Nieuws/Binnenland

Dit zegt de toxicoloog...

Feiten en fabels: zo voorkom je een kater écht

Door Sharda van der Helm

Te diep in het glaasje... of meerdere glaasjes gekeken?

Te diep in het glaasje... of meerdere glaasjes gekeken?

Hollandse Hoogte / EyeEm Mobile GmbH

De één zweert bij warm water met citroen, de ander bij een paracetamol voor het slapen gaan of een vette snack. Maar het blijft zoeken naar een wondermiddel tegen die ellendige kater op the day after. Met de jaarwisseling in het verschiet, vroegen we advies aan toxicoloog Frans Russel van het Radboudumc. Want wat helpt er nu echt tegen die stekende hoofdpijn en enorme misselijkheid?

Te diep in het glaasje... of meerdere glaasjes gekeken?

Te diep in het glaasje... of meerdere glaasjes gekeken?

Hollandse Hoogte / EyeEm Mobile GmbH

Het web staat vol met tips en trucs om katers te voorkomen én te ’genezen’. Ook op de redactie kwamen interessante theorieën voorbij. We vroegen Frans Russel om een wetenschappelijke benadering van de volgende stellingen.

1. ’Verkies ’transparante alcohol’ boven ’donkere alcohol”

„Uit onderzoek blijkt dat donkere alcohol, zoals rode wijn, whisky, likeur en bourbon, een zwaardere kater oplevert dan transparante alcohol, zoals wodka, gin en witte wijn. Dit heeft te maken met de hoeveelheid ‘foezelalcoholen’, die tijdens de bereiding ontstaan: toxische stofjes die chemisch verwant zijn aan alcohol, maar die meer van het lichaam vragen om afgebroken te worden. Bij donkere alcohol komen deze stoffen meer vrij dan bij transparante alcohol.”

2. ’Eet iets vets na het drinken’

„Na het drinken, krijgen veel mensen trek. Er ontstaat ook een tekort aan glucose. Maar pas ná het drinken iets vettigs eten, zet niet veel zoden aan de dijk. Je kunt beter vooraf of tijdens het drinken zorgen dat je iets in je maag hebt, waardoor alcohol minder snel in het bloed terechtkomt. Je kent het wel: als je gaat drinken op lege maag, voel je de werking van alcohol behoorlijk snel. De alcohol wordt dan direct vanuit de maag opgenomen in het bloed. Maar om terug te komen op de stelling: onderzoeken laten weinig resultaat zien, maar het kan wel een beetje helpen. Antikater-pillen hebben ondanks alle beloftes ook nauwelijks effect. Het beste blijft water drinken, vocht aanvullen...”

3. ’Drink na elk glas alcohol een glas water’

„Dit is om diverse redenen de meest effectieve manier om een kater te voorkomen. Ten eerste omdat je op die manier automatisch minder alcohol drinkt. Ten tweede omdat het een goede manier is om vocht in je lichaam aan te vullen. Zo voorkom je uitdroging: een belangrijke oorzaak van bijvoorbeeld stevige hoofdpijn.”

4. ’Drink dure drank’

Hoe goedkoper, hoe slechter de kwaliteit van de drank en dus hoe schadelijker voor je - zo luidt de theorie. „Dit hoeft niet te kloppen. Het gaat er vooral om hoe de alcohol is geproduceerd. Dus dat is wat te kort door de bocht. En de prijs zegt in het algemeen weinig over de kwaliteit van een product.”

5. ’Blijf alcohol drinken’

Op festivals is het een veel gehoord advies: wie geen kater wil, moet gewoon niet stoppen met drinken. Klopt dat? „Er is wel wat onderzoek naar gedaan. De theorie is dat de foezelalcoholen, die de meeste schade aanrichten, een soort competitie aangaan met gewone alcohol. Je lichaam geeft de voorkeur aan het afbreken van gewone alcohol, dus op die manier kun je het effect van de ergste misère nog even uitstellen. Maar de kater zal dan later nog wel volgen. Bovendien is er niet veel wetenschappelijk bewijs gevonden van deze theorie. Een andere verklaring voor de effectiviteit van het doordrinken kan hem zitten in het pijnstillende effect van alcohol. Maar dan ben je gif met gif aan het bestrijden, dus dat lijkt me niet erg verstandig...”

6. ’Slaap zo lang mogelijk’

„Het kan een dag duren voor je van de kater af bent. Als je een groot deel van die dag slaapt, ben je je hier niet van bewust. Ook krijgt je lichaam de kans om te herstellen. Rust en tijd om te herstellen zijn goed, maar je hebt geen kans om water te drinken. Door alcohol slaap je ook niet altijd erg goed. Het verstoort de slaap.”

