Nieuws/Binnenland
1522096326
Binnenland

’Situatie had niet mogen ontstaan’

Onderzoekers ’klokkenluiders-affaire’ NPO krijgen cruciale aantekeningen niet

Voormalig NPO-topvrouw Shula Rijxman

Voormalig NPO-topvrouw Shula Rijxman

Den Haag - De Auditdienst Rijk is op weerstand gestuit bij onderzoek naar de klokkenluidersaffaire bij de NPO. Zij wilden nagaan of sprake was van belangenverstrengeling door een vriendschap van de topambtenaar van het ministerie van Onderwijs met voormalig NPO-baas Shula Rijxman. Maar van cruciale gesprekken krijgen ze de aantekeningen niet.

Voormalig NPO-topvrouw Shula Rijxman

Voormalig NPO-topvrouw Shula Rijxman

De Auditdienst Rijk (ADR) heeft de afgelopen maanden onderzoek gedaan naar de zogenoemde klokkenluiders-affaire bij de publieke omroep. Die kwam aan het licht nadat BNR berichtte over de vriendschap tussen Rijxman, inmiddels D66-wethouder in Amsterdam, en Marjan Hammersma, de hoogste ambtenaar van het ministerie van Onderwijs, dat over Media gaat. Daardoor zou een klokkenluider uit de NPO, die dubieuze financiële constructies aan het licht wilde brengen, niet serieus genomen zijn op het departement.

Maar de ADR kreeg bij het onderzoek geen volledige medewerking van de topambtenaar, blijkt uit het inmiddels gepubliceerde onderzoek. De onderzoeksdienst constateert dat de ambtenaar het gesprek, ondanks dringend advies van een jurist op het ministerie om een notulist mee te nemen, in haar eentje voerde.

Bovendien wil ze haar eigen aantekeningen van het gesprek met de klokkenluider niet delen, volgens haarzelf omdat anders ’de vertrouwelijkheid en identiteit van de melder in het geding zou komen’. De ambtenaar meldt daarnaast dat het gesprek naast de beloningsconstructies over ’meerdere elementen’ ging, maar ook daar wil ze om dezelfde reden verder niks over kwijt. Toenmalig onderwijsminister Arie Slob kan zich ook niet herinneren daarover terugkoppeling te hebben gehad.

Vriendschap

De afhandeling van de klokkenluiderszaak is in een kwaad daglicht komen staan doordat de vrouw bevriend bleek te zijn met toenmalig NPO-baas Rijxman, over wiens organisatie de klokkenluider vertrouwelijk belastende informatie wilde delen.

Die vriendschap met Rijxman, de twee overnachten onder meer samen in een hotel in het Friese Dokkum, meldde de topambtenaar niet bij toenmalig minister Slob. „Ik heb er geen moment bij stil gestaan”, zegt ze daarover. Dat terwijl er in de gedragscode voor ambtenaren wel staat dat die melding moet worden gedaan als er een ’schijn van belangenverstrengeling’ kan zijn. De top van het ministerie moet daarin volgens de code een voorbeeld zijn.

’Onveilig gevoel’

Minister Dijkgraaf (Onderwijs) concludeert dat ’er een aantal zaken in het proces van de melding niet correct is verlopen’. Volgens hem is er ’een schijn van belangenverstrengeling ontstaan’ omdat de topambtenaar ’niet transparant is geweest’ over haar vriendschap met Rijxman: „Dat heeft achteraf geleid tot een onveilig gevoel bij de melder. Deze situatie had zich niet mogen voordoen.” Hij geeft de topambtenaar onder meer een tik op de vingers omdat ze zonder notulist het gesprek met de klokkenluider is aangegaan.

Toch vindt de D66-bewindsman dat de topambtenaar ’te goeder trouw’ heeft gehandeld. Hij heeft ’geen reden’ haar ’integriteit in twijfel te trekken’ na ’verschillende intensieve gesprekken’ met haar in de afgelopen weken. Volgens de minister wordt nu gewerkt ’aan een heldere standaardprocedure bij externe meldingen die straks bij elke ambtenaar bekend moet zijn’.