Nieuws/Binnenland
1471308169
Binnenland

’Spookproces’ MH17 eindelijk van start: verdachtenbankje leeg, grote belangstelling

SCHIPHOL - Na 25 inleidende zittingen is maandag op Schiphol eindelijk de inhoudelijke behandeling van start gegaan van het mega-strafproces over het neerhalen van vlucht MH17 op 17 juli 2014.

De rechtbank zal deze week tijdens de bespreking van de resultaten van het uitgebreide onderzoek, antwoorden zoeken op drie hoofdvragen: is vlucht MH17 neergeschoten met een BUK-raket? Is een BUK-raket afgevuurd vanaf een landbouwveld nabij Pervomaiskyi in Oost-Oekraïne? Hebben de vier verdachten Igor Girkin, Sergej Doebinski, Leonid Chartsjenko en Oleg Poelatov daarbij een rol gehad?

Vanaf het begin was wel duidelijk dat de verdachtenbank leeg zou blijven. Alleen Poelatov laat zich vertegenwoordigen door twee advocaten. Girkin, Doebinski en Chartsjenko lieten niets van zich horen. Dát er een rechtszaak loopt, kan ze onmogelijk zijn ontgaan. De internationale aandacht voor het proces is groot.

Monoloog

De consequentie van hun afwezigheid is dat er geen vragen kunnen worden gesteld. Dat betekent dat de aanwezigen deze week vooral zullen luisteren naar een monoloog van de rechters die een selectie op hoofdlijnen hebben gemaakt uit het dossier dat in totaal 65.000 pagina’s telt en vele honderden uren aan filmbeelden, opgenomen telefoongesprekken en foto’s. Advocate Sabine ten Doesschate van Oleg Poelatov drong er bij de rechtbank wel op aan om álles te bespreken wat de rechtbank in ieder geval relevant vindt. „Zodat wij weten wat de rechtbank meeweegt bij de beoordeling.”

Volgens sommige critici is er door de lege verdachtenbank sprake van een spookproces. Veel nabestaanden denken daar toch anders over. Zij beseffen dat er hoogstwaarschijnlijk nooit iemand achter de tralies zal belanden, maar vinden het desondanks belangrijk dat een rechtbank vaststelt wie er verantwoordelijk is voor de dood van hun geliefden. In totaal 298 inzittenden kwamen om. Een eventuele veroordeling zal de verdachten in ieder geval belemmeren in de mogelijkheid om de grens over te steken. Dan lopen ze direct het risico op aanhouding.

Twee officieren in het MH17-proces.

Twee officieren in het MH17-proces.

Confronterende details

De rechtbank heeft maandagmorgen vooral uitgelegd hoe de gang van zaken deze week zal zijn. Dat deed voorzitter Steenhuis uitvoerig, omdat ook in het buitenland veel mensen de zaak volgen via een livestream en het voor hen relevant is om te begrijpen hoe een Nederlands strafproces wordt gevoerd. Dat het dossier op hoofdlijnen wordt besproken, wil volgens Steenhuis niet zeggen dat er geen – soms zeer confronterende - details aan de orde zullen komen.

Steenhuis benadrukte meermalen dat het dossier de bevindingen bevat van het onderzoeksteam, maar dat de rechtbank zich daar nog lang geen oordeel over heeft gevormd. Het onderzoek heeft veel jaren in beslag genomen. Tijdens een van de eerste inleidende zittingen ruim een jaar geleden, sprak het OM van „een klassieke en cynische desinformatiecampagne” en zelfs hackpogingen van de kant van de Russen, om het onderzoek naar de ramp te beïnvloeden en bemoeilijken.

Satellietbeelden

Het onderzoek loopt tijdens het proces gewoon door. De rechtbank zei maandag dat ondanks meerdere rechtshulpverzoeken de Verenigde Staten weigert om satellietbeelden te verstrekken waarop te zien zou zijn dat er vanuit Oost-Oekraïne een raket wordt afgevuurd. De Amerikanen beroepen zich op het inlichtingenbelang. De Nederlandse onderzoeksrechter ziet geen mogelijkheden meer om die beelden te krijgen, of te mogen zien.

Als de rechtbank klaar is met de bespreking van de feiten en de hoofdvragen, krijgt het Openbaar Ministerie volgende week donderdag en vrijdag de gelegenheid om delen van het dossier voor te houden. Ook de verdediging van Poelatov krijgt ruimte voor inbreng. Het zittingsblok loopt tot en met 9 juli. In september krijgen de nabestaanden gedurende drie weken de gelegenheid om gebruik te maken van het spreekrecht.