7. ’Neem voor het drinken een glas warm water met citroen’

„Dat helpt, zoals wel meer huis-, tuin- en keukenmiddeltjes, helemaal niets. Ja, het is wel slim om water te drinken, maar dat schijfje citroen gaat je niet beschermen. Vitaminen werken niet op zo’n korte termijn en hebben uiteindelijk ook niet zo’n groot effect. Door veel alcohol te drinken, vergiftig je in principe je lichaam, dus dat moeten je organen de volgende dag allemaal verwerken, mét of zonder citroentje.”

8. ’Slik voor het slapen een pijnstiller’

Een preventieve maatregel die sommige mensen toe blijken te passen, is het vooraf slikken van een paracetamol. Sommigen doen dit zelfs voor het drinken. Effectief? „Pijnstillers als paracetamol zijn binnen enkele uren al voor de helft afgebroken. Als je dit voor het drinken gaat slikken, kan ik me niet voorstellen dat dit enig effect heeft. Hetzelfde geldt voor het innemen voordat je gaat slapen. Zodra je wakker wordt, is de werkzaamheid al zo goed als uitgewerkt. Bovendien belast je je lever extra met paracetamol. Niet erg verstandig, dus. Wie eenmaal wakker wordt met een kater, kan wel minder hoofdpijn krijgen door deze soort pijnstiller.”

Ojee. Toch een kater. Wat nu?

Ojee. Toch een kater. Wat nu?

Hollandse Hoogte / Camera Press Ltd

Wie het al een beetje te bont heeft gemaakt, wil zo snel mogelijk van zijn kater af. Wat helpt dan wel en niet?

9. ’Neem ibuprofen tegen de hoofdpijn, géén paracetamol’

Paracetamol verlengt de duur van je kater, ibuprofen niet - zo valt te lezen op enkele websites. Daarom zou het verstandiger zijn ibuprofen te slikken. „Omdat de klachten van een kater wel wat weg hebben van een ontstekingsreactie, klopt het wel dat ibuprofen soms beter helpt tegen bijvoorbeeld stevige hoofdpijn. Deze pijnstiller vraagt minder van je lever dan paracetamol. Toch is het niet zo verstandig om zo’n pil te nemen. Alcohol zorgt al voor een irritatie van het maagslijmvlies, waardoor je misselijk wordt of kan gaan overgeven. Van ibuprofen is bekend dat deze pijnstiller tot een maagbloeding kan leiden. Met een kater is die kans nog groter, al helemaal als je maag nog leeg is. Ik zou dan ook niemand aanraden om ibuprofen te slikken bij een kater.”

10. ’Drink cola’

„Ik heb geen wetenschappelijk bewijs gevonden voor de genezende werking van cola om een kater te bestrijden. Dat het toch kan zijn dat je je na het drinken van cola beter voelt, is wel te verklaren. Het kan hem zitten in het effect van suiker. Je bloedsuikerspiegel is verstoord door de giftige werking van het teveel aan alcohol dat je lichaam moet verwerken. Dat kun je met suikerhoudende dranken of voedsel enigszins aanvullen. Er zit ook wat coffeïne in cola, wat volgens studies iets lijkt te helpen. Dit effect zal echter niet heel groot zijn. Daarnaast zit er natuurlijk water in cola, waardoor je in elk geval je vochthuishouding weer beter op gang helpt. En dan is er natuurlijk het placebo-effect. Wie ervan overtuigd is dat cola drinken helpt, zal zich waarschijnlijk al snel iets beter voelen.”

Een beetje teleurstellend: bijna niets helpt... Nog een laatste tip?

„Luister naar je lichaam. Dat je misselijk bent, hoofdpijn hebt of moet overgeven, is niet voor niets. Je lichaam geeft een signaal dat je te veel alcohol hebt gedronken. Dat kun je wel proberen te onderdrukken, maar feit blijft dat je jezelf in principe vergiftigt. Drinken is zo nu en dan lekker en gezellig, maar zorg goed voor je lichaam.”

Dus weg met de blikken cola en schijfjes citroen?

„Als je heilig gelooft in jouw eigen wondermiddeltje, blijf dat dan vooral toepassen. De kracht van het placebo-effect wordt vaak onderschat. Wie ervan overtuigd is dat hij iets heeft om hoofdpijn te verminderen, kan zijn klachten met 30 tot 40 procent zien afnemen. Dat is niet mis!”