Nieuws/Binnenland
1432086931
Binnenland

Gekaapte berichten bieden schat aan informatie

Politie kon live meekijken met chattende criminelen

DEN HAAG - Rechercheurs in Nederland en Frankrijk hebben een geheime chatdienst uit de lucht gehaald, omdat die werd gebruikt door criminelen. Ongeveer 20 miljoen berichten van duizenden gebruikers van EncroChat zijn nu in handen van de politie gekomen. Dat heeft al geleid tot meer dan honderd arrestaties. De Nederlandse politie spreekt van „het grootste rechercheonderzoek in Nederland ooit” en een „goudmijn aan informatie. Die hebben we gebruikt en die gebruiken we ook in de toekomst.”

Volgens de politie zullen nog veel meer aanhoudingen volgen. „Dit levert zo veel bewijs op, daar hadden we anders jarenlang onderzoek voor moeten verrichten. Normaal hebben we een zaak en gaan we op zoek naar bewijs. Nu hebben we een berg aan bewijs binnen en zoeken we daar de misdaadzaken bij. De zaak zoekt geen bewijs, ons bewijs zoekt de zaak. In meer dan honderd opsporingsonderzoeken leveren deze onderschepte berichten bewijs op.”

EncroChat had meer dan 50.000 gebruikers, onder wie ongeveer 12.000 Nederlanders.

Liquidaties en ontvoeringen voorkomen

Volgens het Openbaar Ministerie zijn tientallen liquidaties, ontvoeringen en martelingen voorkomen. Ongeveer 10.000 kilo cocaïne, 1500 kilo crystal meth en 20 miljoen euro contant geld zijn in beslag genomen. Negentien drugslabs zijn ontmanteld dankzij de onderschepte berichten.

„Het is ontluisterend om te zien hoe gemakkelijk en gewetenloos dit soort zeer ernstige misdrijven internationaal worden besproken en voorbereid”, aldus het Openbaar Ministerie

De chats hebben ook aanwijzingen voor informatielekken bij overheidsdiensten opgeleverd.

Criminelen maken steeds vaker gebruik van crypto-telefoons om onbespied en anoniem met elkaar te communiceren over bijvoorbeeld internationale drugshandel, zegt John Lucas, hoofdofficier van justitie van het Landelijk Parket.

Het lukte rechercheurs eerder om de systemen PGP, Ennetcom en IronChat te kraken. Ook daardoor kon de politie lezen wat criminelen met elkaar bespraken. Maar volgens de politie is de kraak van EncroChat veel groter.

Het onderzoek, dat de naam 26Lemont heeft gekregen, eindigde op 13 juni. Toen kreeg EncroChat door dat rechercheurs meelazen en waarschuwde het zijn gebruikers. Die vernietigden meteen hun telefoons, maar volgens de politie was het toen al te laat voor ze.

746 mensen opgepakt in Groot-Brittanië

De Britse politie heeft na het kraken van de versleutelde chatapp meer dan 746 mensen opgepakt. Verder hebben de Britse autoriteiten 54 miljoen pond (bijna 60 miljoen euro) aan contant geld, 77 vuurwapens en ruim twee ton drugs in beslag genomen, meldt de National Crime Agency.

Geruchten

Begin juni gonsde het al van geruchten in het criminele circuit en onder advocaten. De server van de chatservice EncroChat zou zijn gehackt door de overheid. Honderdduizenden of misschien wel miljoenen berichten van criminelen zouden in het bezit zijn van de de overheid. Het Openbaar Ministerie hield na vragen van De Telegraaf hierover de kaken stijf op elkaar. Maar woensdag maakte de politie bekend dat EncroChat inderdaad is ’ontmanteld’.

De Franse politie startte in april het onderzoek naar het netwerk voor versleutelde communicatie waarvan criminelen gebruik maakten. De server van EncroChat stond in Frankrijk. Communicatie tussen criminelen via EncroChat ging over drugssmokkel, witwassen, geweld en wapenhandel.

Chattende criminelen

De Franse politie kon live meekijken met de chattende criminelen. Politieorganisatie Eurojust zegt dat er ook ernstige geweldsdelicten voorkomen konden worden door het delen van informatie uit de onderschepte gesprekken.

De berichten zijn van onschatbare waarde voor politie en justitie. De aanbieders beloven de gebruikers dat ze honderd procent veilig met elkaar kunnen chatten, zonder pottenkijkers. Criminelen gebruiken daarom nauwelijks meer versluierde taal, maar chatten openlijk over drugsaankopen, liquidaties en corrupte contacten bij opsporingsdiensten.

De smartphones die zijn omgebouwd om deze Pretty Good Privacy (PGP) berichten mee te versturen, worden ook internationaal gebruikt om foto’s mee te versturen van partijen drugs of contant geld als bewijs bij een aanstaande drugsdeal.

De opsporingsdiensten kregen jarenlang aanzienlijk minder informatie uit het misdaadcircuit omdat grofweg zeven jaar geleden het gebruik van deze technologie gemeengoed werd onder criminelen, die allang niet meer over gewone telefoonlijnen communiceerden.

Doorslaggevend bewijs

In 2016 wisten politie en OM de server van het bedrijf Ennetcom te kraken. Het leverde miljoenen berichten tussen criminelen op. De PGP-communicatie nekte vele tientallen zo niet honderden criminelen en zorgde vooral in liquidatiezaken binnen de Mocro-maffia voor doorslaggevend bewijs. Zonder de berichten waren tal van veroordelingen niet mogelijk geweest.

Na Ennetcom volgden ook PGP-Safe en IronChat. Opnieuw een klap binnen de onderwereld. En nu is dan EncroChat aan de beurt. De onderwereld wil maar niet inzien dat het communiceren via de PGP’s allerminst ’pretty good’ is.

Grote kopstukken

In de afgelopen weken zijn er enorme cocaïne- en cashvangsten gedaan in onder andere Nederland, België, Italië en vele tientallen mensen opgepakt, onder wie grote kopstukken zoals Roger ’Piet Costa’ P. die verdacht wordt van de import van duizenden kilo’s cocaïne. Justitie bracht vorige week al naar buiten dat PGP-berichten een rol speelden bij zijn arrestatie. Volgens Turkse autoriteiten zou dat ook het geval zijn geweest bij de arrestatie maandag van de voortvluchtige cokebaron Cetin G. uit Schiedam die in Turkije werd gepakt.

Verslaggever Mick van Wely was in Den Haag bij de persconferentie van politieorganisatie Eurojust aanwezig waar de resultaten van het EncroChat onderzoek bekend werden gemaakt.