Nieuws

Balletster Irek Mukhamedov trots op zijn in Nederland dansende dochter

’Ze was zó prachtig’

— Irek Mukhamedov was een van de grote sterren van het Russische Bolsjoi Ballet en, na zijn overloop naar het Westen in 1989, van het Britse Royal Ballet. Nu is hij als balletmeester te gast bij Het Nationale Ballet, op het moment dat zijn dochter Sasha – sinds 2008 bij de groep – zich voorbereidt op haar hoofdrol in Ted Brandsens Coppelia.

Ted Brandsens ’Coppelia’ is een feelgood-ballet voor jong en oud waarin uiteindelijk de echte liefde zegeviert.
1 / 2

Ted Brandsens ’Coppelia’ is een feelgood-ballet voor jong en oud waarin uiteindelijk de echte liefde zegeviert.

Angela Sterling

Ted Brandsens ’Coppelia’ is een feelgood-ballet voor jong en oud waarin uiteindelijk de echte liefde zegeviert.
1 / 2

Ted Brandsens ’Coppelia’ is een feelgood-ballet voor jong en oud waarin uiteindelijk de echte liefde zegeviert.

Angela Sterling

Gespierd, virtuoos, ongekend hoge sprongen en véél mannelijker dan je tegenwoordig vaak op het balletpodium ziet. Dat zijn de herinneringen aan de optredens van Irek Mukhamedov. Aan zijn glansrol in het Bolsjoi-paradepaardje Spartacus, aan zijn prachtige vertolkingen van het werk van de Britse meesterchoreograaf Kenneth MacMillan, en zeker ook aan de Imax-film To the Limit uit 1989, waarin Mukhamedov – net voor zijn vlucht – naast ballerina Nina Ananiashveli en diverse topsporters te zien was. Zijn sprongen daarin waren zó imposant dat het was alsof hij uit het filmdoek sprong.

Vaste bezoekers van Het Nationale Ballet weten dat Sasha Mukhamedov (26) die sprongtechniek van haar vader heeft geërfd. Dat liet ze in 2012 al zien als Myrtha in Giselle, haar eerste hoofdrol. Maar Sasha beschikt over nog veel meer kwaliteiten, zegt vader Irek (nu 56) trots. „Ze is allereerst een artiest in hart en nieren, ze begrijpt een rol, ze begrijpt de muziek. En naast haar sterke techniek heeft ze ook een fantastische coördinatie, maar die heeft ze meer van haar moeder Masha (ook een voormalig Bolsjoi-danseres, red.) dan van mij.”

Ouders Irek en Masha wilden aanvankelijk helemaal niet dat Sasha en hun 20-jarige zoon Maxime (nu nog in opleiding) in hun voetsporen zouden treden. Irek: „Je weet hoe enorm hard werken het is. We hebben Sasha daarom bewust naar een school gestuurd waar voor alle kunstvormen veel aandacht was: muziek, zang, dans, tekenen, schilderen. Ik hoopte eigenlijk dat ze muziektheater zou gaan doen of ontwerpster zou worden.”

Maar het liep anders. ,,En dat is mijn schuld!”, roept Irek schertsend. ,,Toen Sasha twaalf was regisseerde ik een benefietvoorstelling van The Prince and the Pauper en ik vroeg of ze mee wilde doen.” Sasha: ,,Het was een muziektheaterproductie en ik ontdekte dat ik zingen op een podium doodeng vond en dansen absoluut heerlijk.” Irek: ,,Vanwege haar leeftijd moesten Masha en ik toen snel handelen en hebben haar aangemeld op The Royal Ballet School.”

Irek vermoedde dat de naam Mukhamedov in Engeland, waar hij op dat moment een supersterstatus had, misschien lastig zou zijn voor een zoon – ,,Dan zou iedereen hem met mij vergelijken” – maar niet voor een dochter.

Sasha: ,,Dat viel tegen. De andere kinderen wisten dat ik ‘de dochter van’ was en sloten mij buiten.”

Na anderhalf jaar verhuisde het gezin naar Birmingham en nog eens een jaar later naar Athene, waar Irek directeur werd van het Griekse Nationale Ballet en Sasha twee jaar lang privélessen van haar moeder kreeg. Sasha, lachend: ,,Ook dat was aanvankelijk lastig. Als tiener wil je natuurlijk niet continu naar correcties van je moeder luisteren.”

