Nieuws/Buitenland
1534465522
Buitenland

Biden: tragische fout

Hooggerechtshof VS maakt eind aan grondwettelijk recht op abortus

Washington - Het Amerikaanse Hooggerechtshof heeft de belangrijke uitspraak in de zaak Roe vs Wade verworpen. Door die zaak uit 1973 kregen vrouwen in heel de Verenigde Staten het recht op abortus. Dat het Hooggerechtshof die uitspraak nu nietig heeft verklaard, betekent dat vrouwen niet meer grondwettelijk het recht hebben om een abortus uit te laten voeren. Abortus wordt na deze uitspraak waarschijnlijk illegaal in de helft van de Amerikaanse staten.

In het door conservatieven gedomineerde Hooggerechtshof stemden vijf van de negen rechters voor het schrappen van het landelijk recht op abortus. Het hof boog zich over de zaak naar aanleiding van een strenge abortuswet van de zuidelijke staat Mississippi.

De drie door de Democraten aangestelde rechters in het hoogste Amerikaanse rechtscollege lieten in een gezamenlijke verklaring weten het niet eens te zijn met het besluit. „Wat de exacte reikwijdte van de komende wetten ook is, één resultaat van de beslissing van vandaag is zeker: de inperking van de rechten van vrouwen en van hun status als vrije en gelijke burgers”, schrijven ze. „Met verdriet, voor deze rechtbank, maar meer voor de vele miljoenen Amerikaanse vrouwen die vandaag een fundamentele grondwettelijke bescherming hebben verloren. We zijn het er niet mee eens.”

’Wrede uitspraak’

Volgens de Democratische voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, Nancy Pelosi, is het een „wrede uitspraak” die „schandalig en hartverscheurend” is. „Maar vergis je niet: de rechten van vrouwen en alle Amerikanen staan in november op de agenda.” Dan gaan de Amerikanen opnieuw naar de stembus voor de verkiezingen van het Huis van Afgevaardigden en een deel van de Senaat. Oud-president Barack Obama: „Vandaag heeft het Hooggerechtshof niet alleen een bijna vijftig jaar oud precedent ongedaan gemaakt, maar heeft ook de meest intense en persoonlijke beslissing die iemand kan nemen gedegradeerd tot de grillen van politici en ideologen - het is een aanval op de essentiële vrijheden van miljoenen Amerikanen.”

De Republikeinen daarentegen verwelkomen de beslissing. „Dit is in overeenstemming met de grondwet en rechten worden teruggeven terwijl dat al veel eerder had moeten gebeuren. Dit legt het terug bij de staten waar het altijd al thuishoorde”, vertelt hij aan nieuwszender Fox News. Volgens Trump zullen ook mensen die pro-abortus zijn uiteindelijk wel kunnen leven met deze beslissing. „Ik denk dat dit uiteindelijk iets is dat voor iedereen zal werken.”

Op de vraag of hij denkt een rol te hebben gespeeld in de totstandkoming van het oordeel, nadat hij tijdens zijn ambtsperiode drie conservatieve rechters bij het Hooggerechtshof had aangesteld, zei de voormalige president tegen de nieuwszender: „God heeft de beslissing genomen.”

Oo voormalig vicepresident Mike Pence prijst het besluit. „Vandaag heeft het leven gewonnen. Door Roe vs Wade te verwerpen, heeft het Hooggerechtshof van de Verenigde Staten het Amerikaanse volk het leven een nieuw begin gegeven. Nu we deze tweede kans op leven hebben gekregen, moeten we niet rusten en niet toegeven totdat de onschendbaarheid van het leven in elke staat in het land in de kern van de Amerikaanse wet is hersteld”, aldus Pence. De Republikeinse leider van de Senaat, Mitch McConnell, zegt in een verklaring: „Dit is een historische overwinning voor de grondwet en voor de meest kwetsbaren in onze samenleving. De beslissing is moedig en correct.”

’Tragische fout’

Het schrappen van het landelijk recht op abortus is „een tragische fout.” Dat heeft de Amerikaanse president Joe Biden gezegd in reactie op het vernietigen van het landelijke recht op abortus door het Amerikaanse Hooggerechtshof.

Amerikaanse staten kunnen nu zelf bepalen hoe ze abortus regelen. Biden zei dat „de gezondheid en levens van vrouwen daardoor gevaar lopen.” Verder zei de president dat vrouwen die in staten wonen waar abortus is verboden, altijd nog naar staten kunnen gaan waar abortus wel is toegestaan.

