Nieuws/Buitenland
1466018193
Buitenland
VS schakelt Iraanse generaal uit

Vrees voor escalatie

VS doden Iraanse generaal bij luchtaanvallen op vliegveld Bagdad

Portret van generaal Qassem Soleimani (links) wordt de lucht in gehouden.

Portret van generaal Qassem Soleimani (links) wordt de lucht in gehouden.

BAGDAD - Bij een luchtaanval van de Verenigde Staten op het internationale vliegveld van de Iraakse hoofdstad Bagdad zijn minstens acht doden gevallen. Onder hen bevinden zich de hoge Iraanse militair generaal Qassem Soleimani en de Iraakse militieleider Abu Mahdi al-Muhandis. De Iraanse ayatollah Ali Khamenei heeft wraakacties aangekondigd.

Portret van generaal Qassem Soleimani (links) wordt de lucht in gehouden.

Portret van generaal Qassem Soleimani (links) wordt de lucht in gehouden.

Het Pentagon heeft de aanval bevestigd en verklaarde dat de actie werd uitgevoerd in opdracht van president Trump. „Deze aanval is uitgevoerd om toekomstige Iraanse aanvalsplannen af te weren”, aldus een statement vanuit het Pentagon. De Iraanse Revolutionaire Garde bevestigt dat Soleimani is omgekomen. Ayatollah Ali Khamenei, de hoogste geestelijk leider, heeft aangekondigd dat de Amerikanen „een zware vergelding wacht.”

Kort na de dood van de hoge generaal is een nieuwe commandant benoemd voor de Quds Strijdmacht in Iran. Ayatollah Khamenei wees Esmail Ghaani aan als chef. Ghaani was de tweede man bij de absolute elitetroepen. De koers van de strijdmacht blijft onveranderd, voorspelde Khamenei vrijdag in een verklaring.

Op de gebedsdag vrijdag is in Iran vrijwel overal gepreekt en betoogd tegen de Verenigde Staten. De kreet ’Dood aan Amerika” klinkt weer op massale demonstraties van vele honderdduizenden Iraniërs. Een geestelijke in Teheran zei dat „het bloed van Soleimani zal worden gewroken” en dat „Trumps dagen donkere nachten zullen worden.”

Voertuigen in brand

De voertuigen waarin beide militairen tijdens de aanval zaten, werden vlak bij een luchtvrachtterminal geraakt en vlogen in brand. Vijf andere inzittenden overleefden de aanval evenmin. Het achtste slachtoffer zou een burger zijn. Ook zouden er meerdere gewonden zijn gevallen.

President Trump heeft getwitterd dat „Iran nog nooit een oorlog heeft gewonnen, maar altijd aan de onderhandelingstafel wint.” Met die boodschap lijkt hij de woede en wraaklust in Iran te willen temperen. „Hij had al jaren geleden gedood moeten worden. Soleimani werd ook in Iran zelf gehaat en gevreesd. Het leiderschap in Teheran is lang niet zo bedroefd als ze beweren.”

Trump heeft zelf het bevel tot de moordaanslag gegeven. Volgens hem om Amerikaans personeel in de regio te beschermen tegen aanvallen die op hen zouden zijn beraamd. Volgens Washington vormde Soleimani met zijn Quds Strijdmacht een terreurgroep die het op Amerikanen had gemunt. Quds is een in buitenlandse missies gespecialiseerd onderdeel van de Islamitische Revolutionaire Garde, de elitetroepen van het sjiitische bewind.

„Het besluit van president Trump om Qassem Soleimani te verwijderen van het slagveld, heeft zonder twijfel Amerikaanse levens gered”, zei minister Mike Pompeo (Buitenlandse Zaken) tegen CNN.

Pompeo vertelde niet wat Soleimani precies van plan zou zijn geweest. Wel stelde hij dat op basis van „inlichtingen” is besloten in actie te komen. „Deze man bracht al heel lang Amerikaanse levens in gevaar. Afgelopen nacht was het moment dat we moesten toeslaan om te zorgen dat deze op handen zijnde aanval verstoord zou worden.”

Donkerrood reisadvies

Vanwege het geweld drukt het ministerie van Buitenlandse Zaken Nederlanders op het hart om Irak te verlaten. Ook Amerikanen in het land zijn in opperste staat van paraatheid. Er zijn al tientallen oliewerkers vertrokken. De aanval komt president Trump ook op veel kritiek te staan van met name de Democraten.

