Staatssecretaris Eric Wiebes (Financiën) die verantwoordelijk is voor de Belastingdienst kan nog geen bedragen noemen maar het gaat om veel geld. ,,Jaarlijks steekt de Belastingdienst nu al 500 miljoen euro per jaar in ict. En dat is eigenlijk alleen voor onderhoud, niet voor nieuwe projecten,’’ zegt Wiebes.

Er zal dus door het nieuwe kabinet meer geïnvesteerd moeten worden in de Belastingdienst. Het huidige, demissionaire kabinet zet sowieso 75 miljoen euro apart als reserve. Dat geld kan worden gebruikt als de reorganisatie en vernieuwing van de Belastingdienst problemen oplevert waardoor de inning van geld gevaar zou lopen.

Fraudeaanpak

Bij de presentatie van de begroting voor 2018 gaf de staatssecretaris een tussenstand van het ambitieuze vernieuwingsproject dat de fiscus twee jaar geleden inzette. Een project dat moet leiden tot minder werknemers bij de Belastingdienst, betere fraude-aanpak en beter en sneller contact met burgers en bedrijven.

Het totale project (officieel ‘Investeringsagenda Belastingdienst’) loopt nog vijf jaar door. Of Wiebes (VVD) in het nieuwe kabinet deze portefeuille weer gaat vervullen, is nog niet duidelijk maar de Amsterdammer maakt geen geheim van zijn passie voor de dienst en het project. ,,Je raakt toch verknocht aan zo’n klus. Ondanks alle problemen.’’

Vooruitgang

En die problemen zijn er volop. Wiebes is niet te beroerd om een paar te noemen: de veranderingen gaan niet snel genoeg (,,Maar ja, ik ben nu eenmaal ongeduldig’’), de knelpunten met ict zijn zeer groot (,,De Belastingdienst draait voor een deel op systemen die zijn geschreven in computertaal die al niet meer bestaat’’), de samenleving vraagt steeds nieuwe service (,,Toen we drie jaar geleden begonnen, was iDeal er nauwelijks; nu wil men belasting betalen via iDeal.’’).

Maar de staatssecretaris ziet ook vooruitgang. ,,In 2014 zat de Belastingdienst in een doodlopende straat. Veel handwerk, veel papier. Eigenlijk deden we niets aan vernieuwing. Dat is nu echt anders.’’ Trots laat hij de aangifte-app op zijn telefoon zien. Met een paar keer drukken, kan aangifte worden gedaan via het vooraf ingevulde formulier. ,,Dat is het meest succesvolle automatiseringsproject van de overheid,’’ vindt de VVD-bewindsman.

Doorzettingsvermogen

De begroting voor 2018 is de laatste begroting waar het kabinet-Rutte II verantwoordelijk voor is. Voor Eric Wiebes stond zijn werk vooral in het teken van de verbetering van de Belastingdienst. Dat was en is een zware klus, constateert hij: ,,Om dit te doen heb je vooral een goed humeur en doorzettingsvermogen nodig. Als je volop in de schijnwerpers wilt staan, is dit niet de juiste plek.’’

De complexiteit van de operatie zit ook in het feit dat de inning van de belastingen gewoon door moet gaan, ondanks de reorganisaties en de nieuwe aanpak van werken. En dat werk levert op: de inkomsten van de overheid zijn mede door de zeer gunstige economie, bijzonder hoog. ,,Fenomenaal,’’ omschrijft Wiebes de inning van een miljard euro per werkdag.

Extra geld

En als het goed is, gaat de vernieuwing van de Belastingdienst uiteindelijk extra geld opleveren omdat fraude en belastingontduiking beter kan worden opgespoord. Bij de start van het vernieuwingstraject werd een extra opbrengst van 750 miljoen euro geraamd door vergroting van de pakkans van fraudeurs en ontduikers.

In de tussenstand weigert Wiebes iets te zeggen over de resultaten tot nu toe. Te vroeg om getallen te geven, vindt hij maar – stelt hij gerust - ,,dat er flinke extra opbrengsten komen, lijdt geen twijfel.’’