In 2008 kwam Sasha naar Nederland om als ’extra’ te auditeren voor Notenkraker en Muizenkoning. Artistiek directeur Ted Brandsen zag haar en ze mocht meteen blijven. ,,Onvoorstelbaar. Ik had mijn aansluitende vlucht gemist, kwam te laat binnen, dus dacht: vergeet het maar. Na afloop belde ik mijn moeder: ’Mamma, ik móét hier blijven, je moet mijn spullen komen brengen. Ik was met een piepklein koffertje gekomen. Zonder enige verwachting.”

Sasha maakte niet meteen een bliksemcarrière. ,,Ik was nog maar 18 en bovendien denk ik dat ik mij toch ook hier vanwege mijn naam extra heb moeten bewijzen.” Irek: ,,Maar Masha en ik waren meteen heel erg blij met haar contract hier. Het Nationale Ballet is een heel goed en spannend gezelschap en Sasha heeft vrijwel elk jaar promotie gemaakt.” Sasha: ,,Als ik drie jaar geleden niet van mijn fiets was gevallen en mijn voet had gebroken, was alles misschien wel wat sneller gegaan.”

Hoe dan ook: het afgelopen jaar was een topjaar voor de inmiddels tweede soliste. Sasha danste de ene na de andere hoofdrol. Irek, zelf tegenwoordig als hoofdballetmeester en eerste karakterdanser aan English National Ballet verbonden: ,,Ik heb haar in oktober als Nikiya in La Bayadère gezien en echt: ik ging dood. Ze was zó prachtig, haar body language was zó mooi, zó romantisch.” Sasha: ,,In de pauze kreeg ik een sms’je: ’Je heb me gevloerd. Ik heb gehuild’.”

De komende weken debuteert Sasha als Zwaantje in Ted Brandsens Coppelia. Sasha: ,,Dat is een totaal andere rol, veel minder technisch. Als Zwaantje moet je het publiek echt meenemen in een verhaal, dus komt het vooral op acteren aan. Ook omdat je afwisselend de echte Zwaantje – een jong, fris, populair meisje – en de pop Coppelia bent.”

Irek: ,,Je moet in elke rol je eigen uitdagingen zoeken. Alleen zo kun je je steeds verder ontwikkelen. En: zelfs al ben je een grote ster, de top van de berg bereik je nooit. Er blijft altijd genoeg over om aan te werken.” Sasha: ,,Het is fijn dat hij juist nu hier is. Mijn vader was zelf zo’n fantastische performer, zo’n fantastische acteur. Hij let op elk detail, geeft mij dagelijks adviezen over hoe ik mijn rol moet aanpakken.” Irek: ,,Maar wel búiten het theater. Ín het theater zijn alle dansers voor mij gelijk.”

Coppelia

Artistiek leider en choreograaf Ted Brandsen bewerkte het negentiende-eeuwse ballet Coppelia tot een sprankelend, eigentijds sprookje voor alle leeftijden, waarin de maakbaarheid van schoonheid en de overwinning van echte liefde centraal staan. In het ballet neemt Zwaantje het – om haar grote liefde Frans niet kwijt te raken – op tegen Coppelia, de mysterieuze muze van Dr. Coppelius. Deze Coppelius is een plastisch chirurg van de enge soort, die zojuist een schoonheidskliniek heeft geopend in het dorp waar Zwaantje en Frans wonen. Gaandeweg blijkt dat hij zich niet beperkt tot borstoperaties en ’neusjobs’ en dat er dus nog veel meer speelt dan alleen de strijd tussen twee liefdesrivales.

Levend prentenboek

Dat Coppelia bij Het Nationale Ballet zo’n succes is, heeft zeker ook te maken met de enorm kleur- en fantasierijke decor- en kostuumontwerpen van tekenaar, kinderboekenschrijver en -illustrator Sieb Posthuma (1960-2014). Posthuma raakte vooral bekend door zijn veelgeprezen boeken en columns over de foxterriër Rintje en zijn samenwerking met prinses Laurentien, die onder meer resulteerde in het succesvolle kinderboek Mr Finney. Voor Coppelia ontwerp hij een uitbundig vrolijke, fris ogende wereld, eigentijds en tegelijkertijd met een flinke vleug retro. Wanneer het doek opengaat, is het net alsof je als toeschouwer een reusachtig prentenboek binnenstapt.

Info: operaballet.nl