De Iraanse minister Mohammad Javad Zarif van Buitenlandse Zaken heeft de luchtaanval in Irak, waarbij de hoge Iraanse militair generaal Qassem Soleimani is omgekomen, scherp veroordeeld. Hij beschouwt de aanval als een gevaarlijke escalatie en waarschuwt de Verenigde Staten dat die consequenties gaat hebben.

„Deze Amerikaanse daad van internationaal terrorisme en het vermoorden van generaal Soleimani is extreem gevaarlijk en een onverstandige escalatie”, schreef de minister op Twitter. „De Verenigde Staten zijn verantwoordelijk voor alle gevolgen van zijn schurkenstaten-terrorisme.”

Wraak nemen

Ook president Hassan Rohani reageerde op de Amerikaanse aanval. „Het martelaarschap van Soleimani maakt Iran nog meer vastbesloten als het gaat om verzet tegen de expansie van de VS en het verdedigen van onze islamitische waarden. Iran, met andere landen in de regio die vrede willen, zal wraak nemen”, aldus de president.

De Iraakse premier Adil Abdul-Mahdi heeft de aanval door de VS op de luchthaven van Baghdad veroordeeld. Hij noemde het een grove schending van de voorwaarden voor de aanwezigheid van Amerikaanse militairen in zijn land en sprak van moord. Abdul-Mahdi riep het parlement in spoedzitting bijeen. Volgens de premier zal het parlement met wetgeving moeten komen waarmee de Iraakse waardigheid, veiligheid en soevereiniteit moeten worden gewaarborgd.

De Israëlische regering steunt de drone-aanval van de VS, omdat de Amerikanen het recht hebben om zichzelf te verdedigen, aldus premier Benjamin Netanyahu in een verklaring. „Qassem Soleimani is verantwoordelijk voor de dood van Amerikaanse burgers en veel andere onschuldige mensen. Hij plande meer van zulke aanvallen”, zei Netanyahu op een vliegveld in Griekenland. De premier kortte zijn bezoek aan dat land in vanwege de Amerikaanse aanval en de commotie die daarmee is ontstaan in de regio.

Israël is een trouwe bondgenoot van de VS en bereidt zich voor op eventuele wraakacties van vrienden van Iran in zijn regio. Zo houdt terreurgroep Hezbollah zich op aan de grens met Israël in Libanon.

Ayatollah: we gaan moeilijke tijden tegemoet

De voornaamste sjiitische geestelijke in Irak, grootayatollah Ali al-Sistani, heeft iedereen opgeroepen zich te beheersen en wijs te handelen. Hij veroordeelde de moord op onder anderen de Iraanse generaal Soleimani en de Iraakse militieleider al-Muhandis vrijdag op het vliegveld van Bagdad fel.

Hij beklemtoonde dat zij hard tegen de terroristen van Islamitische Staat hebben gevochten. De aanslag is een grove schending van de soevereiniteit van Irak en van het internationaal recht, aldus de ayatollah. Alles wijst er volgens hem op dat „we moeilijke tijden tegemoet gaan”, maar alle betrokken partijen moeten hun kalmte bewaren.

De 89-jarige al-Sistani geldt, in tegenstelling tot zijn Iraanse evenknie ayatollah Khamenei, als zeer gematigd. Bijna twee derde van de bevolking van 37 miljoen Iraki’s is sjiitisch. Velen moeten niets hebben van de ultraorthodoxe lijn van de sjiitische geestelijkheid die in 1979 de macht in het buurland Iran heeft gegrepen. Bij de recente massale protesten tegen het wanbeleid en de armoede keerden veel Iraki’s zich tegen Iran, omdat dat land in hun ogen de corrupte regering in Bagdad in het zadel houdt.

Belaging ambassade

De raketaanval komt twee dagen nadat pro-Iraanse demonstranten de Amerikaanse ambassade in Bagdad belaagden. Betogers gooiden met stenen en scandeerden leuzen als „Nee, nee, Amerika. Nee, nee, Trump.” De Amerikaanse ambassadeur en stafpersoneel werden geëvacueerd tijdens de schermutselingen. Woensdag in de loop van de dag zijn de betogers weer vertrokken.

De onrust volgde op Amerikaanse luchtaanvallen op bases in Irak van een door Iran gesteunde militie, waarbij zeker 25 doden vielen en tientallen mensen gewond raakten.

VS schakelt Iraanse generaal uitLees meer over dit thema en vind alle verhalen in een overzichtMeer lezen hierover