Nieuws/Binnenland
1367864405
Binnenland

Inspectie veiligheid stuit op defensiecultuur

Militairen terughoudend met melden van incidenten

Vorig jaar botste een Fennek pantservoertuig op een truck.

Vorig jaar botste een Fennek pantservoertuig op een truck.

Den Haag - Ook na de dodelijke incidenten in Ossendrecht en Mali waarvoor defensie zware kritiek kreeg omdat veiligheidsregels met voeten waren getreden, vinden militairen het moeilijk nieuwe incidenten te melden en zo van ongelukken te leren. Hun eerste reactie is vaak nog afhoudend.

Vorig jaar botste een Fennek pantservoertuig op een truck.

Vorig jaar botste een Fennek pantservoertuig op een truck.

Dat signaleert inspecteur-generaal Veiligheid Wim Bargerbos nu de interne veiligheidsinspectie, waarvan hij de baas is, ruim een jaar actief is. De oprichting van die Inspectie Veiligheid Defensie (IVD) was de belangrijkste maatregel die defensie nam na het verschijnen van vernietigende rapporten over de oefeningen waarbij in Ossendrecht één en in Mali twee doden vielen.

Vraagtekens

De IVD heeft vijftien onderzoeken lopen en twee afgerond. Bij de instelling van de inspectie zetten militaire vakbonden vraagtekens bij de onafhankelijkheid en daarmee effectiviteit ervan omdat de dienst anders dan de onderzoeksraad geen losse organisatie is, maar onderdeel uitmaakt van het ministerie.

In haar tweede onderzoek – naar een aanrijding tussen een pantservoertuig en een truck op oefenterrein Bergen Hohne vorig jaar – komt de IVD echter met behoorlijk harde conclusies. Het ongeluk waarbij zes mensen gewond raakten, van wie twee ernstig, kon gebeuren door ernstige personeel- en materieeltekorten. De inspectie adviseert hoe het beter kan, maar wijst geen schuldige aan. Volgens Wim Bargerbos is dat bewust.

"Veilig werken moet de norm worden"

„We willen ervoor zorgen dat veilig werken bij defensie de norm wordt. Waarbij het maken en melden van een fout niet ten koste gaat van een promotie. Waar je van elkaars fouten leert. Dat kan je niet afkondigen. Dat kunnen we alleen bereiken met goede onderzoeken waarin we wegblijven van uitspraken over schuld.”

Onder de incidenten die de inspectie onderzoekt, zijn ongelukken die prominent in het nieuws kwamen. Zoals de dood in oktober 2018 van landmachtmilitair Mark Ruben in een Roosendaals zwembad. En het overlijden van een collega in juli tijdens een parachutesprong.

Hoe pijnlijk zulke ongelukken zijn; het zorgt er volgens de inspecteur-generaal Veiligheid wel voor dat het onderwerp veiligheid op de agenda blijft. Iets dat volgens hem geen vanzelfsprekendheid is. „Want incidenten trekken aandacht, maar als ze achter je liggen, zakt die aandacht ook weer weg. Een deel van onze rol is ervoor te zorgen dat die aandacht niet te ver weg zakt.”

Bliksem

Dat niet elke militair even enthousiast is over onafhankelijk onderzoek, bleek afgelopen juni toen een groep ROC-leerlingen Vrede en Vakmanschap op oefenterrein Ossendrecht werd getroffen door de bliksem. Veertien jongeren raakten gewond, van wie één zwaar. De verantwoordelijk commandant haastte zich voor er onderzoek was gedaan te zeggen dat zijn mensen goed hadden gehandeld. De inspectiebaas neemt hem dit niet kwalijk.

„Het was verklaarbaar dat de commandant voor zijn mensen ging staan; hij was geschrokken”, reageert Bargerbos. „Je moet er niet te zwaar aan tillen. Als er iets anders uit ons rapport zou komen, denkt hij er misschien anders over. Het gaat ons om de lange termijn.”