Nieuws/Binnenland
1463751338
Binnenland

Duizenden Oekraïense vluchtelingen in Nederland keren terug naar huis

Den Haag - Een toenemend aantal Oekraïense vluchtelingen in Nederland keert terug. Dat blijkt uit cijfers van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Het is voor het eerst dat er een duidelijke trend te zien is van terugkeer. Toch is terugkeer bescheiden in verhouding tot de groep die blijft.

Tot 9 september waren er 8.820 Oekraïners die zich hadden uitgeschreven uit de basisregistratie van de gemeente waar zij stonden ingeschreven. Hoewel er geen zicht is op de bestemmingen, vindt het ministerie het aannemelijk dat een groot deel van deze groep al dan niet zelfstandig is teruggekeerd naar Oekraïne of is doorgereisd naar een ander land. Het cijfer is slechts een voorzichtige indicator: wie vertrekt uit Nederland, denkt er waarschijnlijk niet altijd aan zich bij de gemeente uit te schrijven. Het aantal terugkeerders ligt dus waarschijnlijk hoger.

Een andere indicator is het aantal Oekraïners dat hulp zoekt bij terugkeer omdat ze oud of minder valide zijn. Een maand geleden waren er 170 Oekraïners teruggekeerd met behulp van de Dienst Terugkeer en Vertrek. Nu ligt dat aantal al op 240.

Heimwee

De dienst krijgt verschillende redenen te horen voor terugkeer. Meest gehoord: heimwee, het missen van dierbaren en de behoefte om zelf een actieve rol te spelen in de oorlogsinspanning van Oekraïne. „Verder zien we mensen die het inmiddels veilig genoeg vinden en mensen die erg gemotiveerd zijn een bijdrage te leveren aan de wederopbouw van Oekraïne”, zegt een woordvoerder van het ministerie. Dat beschouwt Oekraïne zelf nog niet als veilig. „Het land is in oorlog, en die oorlog lijkt voorlopig nog niet voorbij.”

Oekraïners die in Nederland verblijven tijdens de mars van Dankbaarheid in Den Haag.

Oekraïners die in Nederland verblijven tijdens de mars van Dankbaarheid in Den Haag.

Het kabinet doet er om die reden goed aan een strategie te bedenken voor de langere termijn, zeggen deskundigen. Volgens instituut Clingendael moet het kabinet er rekening mee houden dat het merendeel van de Oekraïense vluchtelingen voor langere tijd zal blijven, zo stelt het in een recent rapport. De kans op een snel einde van de oorlog is immers klein. Bovendien zullen de komende tijd Oekraïners doormigreren die nu nog in grenslanden als Polen, Slowakije, Hongarije en Roemenië verblijven. Bovendien blijkt uit onderzoek dat een kwart van de Oekraïners al vóór de oorlog overwoog te emigreren. Met andere woorden: de ’terugkeer-intentie’ valt tegen, stelt Clingendael.

Situatie thuis is eerder verslechterd

„Er gaan zeker Oekraïners terug, maar dat is dan vaak meer heen en weer reizen, ook van en naar landen als Duitsland en Polen”, weet onderzoeker Maria Shaidrova van de universiteit van Tilburg en coördinator van het Oekraïens netwerk in Nederland. „Er zijn getuigenissen van Oekraïners die teruggaan, maar die na de eerste opwinding ondervinden dat de situatie thuis eerder is verslechterd dan verbeterd. Je loopt nog steeds kans dagelijks dood te gaan door raketaanvallen.”

Volgens VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR bevinden zich momenteel 6,9 miljoen Oekraïense vluchtelingen in het buitenland, van wie zo’n vijf miljoen in Europa. In Nederland bevinden zich volgens het ministerie van Justitie inmiddels zo’n 77.000 Oekraïense vluchtelingen, van wie er 60.000 gebruikmaken van de gemeentelijke opvang. Via het consortium van Rode Kruis, Takecarebnb en het Leger des Heils zijn 1868 Oekraïners gehuisvest bij een Nederlands gasthuishouden.