dit geldt ook voor al die mensen die bedrijven of instellingen hebben die tijdelijk moesten sluiten. Door de drukte op de Dam zijn er mogelijk gezondheidsrisico’s ontstaan.”

„Als de driehoek informatie had gehad waaruit zou blijken dat er meer mensen naar de demonstratie op de Dam zouden komen, had de driehoek vanzelfsprekend en zoals gebruikelijk maatregelen getroffen. Denk hier bijvoorbeeld aan het verplaatsen van de demonstratie naar een andere locatie, of spreiding van de demonstratie over meerdere plekken in de stad. Op basis van de verwachtte aantallen deelnemers was de Dam een geschikte locatie.”

’Gevaar escalatie en geweld’

Halsema herhaalt dat de politie geen aanwijzingen had dat het drukker zou worden dan 250 tot 300 demonstranten, terwijl er uiteindelijk twintig keer zoveel mensen verschenen. In eerste instantie spraken agenten demonstranten nog aan op het houden van 1,5 meter afstand. „De hoofdcommissaris waarschuwde mij dat de 1,5 meter afstand houden niet meer goed mogelijk was. Maar de politie adviseerde mij de demonstratie niet te ontbinden vanwege het gevaar op escalatie en geweld. Dit advies leek mij in de omstandigheden verstandig”, aldus Halsema, die daarover contact opnam met minister Grapperhaus (Justitie).

Halsema: „Om 18.00 uur werd ik door de politie geïnformeerd dat de omvang van de demonstratie snel was toegenomen tot 5.000 en oplopend aantal deelnemers. De naleving van de 1,5 meter werd daarmee op de Dam vrijwel onmogelijk omdat er simpelweg onvoldoende ruimte overbleef.”

Voor het blok gezet

Volgens Halsema had ze daarna ’een ingewikkelde keuze’: optreden kon leiden tot escalatie, geweld, paniek en verdrukking. „Tegelijkertijd betekende niet optreden een risico voor de verspreiding van het coronavirus. De politie drong er bij de organisatie op aan om de demonstratie op de afgesproken tijd te laten eindigen (18.30 uur). De politie schatte in dat uitstroom uit eigen beweging, vlak voor het einde van de vreedzaam verlopen demonstratie, een veiliger oplossing was dan handhavend optreden. Dat advies heb ik overgenomen.”

„Op basis van de verwachtte aantallen deelnemers was de Dam een geschikte locatie. Achteraf constateren wij dat onze informatiepositie niet goed was; de driehoek beschikte niet over realistische aantallen. Dat moet in de toekomst beter”, aldus Halsema. „Het plein liep onverwacht en snel vol met demonstranten, die daarmee bewust een gezondheidsrisico namen. Voor zichzelf en voor anderen. Wij betreuren dit ten zeerste.”

Coronatest

Ze wijst erop dat deelnemers aan de demonstratie wordt opgeroepen om extra alert te zijn op klachten die overeen met symptomen van Covid-19. „Wij adviseren alle deelnemers bij gezondheidsklachten zich te laten testen door de GGD welke vanaf 1 juni voor iedereen beschikbaar is.”