De conservatieve staat Missouri heeft vrijdag als eerste staat abortus verboden, uren na de uitspraak van het Hooggerechtshof.

„Missouri is zojuist de eerste in het land die effectief een einde aan abortus heeft gemaakt”, meldde procureur-generaal Eric Schmitt op Twitter. „Dit is een monumentale dag voor de onschendbaarheid van het leven.”

Tekst gaat verder onder de tweet

Internationale teleurstelling

Internationaal wordt er teleurgesteld gereageerd op het besluit. De Britse premier Boris Johnson noemt het een „grote stap achteruit.” Tedros Adhanom Ghebreyesus van Wereldgezondheidsorganisatie WHO: „Ik ben erg teleurgesteld omdat vrouwenrechten moeten worden beschermd. En ik had verwacht dat Amerika dergelijke rechten zou beschermen.”

Johnson spreekt van een zeer belangrijke beslissing. „Ik moet je zeggen dat ik het een grote stap terug vind”, vertelde hij op een persconferentie in Kigali, waar hij een bijeenkomst van het Gemenebest bijwoont. „Ik heb altijd geloofd in het recht van een vrouw om te kiezen en ik blijf bij die mening en daarom heeft het Verenigd Koninkrijk de wetten die het heeft.”

Oud-presidentsvrouw Michelle Obama laat weten „gebroken” te zijn. „Maar morgen staan we weer op en vinden we de moed terug om te strijden voor het meer rechtvaardige Amerika dat we allemaal verdienen.”

Tekst gaat verder onder de tweet

De Canadese premier Justin Trudeau heeft het over „afschuwelijk nieuws” uit de Verenigde Staten. „Mijn hart gaat uit naar de miljoenen Amerikaanse vrouwen die nu op het punt staan hun wettelijke recht op abortus te verliezen”, zei hij op Twitter. „Geen enkele regering, politicus of man mag een vrouw vertellen wat ze wel en niet met haar lichaam mag doen.”

Tekst gaat verder onder de tweet

„Abortus verbieden leidt nooit tot minder abortus, enkel tot meer onveilige abortussen”, twitterde de Belgische minister-president Alexander De Croo.

Tekst gaat verder onder de tweet

In Hollywood is ook geschokt gereageerd op het nieuws. Op sociale media regent het verontwaardigde reacties op de beslissing van het Hooggerechtshof.

„Niemand, niet de regering, niet de politiek en niet het Hooggerechtshof zou de toegang tot abortus, geboortebeperking en voorbehoedsmiddelen moeten beperken. Mensen moeten de VRIJHEID hebben om te kiezen”, schrijft de band Pearl Jam.

Tekst gaat verder onder de tweet

Actrice Alyssa Milano spreekt van een „droevige dag” voor Amerika. „Het verbieden van abortus gaat over het controleren van vrouwen en transmannen. Het gaat over witte suprematie, het patriarchaat en vrouwenhaat.”

Tekst gaat verder onder de tweet

Actrice Elizabeth Banks vindt het bijzonder dat in de VS „iedereen een wapen” krijgt, maar dat niemand „lichamelijke integriteit” krijgt. Ook collega Patricia Arquette maakt die vergelijking. „Het Hooggerechtshof is een totale ramp”, schrijft de actrice. Padma Lakshmi schrijft dat de beslissing niet voorkomt dat vrouwen abortus plegen. „Dit voorkomt alleen veilige en legale abortussen”, denkt de actrice.

Ook bekende Nederlanders hebben met verbijstering gereageerd op het nieuws. „Niet te geloven”, twittert Hadewych Minis. „Godverdomme”, reageert Claudia de Breij. Presentatrice Nadia Moussaid spreekt van een „zwarte dag voor vrouwenrechten.”

Reactie Planned Parenthood

De toonaangevende abortusaanbieder in de Verenigde Staten, Planned Parenthood, zwoer vrijdag dat het ondanks het besluit van het Hooggerechtshof „nooit zou stoppen met vechten” voor mensen in nood. „We weten dat je op dit moment veel dingen voelt - pijn, woede, verwarring. Wat je ook voelt, het is oké. We zijn bij je en we zullen nooit stoppen met voor je te vechten”, twitterde de organisatie.

Het is voortaan aan de Amerikaanse staten zelf om te bepalen of abortus mag. Republikeinse staten zijn al bezig om het recht te verbieden of fors te beknotten.

Hoe kan het dat dit verworven recht opnieuw ter discussie staat? En is Amerika ons voorland? In de podcast Generatie T gaan vier jonge Telegraafcollega’s in gesprek over dit gevoelige thema: