Nieuws/Buitenland
1487836809
Buitenland

crisis Oekraïne

Brand geblust, stralingsniveau ’normaal’

Nachtelijke aanval op kerncentrale Zaporizja

LVIV - In Zaporizja, de grootste kerncentrale van Europa, heeft in de nacht van donderdag op vrijdag een brand gewoed. Dat gebeurde nadat het complex volgens de Oekraïense buitenlandminister „van alle kanten werd aangevallen” door Russische grondtroepen. Brandweerlieden konden het door de VN-atoomwaakhond IAEA als „zeer gevaarlijk” bestempelde vuur pas na uren bereiken. Vrijdag om 06.20 uur (lokale tijd) was de brand geblust, niemand raakte gewond.

Volgens de plaatselijke autoriteiten zouden de stralingsniveaus rondom de kerncentrale „normaal” zijn.

Russische troepen hebben de controle over de Oekraïense kerncentrale Zaporizja overgenomen, zo melden de regionale autoriteiten vrijdagochtend.

Het complex werd volgens de Oekraïense buitenlandminister „van alle kanten aangevallen” door Russische grondtroepen. Brandweerlieden konden om die reden aanvankelijk niet bij het vuur komen. „Zeer gevaarlijk”, meldde VN-atoomwaakhond IAEA. Volgens de lokale autoriteiten is de situatie inmiddels „onder controle.”

De burgemeester van het nabijgelegen Energodar, in het zuidoosten van Oekraïne, meldde de brand als eerste in een video op Facebook. The New York Times verifieerde beelden waarop vlammen en vuur rondom de kerncentrale te zien waren. Volgens de lokale autoriteiten ging het om een brand in een trainingsgebouw en bestond er geen direct gevaar voor de essentiële onderdelen of reactoren van de kerncentrale.

Bekijk hier beelden van de aanval. Artikel gaat verder onder de video.

’Nucleaire terreur’

Dat weerhield de Oekraïense president Volodimir Zelenski er niet van om te spreken van „nucleaire terreur.” Hij verweet de Russen in een nachtelijke videoboodschap „een herhaling van Tsjernobyl.” Die kerncentrale ontplofte in 1986 waardoor tienduizenden mensen moesten evacueren en honderdduizenden levenslang consequenties ervoeren, veroorzaakt werd door de ontploffing van één reactor. „Zaporizja heeft zes reactoren”, zei Zelenski.

„Geen enkel ander land heeft ooit een kerncentrale beschoten”, zei Zelenski. „Dit is de eerste keer in onze geschiedenis, de eerste keer voor de mensheid.” Hij spreekt van een gerichte aanval van Russische tanks op de kerncentrale.

Zelenski waarschuwde voor „het einde van Europa” als de kerncentrale in Zaporizja zou ontploffen. De Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken, Dmitro Koeleba, stelde dat de gevolgen van een eventuele ontploffing „tien keer groter zouden zijn dan Tsjernobyl.”

In de uren na het uitbreken van de brand sprak Zelenski onder meer met de Amerikaanse president Joe Biden en Britse premier Boris Johnson, die beiden opriepen tot een staakt-het-vuren. Volgens Johnson kunnen „de roekeloze acties van de Russische president Vladimir Poetin een directe bedreiging vormen voor de veiligheid van heel Europa.” Hij wil volgens onder meer de BBC dat de VN-Veiligheidsraad snel bij elkaar komt in een spoedzitting.

President Zelenski zegt vrijdagochtend na de aanval op kerncentrale Zaporizja dat 'Europa nu wakker moet worden'.

Tekst gaat verder onder de video.

Vlammen en vuur

Op beelden die door The New York Times werden geverifieerd zijn rondom de kerncentrale vlammen en vuur te zien, maar de krant schrijft dat „onduidelijk is waar deze door veroorzaakt worden.” Het is ook onduidelijk waar in de kerncentrale de brand precies woedde. Regionale autoriteiten melden dat de stralingsniveaus rondom de kerncentrale „normaal” zijn. Amerikaanse autoriteiten bevestigen op basis van de beschikbare informatie ook dat er geen radioactieve straling is vrijgekomen.

De Amerikaanse president Joe Biden deed een oproep aan de Russische autoriteiten om hulpdiensten toe te laten tot de kerncentrale. Ook verzocht hij Russische troepen tot een staakt-het-vuren in het gebied rondom de kerncentrale.

Biden deed de oproep na een telefoongesprek met president Zelenski over de situatie rondom de kerncentrale.

Komt er een Derde Wereldoorlog? In een speciale podcast Ongefilterd bellen Kitty Herweijer en Elif Isitman met collega’s voor advies:

’Ernstig gevaar’

Zowel het IAEA als een „nucleair noodteam” van de Amerikaanse overheid blijven de situatie nauwlettend in de gaten houden. De Amerikaanse energieminister, die het noodteam inschakelde, benadrukt dat de kernreactoren „goed zijn beschermd door robuuste constructies” en meldt op basis van Oekraïense autoriteiten dat er geen verhoogde radioactieve straling is geconstateerd. Ook zouden de reactoren veilig zijn uitgeschakeld.

De VN-atoomwaakhond sprak van een „ernstig gevaar” als de reactoren in de centrale geraakt zouden worden door raketaanvallen. Eerder riep het IAEA de Russische en Oekraïense troepen op om niet te vechten in het gebied.

Zaporizja is een van de vier operationele kerncentrales van Oekraïne. De centrale bestaat uit zes kernreactoren en is volgens uiteenlopende schattingen goed voor zo’n twintig tot veertig procent van de Oekraïense elektriciteitsvoorziening.

crisis OekraïneLees meer over dit thema en vind alle verhalen in een overzichtMeer lezen hierover