Volgens de premier had hij het toen echter over excuses voor het hele koloniale verleden in Nederlands-Indië. Die zijn niet aan de orde omdat Indonesië op dat vlak ’geen behoefte heeft aan diepgravende analyses’. Bovendien is het bij gebeurtenissen van langer geleden lastiger een oordeel te vellen door de bril van het heden, vindt de premier.

1945 - 1949

Voor de periode van 1945 tot en met 1949, van het uitroepen van de Indonesische onafhankelijkheid tot de daadwerkelijke ondertekening daarvan, ligt dat volgens Rutte anders. „Een moeilijke periode die in veel families nog ingrijpend wordt beleefd. 75 jaar na het eind van de Tweede Wereldoorlog is het passend dat de koning dit zo doet in navolging van eerdere excuses.”

Immers: ook de Nederlandse ambassadeur in Indonesië en toenmalig buitenlandminister Koenders spraken zich in vergelijkbare woorden uit. „Nieuw is dat de koning het nu doet.”

De excuses zijn bedoeld voor de ontsporingen van geweld, benadrukt Rutte. De excuses gaan niet over Nederlanders die in opdracht van de toenmalige regering bezig zijn geweest de zaken zo goed mogelijk onder controle te krijgen.”

’Bijzondere emoties’

Dat de Federatie van Indische Nederlanders ’onaangenaam verrast’ was door het koninklijke excuus, zegt Rutte te begrijpen. „Ik begrijp dat die periode in heel veel families bijzondere emoties oproepen. Ook in mijn familie is dat een thema, zoals in zoveel families die een band hebben met het land dat later Indonesië werd.”

Bij zijn ontmoeting met de Indonesische president Joko Widodo zei koning Willem-Alexander: „Voor geweldsontsporingen van Nederlandse zijde in die jaren wil ik hier nu, in navolging van eerdere uitspraken van mijn regering, mijn spijt uitspreken en excuses overbrengen.”

In de Tweede Kamer klinkt overwegend bijval voor de koning, al toonden de coalitiepartijen zich er ook door overvallen. PVV en Forum voor Democratie zijn ronduit afwijzend. „Ongepast en onhandig”, noemt PVV-leider Wilders het koninklijke ’sorry’. „Deze excuses heeft de koning niet namens mij gedaan. En niet namens heel veel Nederlanders.”